• Door naar de hoofd inhoud
  • Skip to secondary menu
  • Spring naar de eerste sidebar
  • Spring naar de voettekst

Boeddhistisch Dagblad

Ontwart en ontwikkelt

Header Rechts

Veertiende jaargang

Zoek op deze site

  • Home
  • Agenda
    • Geef je activiteit door
  • Columns
    • Andre Baets
    • Dharmapelgrim
    • Bertjan Oosterbeek
    • Dick Verstegen
    • Edel Maex
    • Emmaho
    • Goff Smeets
    • Hans van Dam
    • Jana Verboom
    • Joop Hoek
    • Jules Prast
    • Paul de Blot
    • Rob van Boven en Luuk Mur
    • Ronald Hermsen
    • Theo Niessen
    • Xavier Vandeputte
    • Zeshin van der Plas
  • Nieuws
  • Contact
    • Steun het BD
    • Mailinglijst
  • Series
    • Boeddha in de Linie
    • De werkplaats
    • Recepten
    • De Linji Lu
    • De Poortloze Poort
    • Denkers en doeners
    • De Oude Cheng
    • Meester Tja en de Tao van Niet-Weten – alle links
    • Fabels door Goff
    • Cartoons van Ardan
    • Tekeningen Sodis Vita
    • De derwisj en de dwaas
  • Over ons
    • Redactiestatuut van het Boeddhistisch Dagblad
    • Redactieformule van het Boeddhistisch Dagblad
  • Privacy

Home » Columns » Forum

Forum

29 maart 2019 door André Droogers

De kranten puilden uit van de beschouwingen over de verkiezingsoverwinning van Forum voor Democratie. Soms werd code rood afgekondigd – een bedreiging voor de democratie! – en soms werd er gerelativeerd – de grootste kleine partij…

Wat valt er nog te zeggen? Dat er weinig aandacht is voor de vraag welke waarden uiteindelijk bepalend moeten zijn voor de inrichting van onze samenleving.

Maar waarom zouden we op waarden moeten letten? Omdat waarden algemene principes zijn die duidelijk maken wat men in een samenleving ziet als verantwoordelijk gedrag.

Maar waarom krijgen waarden dan zo weinig aandacht?

Waarden hebben het nadeel dat ze te abstract zijn om echt op te vallen. Ze zijn te algemeen voor het dagelijkse gebruik. Ze zitten verstopt achter de normen: de concrete gedragsregels voor bepaalde situaties. Normen hebben waarden als vooronderstellingen. Waarden zijn het geraamte van het publieke lichaam, normen de handen en voeten.

De politiek, waar die uitwerking van waarden naar normen deels plaats vindt, laat zien dat over waarden en normen valt te twisten. Verkiezingsprogramma’s tonen de verschillen. Ze bevatten beleidsvoorstellen voor wetgeving, dus voor normen. Over waarden gaat het in verkiezingen veel minder vaak.

Dat komt ook doordat campagneleiders en media de programmapunten ver-jip-en-janneken. De spindoctor fluistert de lijsttrekker de oneliners in voor het tv-debat. Die versimpelende aanpak bevordert polarisatie. Verkiezingstijd is verkiezingsstrijd.

Bovendien, voor de media moeten de extremen schuren, dus botsen. Dan zet je Klaver tegenover Baudet. Gematigde standpunten zijn niet interessant, want saai.

Versimpeling en polarisatie bepalen de manier waarop de kiezer tot een keuze komt. Een opmerking uit een interview of talkshow beklijft. ‘O, waren er altijd al ijstijden en warme periodes? Dan betaal ik niet mee voor klimaatmaatregelen!’. ‘O, migranten krijgen voorrang bij huisvesting? Snel de grenzen sluiten!’.

Niks wegen op het goudschaaltje van kernwaarden zoals ‘zorg goed voor moeder aarde en de volgende generatie’, of ‘betoon medemenselijkheid’. En w@@rden als ‘verbinding’, ‘dialoog’ en ‘samenhang’ zijn voor sommigen al schamperwoorden geworden.

