Human – de geboorte van de volger

Volgen kan beginnen als een tamelijk onschuldige aanbidding van bijvoorbeeld een rebelse popgroep of een heldin uit een romantisch film. Maar wat als zo’n adoratie extremere vormen gaat aannemen? Als je eigen autonomie in het geding komt? Wat voor consequenties kan dat hebben voor de volger?

Filosoof Stine Jensen komt voor omroep Human met een nieuw seizoen van Dus Ik Ben. Na Yes! Ik Ben, maken we nu kennis met Dus Ik Volg. Een serie helemaal in het teken van de volger en volggedrag.

Van social media, naar politiek volggedrag, tot in de ban zijn van een sekte; alles komt voorbij in Dus Ik Volg. In haar nieuwe serie gaat filosoof Stine Jensen op zoek naar de kracht en keerzijde van kuddegedrag en verdiept ze zich in het moderne groepsleven. Ze volgt de levenslijn van de volger en portretteert tijdens haar zoektocht verschillende mensen die open over hun volgerschap vertellen.

Eerder schreef Stine in haar boek Goeroes over de aantrekkingskracht die charismatische figuren hebben op mensen en groepen, naar aanleiding van een persoonlijke ervaring die ze had binnen een yogagemeenschap.

Stine Jensen sprak uitgebreid met filosoof André van der Braak over volgen. De hoogleraar boeddhisme en zenleraar raakte op zijn zeventiende in de ban van de Amerikaanse goeroe Andrew Cohen. Van der Braak verbrak zijn relatie, zei zijn ouders en zijn baan vaarwel en kocht een enkeltje USA. Elf jaar later keerde hij gedesillusioneerd terug naar Nederland.

Van der Braak bestudeert nu de relaties tussen leraren en studenten. Er wordt gezegd dat leraren de leerlingen leegzuigen, maar het is dikwijls anders, stelt hij, en dan vertrekken die leerlingen weer.

Kijk voor het volledige interview met André van der Braak op de site van Human

Uit het interview met Stine Jensen op de site van Human:

Zijn we allemaal volgers?

“Ja, we zijn allemaal volgers. Jij bent een volger, ik ben een volger en dat is natuurlijk het leuke aan dit onderwerp. We denken allemaal ‘ik ben ontzettend verstandig’ en ‘ik kan zelf nadenken, dus ik volg niemand’, maar uiteindelijk zetten we allemaal een vinkje in het stemhokje en zitten we bijna allemaal op social media waar we anderen volgen. Volgen en het tellen van volgers is iets heel gewoons geworden.”

“Alleen wat je nu ziet, is dat het volgen erg gepolariseerd is geraakt. Wanneer je bij de ene club hoort, dan hoor je niet bij de andere club. Op Twitter zie je bijvoorbeeld ook veel polarisatie, groepsdenken, in- en uitsluiting en identiteitspolitiek. Gevolgen van het volgen in deze tijd.”

“Aflevering één is de geboorte van een fan. Hoe word je een volgeling, hoe ontstaat dat en wanneer ga je posters ophangen in je kamer? Aflevering twee gaat over de volger die een sterkere identiteit krijg. Je kiest waar je in- en uitsluit, het is wij tegen zij. Aflevering drie gaat vervolgens over de volger die middenin de groep zit en daar de voordelen van inziet. En in aflevering vier neemt de volger afscheid van het volgen. Dus het is als een liefdesrelatie: verliefd, relatie, een sterke band met beginnende scheutjes en uiteindelijk een scheiding.”

Voor André van der Braak (uit aflevering één), is het ook een pijnlijke geschiedenis waar ze weer op moeten terugblikken. Daar zit je natuurlijk ook niet altijd op te wachten. Misschien komt er ook een beetje schaamte bij kijken.”