Terwijl ik dit verslag schrijf zit ik in het vliegtuig op weg naar een weekendje Londen. 1 juni was ’t dan zover. Na me de laatste twee weken weer eens helemaal over de kop te hebben gewerkt kon ik mijn koffer pakken om naar het Zeeuwse Cadzand te gaan. Op naar een week van stilte.
Al ’n half jaar geleden had ik mezelf ingeschreven voor deze Vipassana retraite van ‘Against the stream’ geleid door Vinny Ferraro en Frank Uyttebroeck. Via internet was deze nieuwe Amerikaanse stroming, opgericht door Noah Levine, onder mijn aandacht gekomen.
Zo’n zestien jaar geleden kwam ik in aanraking met Sogyal Rinpoche en ‘Het Tibetaanse boek van leven en sterven’. Dit boek en mijn ontmoeting met Sogyal Rinpoche veranderden mijn leven voorgoed. Al vroeg in mijn leven kreeg ik te maken met de dood. Toen ik zeventien was overleed mijn moeder en ’n paar jaar later mijn vader. Deze gebeurtenissen hebben mij al vroeg bewust gemaakt van mijn sterfelijkheid. Jarenlang was ik bang voor de dood, maar door het boeddhisme werd mijn grootste angst mijn grootste kracht. Tenslotte: in onze sterfelijkheid schuilt de kostbaarheid van het leven.
Dat besef bepaalde vanaf dat moment de kwaliteit van mijn leven en de keuzes die ik maakte. Ik leerde dat we niet altijd weten waarom dingen gebeuren, omdat we het grote geheel niet kunnen zien. En ik leerde dat de dingen zijn precies zoals ze zijn en dat tegelijkertijd niets is wat het lijkt.
Jarenlang liet ik mij inspireren door diverse Tibetaanse boeddhistische leraren en deed retraites binnen deze traditie. De laatste jaren heb ik meerdere keren een vipassana retraite gedaan en deze ervaringen brachten me iedere keer weer opnieuw verlichting en nieuwe inzichten. Door ’n aantal gebeurtenissen in het afgelopen jaar werd ik opnieuw geconfronteerd met de vergankelijkheid.
Het was inmiddels twee jaar geleden dat ik ’n stilteretraite had gedaan en ik voelde ’n grote behoefte om naar binnen te keren. Mijn angst voor de dood was nooit verdwenen, maar ik had er wel vriendschap mee gesloten. Die vriendschap stond echter het afgelopen jaar onder druk. Daar wilde ik wel eens naar gaan kijken.
De aankomst in het Naropa instituut, waar de retraite gehouden werd, was aangenaam. Een mooie plek om de stilte in te gaan. Wonderlijk om te zien hoe de drukte in mijn hoofd zichtbaarder wordt als het om mij heen stiller wordt. Maar gaandeweg de week werd mijn geest ook stiller. Gevoelens van geluk wisselden zich af met momenten van verdriet. Daartussenin bevond zich nog een heel scala aan gedachten en de daaruit voortvloeiende emoties.
Ik had besloten voor niks weg te lopen. You can’t heal it, if you can’t feel it. Alles wilde ik onder ogen zien wat zich maar aan zou dienen. En ik voelde de vruchten van zestien jaar boeddhistisch onderricht. Ik voelde me moedig. Alles mocht er zijn. En het mooie was dat dat veel momenten van rust gaf. Ik had met Vinny mijn interview van tien minuten. Ik voelde meteen een hartconnectie met hem. Zijn teachings raakten me diep en oude inzichten kregen nog meer verdieping. Als ik in zijn ogen keek leek ik te verdwalen in liefde. Eeuwenoude wijsheid, doorgegeven van leraar op leraar, klonk door in zijn woorden.
De vraag die ik mezelf stelde aan het begin van de week was: wat staat er tussen mij en mijn vrijheid? En mijn antwoord in het begin van de week was: angst. Vinny gaf een prachtig voorbeeld over hoezeer angst en opwinding op elkaar lijken. Beide zorgen voor een vrijwel identieke sensatie in je lichaam.
Als voorbeeld kwam hij met een achtbaan. Sommige mensen zitten daar joelend in met de handen in de lucht. Volledige overgave aan de opwinding. Anderen schreeuwen het totaal verkrampt van angst uit. Dezelfde ervaring, totaal anders ervaren. Ik nam mij voor daar eens heel goed naar te gaan kijken.
En iedere keer als ik tijdens de retraite angst op voelde komen, benoemde ik het als angst om het vervolgens te labelen als ‘opwinding’. Een hele kleine switch in de geest die zorgde voor een totaal andere beleving van een sensatie in mijn lichaam. Ik ben de eigenaar van het slot maar heb ook de sleutel in handen.
Aan het einde van de retraite zag ik dat niet angst in de weg had gestaan tussen mij en mijn vrijheid, maar mijn zelfgecreëerde gehechtheid aan die angst. En hoe groot ik die angst gemaakt had in het afgelopen jaar. Mijn voornemen is dat achter te laten in Cadzand. Met mijn handen los het avontuur tegemoet. London, here I come! Right now things couldn’t be any otherwise.
