Bij alle religies, het boeddhisme incluis, zit een olifant in de kamer. Die olifant heet ‘dilemma’. Religies weten geen weg met dilemma’s, laat staan met duivelse dilemma’s. Ze laten die dan ook heel graag over aan dichters, zangers en dorpsomroepers. Dilemma’s lopen altijd slecht af, ze zijn diep tragisch. Het indrukwekkendste krantenbericht dat ik ooit las (ergens in de jaren ’70 vorige eeuw) ging over een gezin dat een wandeling op het wad in de Noordzee maakte. Vader, moeder en twee kindjes werden verrast door de opkomende vloed en raakten de weg kwijt in het wassende water. Na een paar uur zwoegen in gestaag toenemende paniek waren de ouders met elk een kindje op de rug dermate vermoeid – doodmoe – dat ze slechts door konden gaan als ze één van de twee kinderen achterlieten. Het dilemma was wie van de twee. Het dagelijkse leven overal ter wereld staat stokstijf van dit soort persoonlijke dilemma’s die links- of rechtsom tragisch eindigen.
Tot nu toe is aan mij een dilemma van dergelijke omvang voorbij gegaan. Wel word ik er vaak aan herinnerd. Waar ik woon kom ik mensen op straat tegen die dergelijke dilemma’s hebben doorleefd. Ze hebben een akelige knoop doorgehakt en moeten met de gevolgen van hun beslissing zien te leven, je kunt het aan hun gezicht zien. Ik heb het over bootvluchtelingen die aan de verdrinkingsdood zijn ontsnapt doordat ze – doodmoe – hun naaste die in dezelfde boot zat in de golven hebben los gelaten. Is er een Boeddha in de zaal?
Nu het echte werk dat wadlopers en bootvluchtelingen overstijgt. We zitten mondiaal op + 1°C dankzij humane CO2 uitstoot en er zit nog een extra +1°C in de pijplijn omdat de energietransitie niet opschiet. De gevolgen van die globale opwarming zijn nu al desastreus voor de status quo van mens, dier en plant. Daarover zijn de experts het wel eens maar die zitten niet in het Torentje en ook niet in het Witte Huis. Het dilemma is dit: 5 miljoen mensen sterven wereldwijd aan de gevolgen van luchtvervuiling, vooral in de grootstedelijke gebieden.
Het is technisch goed mogelijk om de lucht te zuiveren en daarmee veel menselijk leed te voorkomen. Daar staat echter tegenover (dilemma!) dat vervuilde lucht de opwarming van de aarde tempert
Waar richt je je aandacht op. Op gedoe over je eigen zelf of op zorg voor een wereld waarin je kind kan gedijen?