Kiezers laten zich helaas gemakkelijker door de soundbite-versie van normen aansturen dan door een systematische visie op kernwaarden. Hun stemkeuzes zijn vervolgens net zo gefragmenteerd als het huidige politieke spectrum.

Ook bij Forum. Al zet Baudet de eigen waarden in een overwinningsspeech van twintig minuten omstandig uiteen, voor de meeste kiezers blijft het abracadabra, spotjeslatijn. ‘Eh, renaissance? Boreaal? Immanent? Minerva? Oikofobie? Laat maar zitten, hij laat die lui tenminste een poepie ruiken! Toffe knaap!’.

De polarisatie die zich met de overwinning van Forum weer iets heviger voordoet, vervangt de dialoog door monologen. Dat maakt het veel ingewikkelder om überhaupt discussie over kernwaarden te voeren. In het slechtste geval overweegt onverdraagzaamheid en dreigt censuur of meldpunt.

Mijn druppel op deze gloeiende plaat: door mijn eigen voorkeur ben ik deel van de groeiende tegenstelling, maar ik wil me niet verschansen in een loopgraaf. Immers, er moet hoe dan ook in vrede en vertrouwen worden samengeleefd. Dat vind ik een kernwaarde. De valkuil is mee te gaan polariseren. Voor de samenhang in een samenleving is het sowieso handiger als er een grootste gemene deler is. Een kleinste gemene veelvoud mag ook.

Ik weet het, de omstandigheden zijn er niet naar, zeker als polarisatie zelf tot waarde verheven wordt en militaire metaforen – strijd, gevecht, oorlog – het taalgebruik bepalen. Maar toch moet dialoog het winnen van de monoloog. Dat is geen gemakkelijk voornemen, want in het licht van de eigen heilige overtuiging oogt de andere opstelling als hartstikke heilloos en fout.

Waar dan toch nog een beetje speelruimte over blijft, moeten we elkaar uitdagen om vooronderstellingen bloot te leggen en zo te begrijpen waarom bepaalde waarden zouden moeten overwegen en concrete normen nodig zijn. Met of zonder Forum-stemmers. In het gesprek kunnen de wegen alsnog scheiden, maar er kunnen ook nieuwe inzichten ontstaan. Bijvoorbeeld als brokjes oneliner in een waardenpatroon blijken te passen, bemoedigend dan wel ontmoedigend.

Het is hoog tijd om de discussie over waarden te voeren. Kiezers hebben het recht verder te kijken dan de slogans en de mannetjesmakerij. Poets de blinde vlek weg!

Categorie: Columns Tags: André Droogers, blinde vlek, discussie, escalatie, forum voor democratie, luisteren, samenleving, verkiezingen, waarden

Lees ook:

  1. Keuzevrijheid
  2. Cultuurbarometer
  3. God onpersoonlijk
  4. Hollen én stilstaan

Elke dag het BD in je mailbox?

Elke dag sturen we je een overzicht van de nieuwste berichten op het Boeddhistisch Dagblad. Gratis.

Wanneer wil je het overzicht ontvangen?

Primaire Sidebar

Door:

André Droogers

André Droogers is emeritus hoogleraar culturele antropologie, in het bijzonder religieuze en symbolische antropologie, aan de Vrije Universiteit, Amsterdam. andredroogers.nl 
Alle artikelen »

Agenda

  • Agenda
  • Geef je activiteit door

Ochtend- of avondeditie

Ochtend- of avondeditie ontvangen

Abonneer je

Elke dag gratis een overzicht van de berichten op het Boeddhistisch Dagblad in je mailbox.
Inschrijven »

Agenda

  • 10 februari 2025
    Zen Spirit studiegroep 'Het verborgen licht'-vanaf 10 februari 2025
  • 2 mei 2025
    Phowa Studieweek
  • 9 mei 2025
    Seminar Tenzin Wangyal Rinpoche
  • 12 mei 2025
    Maandagochtend meditatie in Amsterdam-West
  • 13 mei 2025
    Verdiepingsbijeenkomst Hand in hand met de Boeddha
  • 13 mei 2025
    Dinsdagavond op even weken samen mediteren in Almere Buiten
  • 13 mei 2025
    Oude boeddhistische inzichten voor geslaagde moderne relaties
  • 13 mei 2025
    Oude boeddhistische inzichten voor geslaagde moderne relaties
  • bekijk de agenda
  • De werkplaats

    De werkplaats.

