Sartre wilde echt volgens zijn filosofie leven, dat betekende dat hij alle bestaande handleidingen voor het leven verwierp. Hij trok zich om te beginnen niets aan van alle overgeleverde burgerlijke fatsoensnormen. Vervolgens beschouwde hij de christelijke of katholieke waarden als niet meer dan luchtfietserij. De als vooruitstrevend geldende marxistische maatschappijvisie was volgens hem niets anders dan schijnheiligheid. Natuurlijk spraken de fatsoenlijke mensen hier schande van, hij werd beschouwd als een schandalige schrijver, dit is althans de titel van een artikel over hem van een andere filosoof.
Afscheid van een reisgenoot
Petra Quaedvlieg is journaliste, schrijfster en neerlandica. Ze heeft al verschillende boeken op haar naam staan en doceert aan de Institute of Arts te Maastricht, een Hbo-opleiding die om de paar jaar een andere naam aanneemt. Van 2004 tot 2012 woonde ze in Shanghai, waar ze stukjes schreef over China. Daar adopteerde ze voor haar kleine dochtertje een straathondje dat al gauw een dierbare, trouwe en gelukkige vriend van het gezin werd. Het werd “Zwartje” genoemd, of in het Chinees “Hēixiào”.
Waar is er nog waarheid?
De officiële waarheid is het terrein van de wetenschap. Wappies en religieuze fanatici halen existentiële en officiële waarheid door elkaar. Ze voelen dat er iets mis is en zoeken naar een officiële, dus voor ieder geldige, verklaring. Deze is ongefundeerd en dus niet waar, maar ze voelt voor hen persoonlijk als waar aan, hetgeen nog versterkt wordt als ze elkaar bevestigen. Het boeiende van Derksen’s boek is dat hij laat zien hoe zo’n onware overtuiging tot stand komt. Hij beperkt zich echter tot de rechtspraak en in het bijzonder tot gevallen die hij uitgebreid heeft bestudeerd.
Boekbespreking – Die arme zwaluwen
Een populaire opvatting van vrijheid is dat je alleen vrij bent als je niets hoeft. De dood is in dat geval de enig mogelijke vrijheid. Dit leidt tot een onderscheid in twee soorten vrijheid: negatieve en positieve. Negatieve vrijheid betekent dat iedereen vrij is om het vliegtuig naar Bali te nemen. Positieve vrijheid krijg je pas als je daartoe ook nog in staat bent.
Denken over alles
De 17e eeuw wordt vaak in Nederland “de Gouden eeuw” genoemd, maar in de rest van Europa spreekt men gewoonlijk van “de Eeuw van de Verlichting”, of “de Eeuw van de Rede”. De Verlichting begon zo ongeveer met het werk van René Descartes, in het bijzonder met zijn systematische wetenschappelijke methode en de bekende uitspraak “ik denk dus ik ben”. Vanaf dat moment begon men zich af te keren van de nooit ingeloste beloften van de religie, met name het christendom, om zijn hoop te vestigen op het logisch denken en de wetenschap. Een boekbespreking.
Verslaafd aan geld
Hoe belangrijk is geld voor ons? Volgens psycholoog en verslavingsexpert Bram Bakker zijn we allemaal aan geld verslaafd. Hij schetst bovendien een beeld van hoe we onszelf daardoor ongelukkig maken. Dit is des te bedreigender omdat we dit allemaal glashard ontkennen. Bakker heeft in zijn praktijk heel veel gevallen van verslaving meegemaakt en is doordrongen van de ernst van elk soort verslaving. Het is om te beginnen erg moeilijk om van een verslaving te genezen. Als iemand dit dan voor elkaar heeft gekregen, is het bovendien moeilijk om niet in een andere verslaving te vervallen. Een boekbespreking.
Hoe worden we humaan?
Johann Gottfried Herder leefde tegen het einde van de periode die gewoonlijk de Verlichting werd genoemd. Hij werd geboren in 1744 en stierf in 1803. De periode die erop volgde is de Romantiek. Herder is tegenwoordig vrijwel onbekend, toch zijn de inzichten die hij had vaak verrassend actueel. Hij is een van de weinigen die de slavenhandel, het kolonialisme en het imperialisme van zijn tijd scherp bekritiseerde. Hij verwerpt de rassenleer van de grote Immanuel Kant en ook de dweepzucht met de oude Grieken van Goethe en Schiller. Boekbespreking.
Het vuur van de bekering
Op 28 september 2009 kwam Anke Evertz verkleumd thuis en probeerde de open haard aan te steken. Dit ging helemaal mis. Het draaide eropuit dat haar trainingspak en haar haren vlamvatten. Meer dood dan levend werd ze met derdegraadsbrandwonden met een traumahelikopter naar het ziekenhuis gebracht. De artsen vochten voor haar leven en ze werd negen dagen kunstmatig in coma gehouden. Een boekbespreking.
Groen in alles wat we doen – Van protestgroep tot onderneming
Het uitgangspunt van het pragmatisme is dat een theorie waar is als ze door het handelen wordt bevestigd. De waarheid is met andere woorden niet iets wat sinds mensenheugenis buiten ons om erop ligt te wachten om ontdekt te worden, maar het is datgene wat zich bewijst door wat we doen. Dit heeft wel als gevolg dat de waarheid verandert als we op een andere manier handelen. Bovendien veranderen we zelf mee. Van Kempen geeft in dit boek de lezer en een kijkje in de haarvaten van dit veranderingsproces. Tussendoor legt hij enkele belangrijke aspecten van de filosofie van John Dewey uit.
Een filosofie in de ruimte
Chong kijkt met een romantische blik zowel naar het daoïsme als naar China. Ze pleit voor een terugkeer naar een dorpssamenleving waarbij rangen en standen je een duidelijke plaats geven in de wereld. Wat ontbreekt in de huidige wereld is volgens haar een besef van wat genoeg is. Dit besef kan weer wakker worden door het toepassen van het begrip “ecologische voetafdruk”. Deze is duidelijk veel te hoog in het Westen en andere landen, zeker ook in China. Dat laatste wil ze echter liever niet toegeven. In elk geval brengt dit het streven met zich mee om niet buiten je eigen ecologische voetafdruk te gaan. Dat dit een lovenswaardig streven is, zullen velen graag beamen. Het is natuurlijk nog geen daoïsme, maar wel een stap in de goede richting.
De verbeelding aan de macht
Hypnose komt op heel verschillende manieren in de media. Nu eens als een serieuze therapiemethodiek, dan weer als hulpmiddel bij allerlei medische problemen of bij een forensisch onderzoek. Soms zie je hypnose opduiken in liveshows of in praatprogramma’s op televisie, als een vorm van goedkoop amusement, waarbij een autoritaire hypnotiseur zijn publiek allerlei rare opdrachten geeft. De personen die gehypnotiseerd worden, volgen strikt op wat hen gesuggereerd wordt en ondergaan wat er gebeurt.
Object georiënteerde ontologie, een nieuwe theorie van alles
Voor me ligt een boek dat een van de nieuwste varianten van een TOE introduceert: de OOO, oftewel de Object Orientated Ontology. Het boek is geschreven door Graham Harman, die de ontologie in 1999 heeft bedacht, en hij heeft intussen een aantal medestanders gevonden. Een ontologie is een uitleg van wat we bedoelen als we zeggen dat iets bestaat.
