Na een gevechtspauze van een week heeft Israël de bombardementen op de Gazastrook vanochtend in hevige mate hervat. Daarbij wordt het volgens het Israëlische leger “veilige” zuidelijke gedeelte van het gebied niet vermeden. Inmiddels zijn al tientallen Palestijnse doden gevallen. Ook Hamas hervatte vanochtend zijn raketbeschietingen op Israëlische steden in het grensgebed met Gaza. Gisteren doodden Hamasstrijders drie mensen in Israël.
Het bleek bij de onderhandelingen, die werden geleid door Qatar, niet mogelijk de gevechtspauze opnieuw te verlengen. Beide partijen leggen de schuld daarvoor bij de ander. Tijdens de zeven dagen durende pauze liet Hamas 110 gijzelaars vrij. In ruil daarvoor liet Israël 240 Palestijnse gevangenen gaan, onder wie vrouwen en kinderen. Velen van hen werden al maandenlang zonder aanklacht in zogenoemde administratieve detentie vastgehouden.
In Gaza kwamen sinds het begin van de oorlog meer dan vijftienduizend Palestijnen om het leven, talloze anderen raakten gewond. Tussen de zes- en negenduizend Palestijnen worden nog vermist, aldus Rights Forum. De kans is groot dat, zonder substantiële internationale druk op Israël, de aantallen slachtoffers opnieuw sterk zullen toenemen.
Tijdens de gevechtspauze is onder meer duidelijk geworden in hoeverre de Israëlische bombardementen Gaza hebben verwoest, doordat journalisten beter in staat waren om de gebieden te bereiken die daarvoor hevig onder vuur lagen. De schade is niet te overzien, blijkt ook uit satellietfoto’s. Naar schatting zijn bijna honderdduizend gebouwen verwoest of beschadigd.
Amerikaanse druk
Ook de Amerikanen, Israëls belangrijkste bondgenoten, trachten te voorkomen dat Israël na het noorden nu ook het zuiden van de Gazastrook met de grond gelijkmaakt. De belangrijkste eis van president Biden is dat Israël een plan presenteert voor ‘de dag na de oorlog’. De Amerikanen willen dat de Palestijnse Autoriteit het voor het zeggen krijgt in Gaza en dat onderhandelingen over de tweestatenoplossing direct van start gaan. Biden beschikt over een machtsmiddel: werkt Israël niet mee, dan zullen de Amerikanen een bindende resolutie van de VN-Veiligheidsraad tot een permanent staakt-het-vuren naar verluidt niet vetoën.
Netanyahu klem
De Israëlische premier Netanyahu verkeert echter in een omgeving die schreeuwt om wraak en vernietiging. Daar kwam dinsdagavond het dreigement van zijn rabiate coalitiegenoot en minister Itamar Ben-Gvir bij om het kabinet op te blazen als Netanyahu de strijd niet hervat. Nieuwe verkiezingen kosten Netanyahu gegarandeerd de kop; zijn Likud partij staat in de peilingen op zwaar verlies. Bovendien wordt Netanyahu verantwoordelijk gehouden voor het falen van het Israëlische leger en inlichtingenapparaat om de Hamasaanslag van 7 oktober te voorkomen.
Vanuit dit perspectief lijkt een definitief staakt-het-vuren voor Netanyahu op dit moment geen optie. Hij zal vermoedelijk ten koste van alles vasthouden aan het ‘vernietigen van Hamas’, ook al is dat vanuit militair perspectief een onhaalbaar doel. In dat geval wacht de Palestijnse bevolking van Gaza nog meer dood en destructie.
Oxfam Novib, PAX en The Rights Forum eisen in een kort geding de onmiddellijke stopzetting van de levering van onderdelen voor Israëlische F-35-gevechtsvliegtuigen. Amnesty International heeft bijgedragen aan de voorbereiding van de rechtszaak. De zaak dient op maandag 4 december om 10.00 uur bij de rechtbank in Den Haag en kan middels een livestream worden gevolgd.
Medeplichtig
De eisers stellen dat Nederland zich, met het toestaan van de wapenexport, medeplichtig maakt aan mogelijke schendingen van het oorlogsrecht in Gaza. Inmiddels heeft het kabinet de levering bevestigd en aangegeven deze voort te willen zetten. Opvallend genoeg kondigden ministers vorige week tevens een onderzoek aan dat antwoord moet geven op de vraag of Nederland überhaupt de mogelijkheid heeft om in te grijpen bij leveringsafspraken van F-35-onderdelen. Dat maakt de toetsing van deze afspraken aan het wapenexportbeleid en internationale afspraken over wapenhandel des te urgenter.
Sinds de aankondiging van het kort geding tegen de staat hebben verschillende organisaties hun sympathie of steun uitgesproken voor het initiatief. Behalve Amnesty International Nederland steunen onder andere De Goede Zaak, Een Ander Joods Geluid, European Legal Support Center, Human Security Collective, Kairos Sabeel Nederland, Musicians Without Borders, Muslim Rights Watch Nederland, Plant een Olijfboom en Stichting Kifaia de gang naar de rechter.
