Zaken gebeuren soms ontzettend onvoorspelbaar. Dat is voor gedetineerden erg lastig. Iemand zet alles op alles om zo snel mogelijk naar buiten te kunnen maar voelt zich tegengewerkt. De datum waarop hij naar buiten zou mogen komt steeds dichterbij, gaat zelfs voorbij, wat onnodige spanning oplevert zowel psychisch als lichamelijk. Hij voelt zich geschoffeerd, gepest zelfs en vindt niet dat er naar hem geluisterd wordt.
En opeens van de ene op de andere dag staat hij buiten, onbegeleid. Door de snelheid waarmee dat gaat valt het zorgvuldig opgebouwde contact weg en is verdere ondersteuning niet mogelijk. Dat is onnodig en erg jammer, zeker voor iemand die aan heeft gegeven het contact te willen voortzetten omdat het hem goed doet.
Maar op andere vlakken gaat het regelmatig ook fout, zo vertelde een reclasseringsmedewerker dat wanneer hij eerder zou worden toegelaten in de p.i. (penintiaire inrichting) behoorlijk wat zaken beter zouden kunnen verlopen en daarmee minder kans op recidive. In een interview in Trouw zegt oud-gevangenisdirecteur Frans Douw er het volgende over: ‘Wil je de spiraal van geweld doorbreken dan moet je daders niet wegzetten als monsters. Eigenlijk staat de gevangenis voor alles wat ik haat.’ Zijn net uitgekomen boek heet: Het zijn mensen. Als je gedetineerden op een gelijkwaardige manier behandelt bereik je meer dan met repressie is zijn conclusie waarmee hij pleit voor een ‘menswaardige detentie’.
Dat is precies de conclusie uit het psychologisch onderzoek van een andere gedetineerde: ‘Wanneer op een gelijkwaardige manier met hem wordt omgegaan en iemand zich niet boven hem stelt dan is hij meegaand en hoeft er geen gevaar voor verdere recidive te zijn.’ Hoe met gedetineerden wordt omgegaan en hoe ze goed kunnen recidiveren hangt voor een groot gedeelte af van de manier hoe ze ‘binnen en buiten’ worden begeleid. Als ik de verhalen van de (ex)gedetineerden waar ik contact mee heb (gehad) naast elkaar leg dan hoor ik hetzelfde verhaal; het zou fijn zijn wanneer het allemaal wat menswaardiger zou gaan.
Natuurlijk besef ik me dat ik de feiten maar van een kant hoor. Maar wanneer iedereen in zou kunnen zien dat de ander ook zijzelf zouden kunnen zijn en dat wanneer hun leven iets anders was gelopen zij nu mogelijk ook gedetineerd waren.