    Boeddhistische kunstenaars

    Artikelen en beschrijvingen van en over het werk van boeddhistische kunstenaars. Lezers/kunstenaars kunnen zich ook aanmelden met hun eigen werk.
    lees meer »

    Pakhuis van Verlangen

    In het Boeddhistisch pakhuis van verlangen blijven sommige teksten nog een tijdje op de leestafel liggen.

    Weet jij wat een anker is? Test jezelf!

    Hans van Dam - 2 mei 2025

    Deel 3 van een 5-delig dwaalgesprek over de mystieke roos.

    ‘Het leven zelf is zazen’

    Wim Schrever - 28 april 2025

    De grote tragedie hier in het Westen is dat we onze eigen spirituele traditie zo snel hebben opgegeven en met het badwater -de religie- ook het kind -de spiritualiteit- hebben weggegooid. Terwijl een mens fundamenteel nood heeft aan spiritualiteit, aan zingeving.

    Geschiedenis als wapen deel 1

    Kees Moerbeek - 20 april 2025

    President Vladimir Poetin zei in 2014: ‘Onze collectieve herinnering bepaalt onze cultuur, onze geschiedenis en onze tegenwoordige tijd. En onze toekomst zal worden gevormd aan de hand van onze historische ervaring.’ Hij is het zelf die actief deze herinnering en ervaringen vorm geeft en propageert. Ivo van de Wijdeven schrijft dat in de Sovjettijd er nog werd gegrapt dat het land een zekere toekomst had, maar een onvoorspelbaar verleden. Onder Poetin is Ruslands geschiedenis als in beton gegoten. Er is maar één historische waarheid en deze is verankerd in de grondwet en de Nationale Veiligheidsstrategie.

    Jaloerse goden te slim af – de geschiedenis de baas…?

    gastauteur - 13 april 2025

    Hongersnood in een hermetisch afgesloten kuststrook die onwillekeurig aan de vernietigingskampen van weleer doet denken, besmet met meer dan een zweem van genocide… Regeert Adolf Hitler over zijn graf heen? Want bestaat Israël niet bij diens gratie? Zou zonder die bittere nazi-erfenis Palestina als land van drie monotheïstische religies niet nog gewoon zo heten? Is de grond er niet vervloekt, juist door godsdiensten die, gevoed vanuit één fictieve bron, vervolgens als protestbeweging steeds in chronologische volgorde aan haar voorgangster ontspruiten, waarmee de kiem voor een eeuwigdurende vete om de absolute waarheid is gelegd? En claimt niet elk van deze broeder- of zusterstromingen dat stuk met hun aller bloed doordrenkte aarde, aanvankelijk voor Abrahams JHWH, vervolgens voor Jezus’ Vader en ten slotte voor Allah – drie godheden die, in verbitterde onderlinge jaloezie verwikkeld, strijden niet alleen om religieuze hegemonie, maar ook om de profane en politieke macht?

    Wat is quiëtisme?

    Hans van Dam - 27 maart 2025

    Over het stillen van de wil.

    Meer onder 'pakhuis van verlangen'

    Footer

    Boeddhistisch Dagblad

    over ons

    Recente berichten

    • Het verschil tussen apofatisch spreken en katafatisch spreken
    • Sodis – de virtuele denkster 527
    • Officiële lancering van het herintroductieproject van de Gele Komkommer
    • ‘Politiek signaal’ Veldkamp helpt Palestijnen in Gaza niet
    • B’eter Groene goddelijke salade

    Reageren

    We vinden het geweldig om reacties op berichten te krijgen en op die manier in contact te komen met lezers, maar wat staan we wel en niet toe op de site?

    Over het BD

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten.
    Lees ons colofon.

    Zie ook

    • Contact
    • Over ons
    • Columns
    • Reageren op de krantensite

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten. Lees ons colofon.