Herinnering en inbeelding – mindfulness kan slecht voor het geheugen zijn

Mindfulness kan slecht voor het geheugen zijn, stellen onderzoekers van de Universiteit van Californië. Proefpersonen haalden herinneringen en inbeelding door elkaar. Dat blijkt uit een wetenschappelijk onderzoek uit 2015.

De onderzoekers splitsten een groep van 153 mensen in deelnemers aan mindfulness meditatie en in mensen die die oefening niet deden maar gewoon over zaken nadachten. Alle deelnemers werd na de vijftien minuten gevraagd om vijftien woorden te bestuderen en te onthouden. De woorden waren een synoniem voor vuilnis, maar dat woord werd zelf niet genoemd.

Van de groep die mindfulness had beoefend bleek 39 procent ten onrechte zich te ‘herinneren’ dat het woord vuilnis op het lijstje stond. Bij de andere proefpersonen was dit twintig procent. Twee andere experimenten gaven een vergelijkbaar resultaat. De onderzoekers concluderen dat het vermogen om te bepalen hoe ‘echt’ herinneringen zijn door mindfulness af lijkt te nemen. Dat is in tegenstelling tot eerdere geconstateerde effecten van mindfulness. Door mindfulness wordt het bewustzijn zo versterkt, dat het voor het brein moeilijker wordt om onderscheid te maken tussen wat echt is en wat enkel in het bewustzijn wordt beleefd. Voor de breinen die onder invloed van mindfulness waren, was het daardoor moelijker om te bepalen of het woord ‘vuilnis’ daadwerkelijk gelezen was of slechts een associatie was.

Wat de wetenschappers aan hebben getoond is dat mindfulness- met aandacht voor het nu, het geheugen zo kan beïnvloeden dat de grens tussen echte en ingebeelde -gecreëerde-herinneringen verdwijnt. Mindfulness is in enkele jaren zeer populair geworden en wordt beoefend door honderdduizenden mensen. Wetenschappers onderzoeken de effecten ervan en kwamen tot positieve bevindingen op het gebied van de behandeling van en het opheffen van fysieke en psychische stoornissen. Voorstanders zeggen dat mindfulness de concentratie verbetert en de productiviteit verhoogd.

Het is niet voor niets dat bedrijven zoals Google mindfulnesstrainingen voor het personeel organiseren. Veel scholen bieden mindfulness aan aan studenten omdat het een kalmerend effect zou hebben. Wat het huidige onderzoek aantoont is dat de vrijheid van gedachten en gevoelens door die training, deelnemers ook kan laten geloven dat in die meditatie opkomende gebeurtenissen ook echt gebeurd zijn, terwijl het alleen maar producten van de geest –die wil scoren- zijn. Werkelijkheid en inbeelding gaan in elkaar op.

De bevindingen suggereren dat mindfulness de cognitieve processen die bijdragen tot het correct identificeren van de bron van gebeurtenissen in het geheugen kan belemmeren.