In de sutta’s wordt regelmatig gesproken over heilzame bewustzijnsstaten. Dit zijn bewustzijnstoestanden die de beoefenaar dichter tot nibbana brengen.
nibbana
Guy – dhammazaadjes – Nibbana
In essentie is alles met elkaar verbonden door onnoemlijk veel oorzaken (P. hetu’s) en voorwaarden (P. paccaya’s). In de standvastige kalmte, in de groeiende gelijkmoedigheid en in de penetrerende aandacht van het ontwaakte bewustzijn is er geen plaats voor geboorte; is er geen plaats voor sterven.
Verlangen (P. tanha, lobha) (2)
Deze vraag gaat over de kern van de beoefening. Daar hou ik van. Daar doe ik het ook voor. Beoefening die niet tot inzicht leidt is dor en de naam beoefening niet waard. Deze vraag overstijgt allerlei metafysische beschouwingen die heel savant kunnen zijn maar praktisch weinig zoden aan de dijk brengen naar bevrijding toe.
Moeten boeddhisten sociaal activisten zijn (deel 3 en slot)
In het eerste en tweede deel van deze serie probeerde ik twijfel te zaaien over de daadwerkelijke trouw van geëngageerd boeddhisme aan de leer van de Boeddha. Mijn doel is niet om het boeddhisme in diskrediet te brengen, noch om de morele ernst van veel van deze doelen in twijfel te trekken. Ik wil alleen twijfel oproepen over de vraag of het ethos van het geëngageerd boeddhisme wel consistent is met wat de Boeddha onderwees. Er zijn genoeg redenen te vinden om racisme, economische ongelijkheid en het onduurzaam misbruik van het milieu aan te pakken. Maar weinig, zo niet geen van deze redenen, zijn rechtstreeks te herleiden tot de leer van de Boeddha.
De juiste zienswijze als voorloper van beoefening
Hoe komt het dat de Boeddha zo normatief is? Dit is zo omdat de Boeddha de Dhamma enkel onderwees aan mensen die streven naar Nibbana en voor hen die streven ligt de ethische standaard voordat zij het achtvoudige pad kunnen verwerven zeer hoog. Daarom zijn verreweg de meeste Sutta’s aan monniken en nonnen gericht; mensen die de keuze hebben gemaakt om hun hele leven aan de Dhamma te wijden en de wereld op te geven, te beginnen met zintuigelijk genot. De academicus die de sutta’s afstandelijk analyseert en de sociaal activist die een metafysische rechtvaardiging voor zijn handelen zoekt, behoren als gevolg van hun keuzes niet tot het publiek van de Boeddha.
Guy – dhammazaadjes – De Patimokkha
Wie de thuisloosheid is ingetrokken, doet anderen geen kwaad. Wie anderen schaadt kan zich geen samana noemen.
Guy – dhammazaadjes – Voorkeur en afkeer
De betekenis van ‘wedergeboorte’ is: steeds hetzelfde stramien doorlopen. Altijd hetzelfde doen en toch een andere uitkomst verwachten. Steeds in diezelfde val trappen. De kringloop van het vastklampen. Rondjes lopen. Samsara.
Guy – dhammazaadjes – Het substraat van bestaan (P. upadhi)
Upadhi betekent het ‘substraat van bestaan’; het ‘substraat van wedergeboorte’. Upadhi verklaart zowel het fundament als het resultaat dat eruit voortvloeit.
Behoort Mindfulness en Insight Dialogue tot de Dhamma?
Op dit moment is bij enkele vipassana-leraren de behoefte gerezen om scherper onderscheid te maken tussen wat wel of niet vipassana-dhamma is. De noodzaak om de zuiverheid van de traditionele methodologie te behouden komt niet voort uit sektarisme of starheid, maar uit bezorgdheid over het mogelijke verlies en de verwatering van de leringen. Deze methodologische leringen zijn van dhamma-meesters die grotendeels teruggaan tot hun inspiratiebron, de wijlen Ledi Sayadaw. De verwatering wordt het meest zichtbaar bij zitgroepen waar van de begeleiders wordt gevraagd dat zij Mindfulness of Insight Dialogue in hun pakket dhamma onderwijs opnemen.
Guy – dhammazaadjes – je tijd is kostbaar
Je tijd is beperkt. Verbeuzel hem niet aan bijkomstigheden. Zoek je heil niet in de zintuiglijke wereld. Daar is geen bevrijding te vinden.
‘Is sociale actie bevorderlijk voor vipassana?’
Privé moeten leraren zelf weten of ze betrokken willen zijn bij een zaak of niet. Echter, de geschiedenis laat zien dat als je bezig bent met concepten, dat polarisatie en wording (bhava) direct ontstaan. Betrokken boeddhisten zijn er altijd geweest, ook in Azië. Maar zodra men gewend raakt aan het aanhangen van visies, dan worden visies dwangmatig, bepalend, en confronterend.
Wat is meditatie?
Ja, wat is meditatie eigenlijk? En hoe werkt het precies? Meestal hoor je dan dingen als ‘meditatie is een manier om de geest tot rust te brengen’. Maar dat zegt maar weinig. Neurowetenschapper Ruben Laukkonen formuleerde samen met prof. Heleen Slagter de eerste wetenschappelijk definitie en theorie van ‘deconstructieve meditatie’, waaronder vipassana-meditatie, in de paper From many to (n)one: Meditation and the plasticity of the predictive mind.
