De rede is een trap zonder treden.
Dialectiek is het denken van these (stelling) via antithese (tegenstelling) naar synthese (samenstelling), waarna de synthese weer als these voor de volgende rondgang dient.
Helix naar de de hemel
Volgens liefhebbers voert de dialectische methode als een wenteltrap van het bijzondere naar het algemene, van het deel naar het geheel, van het relatieve naar het absolute.
Dialectiek zou een doelgerichte denkwijze zijn die spiraalsgewijs naar de hoogste piek leidt. Denk Sjaak en de bonenstaak en je snapt het idee: de bonen groeien tot in de hemel waar je voor eeuwig in de bonen bent.
Vreemd genoeg leidde de dialectische methode tot totaal verschillende hoogste pieken, waaronder de dialectische fenomenologie van Hegel, het dialectisch materialisme van Marx, het dialectisch naturalisme van Engels, de dialectische theologie van Barth en Brunner en de dialectische wetenschap van Bahai. Zo absoluut is het absolute kennelijk ook weer niet.
Onze Sjaak verging het niet anders. De eerste keer vond hij daarboven goudstukken, de tweede keer een kip die gouden eieren legt en de derde keer een harp waarvan de muziek gelukkig maakt. De ene hemel is de andere niet en de hemel van vandaag is niet die van morgen.
Maar anders dan de bollebozen voor en na hem klom Sjaak telkens rap naar beneden langs zijn trap zonder treden, die zich als een kurkentrekker diep in de aarde boort, daarin zijn wortels heeft – en niet in de rede.
Helix naar de aarde
Een agnost denkt liever neerwaarts dan opwaarts, liever zijwaarts dan voorwaarts. Daardoor leidt het dwijze denken…
van het werkelijke naar het mogelijke
van het algemene naar het singuliere
van de stelling naar de onderstelling
van de conclusie naar de premisse
van het antwoord naar de vraag
van het hogere naar het lagere
van synthese naar paradox
van zekerheid naar twijfel
van het ene naar het vele
van orde naar wanorde
van mond naar kont
tot op de grond
