Mediteren is in zekere zin het tegengestelde van handelen. In de meditatie doen we fysiek gezien niets, om des te beter te kunnen beschouwen: contemplatie (een nauwkeuriger woord dan meditatie dat letterlijk ‘overdenking’ betekent) is niets doen; we doen nog wel iets met onze aandacht, maar het is de bedoeling dat we dat steeds minder vanuit onze eigen persoonlijkheid (eigen verlangens, ambities, oordelen, afkerigheden) doen, zodat ook daar het ‘zelf doen’ afneemt.
dhamma
Achtste deel Dhamma-Zaadjes is uit
Door deze teksten vrij en open ter beschikking te stellen beoogt de samensteller van dit boek de Dhamma dichter bij de beoefenaar en de belangstellende lezer te brengen. Door het opwekken van een observatie of een reflectie over de werkelijkheid zoals ze is. Wérkelijk is. Yatha-bhuta.
Boeddhisme – geen religie, geen wetenschap, maar dhamma
Het boeddhisme is zo veelomvattend dat het niet in een traditioneel hokje past.
Moeten boeddhisten sociaal activisten zijn (deel 3 en slot)
In het eerste en tweede deel van deze serie probeerde ik twijfel te zaaien over de daadwerkelijke trouw van geëngageerd boeddhisme aan de leer van de Boeddha. Mijn doel is niet om het boeddhisme in diskrediet te brengen, noch om de morele ernst van veel van deze doelen in twijfel te trekken. Ik wil alleen twijfel oproepen over de vraag of het ethos van het geëngageerd boeddhisme wel consistent is met wat de Boeddha onderwees. Er zijn genoeg redenen te vinden om racisme, economische ongelijkheid en het onduurzaam misbruik van het milieu aan te pakken. Maar weinig, zo niet geen van deze redenen, zijn rechtstreeks te herleiden tot de leer van de Boeddha.
Moeten boeddhisten sociaal activisten zijn?
Wat is er veranderd waardoor het beeld van het boeddhisme verschoof van passiviteit en pessimisme naar dat van energiek sociaal activisme? Dat is een lang verhaal. Historici en boeddhistische geleerden benadrukken allemaal dat ‘het boeddhisme’ niet één enkele traditie is, maar vele vormen kent, en dat politiek, cultuur, handel en kolonialisme allemaal een rol hebben gespeeld.
Guy – dhammazaadjes – Hechting (P. upadana)
‘Gotama verwierp iedere aanname van een transcendente werkelijkheid— of je die nu God noemde, of Zelf, of Bewustzijn—en riep in de plaats daarvan op tot contemplatief onderzoek van de complexe, steeds veranderende en uiterst specifieke wereld die zich hier en nu aan onze zintuigen voordoet.’
De juiste zienswijze als voorloper van beoefening
Hoe komt het dat de Boeddha zo normatief is? Dit is zo omdat de Boeddha de Dhamma enkel onderwees aan mensen die streven naar Nibbana en voor hen die streven ligt de ethische standaard voordat zij het achtvoudige pad kunnen verwerven zeer hoog. Daarom zijn verreweg de meeste Sutta’s aan monniken en nonnen gericht; mensen die de keuze hebben gemaakt om hun hele leven aan de Dhamma te wijden en de wereld op te geven, te beginnen met zintuigelijk genot. De academicus die de sutta’s afstandelijk analyseert en de sociaal activist die een metafysische rechtvaardiging voor zijn handelen zoekt, behoren als gevolg van hun keuzes niet tot het publiek van de Boeddha.
In de serie over karma: Behoedzaam op weg …
De kans op heilzaam handelen is groter als je accepteert dat daden wel degelijk gevolgen hebben. Als handelingen geen of geen eenduidige gevolgen zouden hebben, is de kans groot dat je onder de druk van extreme omstandigheden (bijv. ziekte, armoede of levensbedreigende situaties) er toch voor kiest onwaarheid te spreken of je iets toe te eigenen wat niet van jou is. Van daaruit kom je op een glijdende schaal die er toe kan leiden ook in gewone omstandigheden te kiezen voor het snelle resultaat of het makkelijke succes.
Vooruitblik oprichting Sangha – op basis van de Theravada leerstellingen
Binnen boeddhistische gemeenschappen (Sangha) gaat het soms radicaal verkeerd. Een foute leiding die de Dhamma niet ziet, is niet bekwaam mensen te wekken en te motiveren, te inspireren om de ware Dhamma te beoefenen waardoor mensen kritische, wijze en intelligente mensen zouden kunnen worden. Dit uitblijven is het voornaamste gevaar waardoor de Dhamma uit de wereld verdwijnt en veel schade wordt aangericht.
Guy – dhammazaadjes – Het causale principe (P. idappaccayata)
Idappaccayata betekent ‘de geconditioneerde aard’. Datgene wat voor zijn ontstaan, zijn bestaan en zijn vergaan afhankelijk is van welbepaalde voorwaarden en oorzaken.
Guy – dhammazaadjes – De Poortloze Poort
Met ‘Poortloze Poort’ wordt bedoeld: een gebeurtenis, een aspect, een citaat of een verschijnsel dat onze houding t.o.v. de relatieve werkelijkheid radicaal wijzigt, zoals bij-voorbeeld het plótse besef—het penetrerende inzicht—dat ons hele denkbeeld omtrent Reis, Doel en Inspanning van Dit Leven een volkomen geconditioneerde (door oorzaken en voorwaarden gedreven) illusie blijkt te zijn
Guy – dhammazaadjes- Dít moment
Het zijn niet de ‘herinneringen’ aan het verleden die een probleem vormen. Het is het ‘hechten’ aan die herinneringen dat een probleem is. Het is de neiging om deze heugenissen te herbeleven, om de begeerte en passie (P. chandaraga) die ze oproepen opnieuw tot leven te wekken. Laat dit hechten los. Vernietig het. Het is onwaarheid.
