Loes 10 – Verantwoordelijkheid

Het existentialisme benadrukt de verantwoordelijkheid van de mens om zijn eigen leven zin en vorm te geven. De vrijheid van keuzes die men daarbij heeft, brengt echter ook een grote sociale verantwoordelijkheid met zich mee, omdat wij nu eenmaal niet alleen op de wereld zijn.

Van deze sociale verantwoordelijkheid werd ik mij het eerst bewust toen ik op het Atheneum “De Teerling is geworpen” van Jean-Paul Sartre (1905-1980) voor mijn Franse lijst las. Het boek geeft ook een interessante visie op het “leven na de dood”, want de overledenen lopen tussen de levenden rond.

In het boek komen Eve en Pierre afzonderlijk van elkaar tegelijkertijd te overlijden. Ze ontmoeten elkaar in de wachtrij voor hun registraties bij het administratiekantoor voor de onlangs overledenen en worden verliefd op elkaar. De twee geliefden krijgen de kans om terug te gaan naar de levenden om daar te kunnen blijven als ze binnen vierentwintig uur hun liefde verwerkelijken. Als overledenen hebben ze echter voor hun terugkeer kennis van zaken gekregen die de levens van anderen kunnen redden en omdat zij zich niet aan hun sociale verantwoordelijkheid kunnen onttrekken, blijft hen niet genoeg tijd om hun liefde te verwerkelijken en verspelen ze hun kans op een tweede leven.

Nadat ik mij dus al jong van de sociale verantwoordelijkheid bewust werd, concentreerde ik mij daarna weer op de verantwoordelijkheid voor mijzelf en met name mijn eigen ontwikkeling.

Ik realiseerde mij al snel dat ik niet graag afhankelijk was en met name niet wat mijn geluksgevoel betreft. Niet alleen omdat ik toen weinig geduld had, maar ook omdat ik besefte dat ik dan wel eens heel lang zou kunnen wachten. Ging het in het begin vooral om het geluksgevoel in mijn liefdesrelaties, later werd ik mij ervan bewust dat ik in iedere relatie die een mens in zijn leven heeft, zoals familie-, liefde-, vriendschaps- en arbeidsrelaties, mijn deel van de verantwoordelijkheid op mij moest nemen en niet voortdurend ouders, (ex-)partners, superieuren, enzovoort de schuld moest geven als ik mij in één van deze relaties ongelukkig voelde. Dit helpt namelijk niemand, maar zodra we verantwoordelijkheid nemen, kunnen we beter reageren op wat er werkelijk aan de hand is en constructieve oplossingen zoeken voor de problemen, die ons laten lijden.

Toen ik de verantwoordelijkheid voor mijzelf had genomen en verinnerlijkt, kon ik mij weer meer op mijn sociale verantwoordelijkheid concentreren door onder andere niet teveel te consumeren, mensen indien nodig te ondersteunen en met name ook de natuur in ere te houden.

Daarbij houd ik altijd de wijze woorden van de Dalai Lama in gedachte:

Als je denkt dat je te klein bent om een verschil te maken, probeer dan eens te slapen met een mug in je slaapkamer

Wat zoveel betekent als “alle kleine bee(s)tjes helpen (niet)”.