Wat een sneeuw! Ons dorp was afgelopen week gedeeltelijk ingesneeuwd, er reed ruim drie dagen lang geen openbaar vervoer. Ik moest noodgedwongen thuiswerken. Buiten was het een winterwonderland. Overal sneeuwpret. Ik kan me niet herinneren ooit in Nederland zo veel sneeuw gezien te hebben. Het was stamppottenweer, en we hebben er afgelopen week twee gemaakt. Ik schreef eerder al over mijn gemengde gevoelens voor vlees- en zuivelvervangers, maar vandaag noem ik twee uitzonderingen: de plantaardige crème fraîche (“haverfraîche”) en de falafel. Falafel is een eeuwenoud product, vol vitaminen en eiwitten, gemaakt van kikkererwten. Dat een vleesvervanger noemen is eigenlijk een belediging. Toch vind je de falafel in de schappen van de supermarkt tussen de vleesvervangers. De schappen van onze supermarkt waren vanwege de sneeuw aardig leeg, gelukkig kon ik nog de laatste zak biologische aardappelen scoren en wat verse groente.
De eerste stamppot die ik maakte is een plantaardig gemaakt recept met oorspronkelijk – op zout en peper na – slechts drie ingrediënten: aardappelen, broccoli en crème fraîche. Zelf vervang ik graag aardappelen geheel of gedeeltelijk door zoete aardappelen, omdat deze volgens sommige bronnen gezonder zijn. Waarom dat zo is wordt hier uitgelegd: https://www.24kitchen.nl/populair/zoete-aardappel-gezonder-dan-een-normale-aardappel. Je kunt natuurlijk ook alleen gewone aardappelen gebruiken.
De tweede stamppot, die ik terwijl ik dit schrijf net achter de kiezen heb, was opvallend lekker, ook al zitten er geen bijzondere ingrediënten in. Ik moet toegeven dat er een klein restje van de broccolistamppot doorheen ging, maar dat was zo weinig, dat kan geen groot effect hebben gehad op het eindresultaat.
Ik beschrijf hieronder de recepten zoals wij ze gemaakt hebben. Waarschijnlijk zal dat bij jou anders zijn: veel, weinig of geen zoete aardappel, verhouding tussen spruitjes en broccoli, of misschien heb je wel een andere soort groente, crème fraîche of olijfolie, zout of bouillonblokje: het kan allemaal. Bedenk wel dat een stamppot op zich te weinig eiwitten bevat voor een volwaardige maaltijd, het is goed dit bij dezelfde maaltijd of een andere, of als tussendoortje, te compenseren met wat peulvruchten, noten of een handjevol pinda’s. Een pot witte bonen door de stamppot had ook gekund, het had zeker gezorgd voor meer eiwitten. Misschien wordt dat wel mijn volgende stamppot. Van de broccolistamppot heb ik helaas geen foto. De foto is van de stamppot met spruitjes en falafel.
Stamppot 1: met broccoli en (plantaardige) crème fraîche, hoeveelheden voor ca. 4 personen
- 750 gram aardappelen, geschild en in stukken
- 2 zoete aardappelen, geschild en in stukken
- 2 stronkjes broccoli, schoongemaakt, steel geschild, in stukken
- 1 grote of 2 kleine bekertjes plantaardige crème fraîche
- Zout, peper
- Vleesvervanger naar keuze
Stamppot 2: met spruitjes, zoete aardappel en falafel
- 2 aardappelen geschild en in stukken
- 2 zoete aardappelen, geschild en in stukken
- 500 gram spruitjes, schoongemaakt, de grote gehalveerd
- 1 stronk broccoli, schoongemaakt, steel geschild, in stukken
- Zout of bouillonblokje
- Scheutje olijfolie
- (Restje broccolistamppot)
- Vleesvervanger, bijvoorbeeld falafel
Je kunt de aardappelen en de groenten apart koken en later bij elkaar stampen, of alles kan in één pan. Dat laatste scheelt afwas. Als de aardappelen in kleine stukjes worden gesneden en onderop worden gelegd, is alles ongeveer tegelijkertijd klaar, na zo’n 12 minuten koken. Kook de stamppot met een deksel op de pan in max. ca. ½ liter water, dus meer dan een bodempje maar zeker niet met alles onder water. Dat moet je dan afgieten met alle vitaminen en mineralen, en dat zou zonde zijn. Prik met een vork om te kijken of alles al gaar is, voeg eventueel nog wat kooktijd toe. Als de groente en de aardappelen bijna gaar zijn is het tijd om eventueel de falafel of een andere ‘vleesvervanger’ (sorry) in een koekenpan te bakken. Als alles gaar is giet ik een deel van het kookvocht af en vang het op in een kom of mok, ik bewaar het om de stamppot de juiste smeuïgheid te geven. Stamp alles tot stamppot, proef of het zout genoeg is, en voeg eventueel nog wat kookvocht toe. De broccolistamppot wordt gestampt met de plantaardige crème fraîche, die zal wel smeuïg genoeg zijn. Ik vind het een uitdaging om de stamppotaardappelen en groenten te koken in net genoeg water om alles gaar te laten worden (en niet aan te laten branden), zonder kookvocht te hoeven weggooien. Uiteraard kan het kookvocht bewaard worden voor de soep of saus van de volgende dag – of als bouillonnetje worden opgedronken. Met stamppotten en erwtensoep komen we de winter wel door!
