Het verhaal van onze rechtsstaat moet vaker en nadrukkelijker worden verteld. Dit zei Henk Naves, voorzitter van de Raad voor de rechtspraak, vandaag in zijn nieuwjaarstoespraak. Volgens hem staan we er niet vaak genoeg bij stil dat het bijzonder is dat in Nederland mensen niet willekeurig worden opgepakt of bezit zomaar wordt onteigend. Naves: ‘De achilleshiel van een vrij en welvarend land is dat je gewend raakt aan dat wat er is.’ Het verhaal van de rechtsstaat, de betekenis ervan voor het leven van mensen en de samenleving als geheel, is volgens hem iets om trots op te zijn. En de moeite waard om te beschermen.
grondwet
Democratie en gelijkheid
De Bataafse Republiek van 1795 maakte een eind aan de Republiek der Zeven Verenigde Provinciën. De Nederlandse geschiedschrijving heeft de nieuwe republiek altijd als gebagatelliseerd en zag het als een Franse vazalstaat. Na 1980 groeide de aandacht. In Door gelijkheid gegrepen. Democratie, burgerschap en staat in Nederland 1795-1801 onderzoekt historicus Mart Rutjes uitgebreid de Bataafse opvattingen en discussies over de nieuwe politieke orde, waardoor zicht op hun idealen ontstaat. Dit artikel gaat met reuzenstappen door dit belangrijke boek over het ontstaan van onze democratische rechtsstaat.
Landelijk burgerinitiatief – op de grond voor de Grondwet
Een snel groeiende groep betrokken burgers van uiteenlopende achtergronden roept op tot een gezamenlijke landelijke sit-down actie op 5 mei om 15.00 uur, overal in het land. Anno 2025 is Bevrijdingsdag actueler dan ooit. Dit feest van bevrijding van onderdrukking en onrecht staat dit jaar in een grimmig licht. Brute oorlogen teisteren de wereld, verwoesten mensenlevens en verdrijven mensen van huis en haard. De democratie brokkelt op veel plekken af. Klimaatcrises vermenigvuldigen zich. Haat, bot geweld en polarisatie winnen terrein. Rechten worden met voeten getreden, rechtshulp afgebroken, rechters onder druk gezet.
Rechtsstaat in verval: Kafka is springlevend
De manier waarop de PVV omgaat met de interne partijdemocratie leidt tot de vraag hoe deze partij de democratische rechtsstaat dan waardeert. Daarom vindt de auteur het zinvol de PVV te vergelijken met eerdere politieke bewegingen die de legalistische route bewandelden. Communistische partijen in de burgerlijke wereld liftten mee met deze rechtstaat, omdat revolutie onhaalbaar bleek. Ook fascistische partijen, zoals de NSB gebruikten de parlementaire omweg.
België neemt welzijn van dieren op in de Grondwet
“Bij de uitoefening van hun respectieve bevoegdheden streven de federale staat, de gemeenschappen en de gewesten naar bescherming van en zorg voor dieren als wezens met gevoel”, luidt de wetstekst letterlijk.
Progressieve denker dr. Ambedkar voorvechter van vrouwenemancipatie en onderwijs geëerd
Ambedkars bijdragen reiken veel verder dan het opstellen van de Grondwet. Hij erkende dat onderwijs een krachtig middel is om gelijkheid te bewerkstelligen, kastebarrières te doorbreken en een gevoel van eigenwaarde bij de gemarginaliseerden te bevorderen.’
Pieter Omtzigt sticht nieuwe politieke partij – Nieuw Sociaal Contract
‘Die politiek is niet enkel wat er in Den Haag gebeurt, maar het is ook hoe wij samen ons land vormgeven, met nieuwe initiatieven voor volkshuisvesting, voor zorg en andere noden in de samenleving.’
De rafelkant van onze democratische rechtsstaat – deel 2
De belangrijkste taak van de rechtvaardige, ‘wiel-draaiende vorst (de rājā cakkavattī) is het opheffen van armoede, die leidt tot diefstal en ander moreel wangedrag. De manier om criminaliteit te bestrijden is niet wreder straffen en de wet strikter toe te passen, maar mensen een gelegenheid en een perspectief bieden om op een eerlijke manier hun brood te verdienen. Hebben de mensen een acceptabele levensstandaard dan berokkenen zij anderen geen kwaad en zal het land vrede en rust kennen.
Over Theologie 28 – Geloof en moraal (Moraaltheologie)
Gelukkig hebben christenen de Bijbel, waarin allerlei verhalen staan die duidelijk maken wat God goed of fout vindt. Je mag niemand dood meppen, behalve wanneer die persoon jou wil doodmeppen, want dan is het slim om als eerste te meppen zodat jij blijft leven en de ander het loodje legt.
Geen heersende kerk, geen heersende staat
Geen enkele overheid kan volgens Locke een bepaald geloof dwingend opleggen en bovendien valt geloof buiten het gezag van wereldse overheden. Zij moeten christelijke en niet-christelijke religies gelijk behandelen. Atheïstische overtuigingen vallen echter hierbuiten, zij bedreigen het publieke belang.
Ethiek zonder religie
Ruimhartige, onbevooroordeelde compassie is de voedingsbodem van alle positieve innerlijke waarden, zoals geduld, vriendelijkheid, vergevingsgezindheid, zelfdiscipline en tevredenheid. Het vormt het fundament van de ethiek, van spiritualiteit en vormt zelfs de basis voor rechtvaardigheid.
De gouden teerling is geworpen (3b) – uitwerking racisme en discriminatie
Wat is er mis met ‘profileren’ van mensen voor belasting/uitkeringscontrole op dubbele nationaliteit als de eerdere gegevens aantonen dat er een correlatie (niet: causaliteit) tussen beide groepen is?
