De wereld staat in brand. Waar houden we ons aan vast? Op 14 februari opent Museum Gouda de tentoonstelling Geloof, over de menselijke behoefte aan houvast en betekenis. Je hoeft niet religieus te zijn om ergens in te geloven: vragen, angsten en rituelen horen bij het mens-zijn.
Voor Geloof vroeg Museum Gouda drie bekende denkers met uiteenlopende achtergronden de tentoonstelling samen te stellen: schrijver Arnon Grunberg, jurist, onderzoeker en docent Naema Tahir en schrijver en presentator Stephan Sanders. Zij kregen toegang tot de collectie van het Rijksmuseum Amsterdam en selecteerden ruim veertig objecten die samen reflecteren op de betekenis van geloof in de wereld van vandaag.
Na de presentatie in Gouda reist de tentoonstelling de komende jaren door heel Nederland.
“Geloof geeft mensen richting over wat het goede is, en dat inspireert mensen elke dag. Het goede wordt van generatie op generatie als iets tastbaars doorgegeven, ook in de vorm van kunst. Musea proberen deze zoektocht naar het goede te vangen. Ik kijk er zeer naar uit om dat goede te ontdekken in voorwerpen die anderen hebben gemaakt en achtergelaten. Dit is voor mij echt een bijzonder project, omdat het gaat over de essentie van mens zijn.” Naema Tahir
Van een 15de-eeuws schilderij van de Italiaanse renaissanceschilder Sandro Botticelli (Judith met het hoofd van Holofernes) en een 19de-eeuws portret (Isabella) van Simon Maris tot een foto van schrijver Gerard Reve met een wijnglas en schedel bij een Mariabeeld door Vincent Mentzel. En van een Meissen porseleinen sculptuur van Urania (een van de negen muzen uit de Griekse mythologie, haar naam betekent ‘hemelse’) tot een tekening van de Taj Mahal. De kunstwerken gaan over universele onderwerpen als erbij horen en thuiskomen, goedheid en schoonheid, schuld en verlossing. Hoe kijken we met onze hedendaagse blik naar deze kunstschatten? Grunberg, Tahir en Sanders kozen vooral wat hen persoonlijk raakt en een aspect van geloof belichaamt. In de korte film die in het begin van de tentoonstelling te zien is vertellen ze hierover hun verhaal.
“Mensen creëren goden, ook als ze denken iets heel anders te hebben gecreëerd, schreef ik een paar jaar geleden. De behoefte te verafgoden, of om met Freud te spreken, een vervanging voor de almachtige vader dan wel almachtige moeder te vinden is onuitputtelijk. Gekoppeld aan het verlangen naar gemeenschap, waarin georganiseerde religie altijd voorziet, maakt dat religie springlevend is. De veelbesproken secularisatie heeft feitelijk voornamelijk vervangende en alternatieve religies gecreëerd. Wie het verlangen naar God ontkent begrijpt de menselijke geschiedenis en zijn eigen cultuur niet. Daarom zag ik ernaar uit de tentoonstelling Geloof mede samen te stellen.” Arnon Grunberg
“Geloof is niet per se gemaakt voor heiligen, maar juist ook voor mensen die dreigen om te vallen, in de goot te belanden. Ik snap de roeszoekende man in het Bijbelverhaal van De Verloren Zoon meteen: kan iemand me even verlossen van mezelf, van al die bagage die ik dag in dag uit met me meezeul, om maar door te kunnen gaan voor een man-uit-een-stuk?” Stephan Sanders
Stephan Sanders (1961) is columnist, presentator, essayist en schrijver. Hij schrijft voor onder andere De groene Amsterdammer, Trouw en NRC. Hij is geadopteerd door Nederlandse ouders die hem katholiek opvoedden. In zijn boek Zon, zee en oorlog uit 2007 beschrijft hij ervaringen in onder andere Kaapstad waar hij erachter kwam dat zijn biologische vader Zuid-Afrikaans was. In 2024 was hij de presentator van het KRO-NCRV televisie tweeluik De Andere kant van Amsterdam, over de katholieke geschiedenis van de stad.
Naema Tahir (1970) begon haar loopbaan als jurist en werkte voor de VN-Vluchtelingenorganisatie (UNHCR) in Lagos, Nigeria, en voor de Raad van Europa in Straatsburg, Frankrijk. Tegenwoordig is Tahir verbonden aan verschillende universiteiten in Nederland. Als onderzoeker bij de Universiteit Utrecht spitst Tahir zich bovendien toe op een vergelijkend onderzoek tussen huwelijken in verschillende culturen.
Arnon Grunberg (1971) is een van de bekendste levende Nederlandse schrijvers, auteur van romans, verhalen, essays, reportages en columns. Grunberg maakte in 1994 zijn debuut met zijn autobiografische roman Blauwe maandagen, een openhartige weergave van zijn jeugd in een door de oorlog zwaar getraumatiseerd Joods gezin. Zijn werk is in tientallen talen vertaald. Hij won onder andere de Constantijn Huygens-prijs voor zijn gehele oeuvre in 2009, en in 2022 de P.C. Hooftprijs en de Johannes Vermeerprijs.
Geloof, hoop en liefde
De tentoonstelling Geloof is het eerste deel in het drieluik Geloof, Hoop en Liefde, een serie reizende tentoonstellingen georganiseerd door zes samenwerkende Nederlandse musea (de M6) in samenwerking met het Rijksmuseum in Amsterdam.
Geloof zal de komende jaren heel Nederland doorreizen, na Museum Gouda naar het Limburgs Museum in Venlo, het Stedelijk Museum Zutphen, Museum het Hannemahuis in Harlingen, het Markiezenhof in Bergen op Zoom en het Westfries Museum in Hoorn.
Klik hier voor meer informatie over Museum Gouda
