De Russische Federatie is een multiconfessionele samenleving met vier officiële religies: Orthodox Christendom, Islam, Jodendom, en boeddhisme. En vooral dat boeddhisme kan een obstakel zijn in de relatie met China.
Er zijn drie boeddhistische republieken in Rusland: Kalmykië in de Noordelijke Kaukasus, en Tuva en Boerjatië in Siberië. Ondanks van boven opgelegde pogingen tot centralisatie in de afgelopen twee decennia oefenen deze republieken nog steeds een zekere mate van controle uit over hun eigen zaken, met inbegrip van het voeren van diplomatie op laag niveau.
De meeste Russische boeddhisten praktiseren de Tibetaanse vorm van de religie en zien de Dalai Lama als hun spirituele leider. Nadat hij in 2019 Arjia rinpoche – een van de hoogste spirituele leraren van het Tibetaans boeddhisme – had ontvangen, had het toenmalige hoofd van Tuva, Sholban Kara-ool, vorig jaar een online-ontmoeting met de Dalai Lama. Dit jaar was Tuva gastheer voor afgevaardigden van de (Tibetaans-boeddhistische) Aziatische boeddhistische conferentie voor vrede.
Dit engagement zou spanning kunnen veroorzaken met China, dat standvastig is in zijn verzet tegen Tibetaanse autonomie. De Chinese regering heeft sinds haar bezetting van Tibet in 1950 een antireligieus beleid tegen de Tibetaanse boeddhistische gemeenschap gevoerd, wat tot uiting komt in de ballingschap van de Dalai Lama in India. Onlangs hebben lokale autoriteiten in de Chinese provincie Sichuan foto’s verboden van de Dalai Lama, die zij als separatist beschouwen.
Tegen deze achtergrond is Rusland in toenemende mate afhankelijk van de Chinese relatie, waarbij de handel tussen de twee naties zelfs in 2020 flink is toegenomen. Als mondiale supermacht bevindt China zich in een goede positie om politieke concessies te eisen op gebieden die het als gevoelig voor zijn eigen nationale veiligheid beschouwt. Het Kremlin heeft al toegegeven aan deze (vooralsnog eerder afgeleide dan uitgesproken) druk door de Dalai Lama te verbieden de boeddhistische gebieden in Rusland te bezoeken, ondanks pleidooien van regionale functionarissen om dit verbod op te heffen.
Gezien het toenemende machtsevenwicht tussen Rusland en China is het denkbaar dat Peking zijn ongenoegen kenbaar maakt over het soort bijeenkomsten dat Kara-ool in 2020 hield of over Tibetaanse monniken die naar Rusland reizen om les te geven en te aanbidden. Beide activiteiten legitimeren immers aantoonbaar de Tibetaanse regering in ballingschap van de Dalai Lama. Zelfs als dit niet openlijk wordt geuit, zal het Kremlin waarschijnlijk onzichtbare druk voelen om hun Chinese partners niet op stang te jagen.
