Tien geboden

Ken jij de tien geboden uit de Bijbel nog? Een opfrissertje, aangevuld met een maar al menselijk vleugje eigenwijsheid:

U zult geen andere goden voor mijn aangezicht hebben
(behalve als mij dat goed uitkomt)

U zult voor uzelf geen afgodsbeelden maken, noch die dienen.
(behalve als mij dat goed uitkomt)

U zult de naam van de Eeuwige, uw God, niet ijdel gebruiken.
(behalve als mij dat goed uitkomt)

Gedenk de sabbatdag, dat u die heiligt.
(behalve als mij dat niet goed uitkomt)

Eert uw vader en uw moeder.
(behalve als mij dat niet goed uitkomt)

U zult niet doodslaan.
(behalve als mij dat goed uitkomt)

U zult niet echtbreken.
(behalve als mij dat goed uitkomt)

U zult niet stelen.
(behalve als mij dat goed uitkomt)

U zult geen valse getuigenis spreken tegen uw naaste.
(behalve als mij dat goed uitkomt)

U zult niet begeren wat van uw naaste is.
(behalve als mij dat goed uitkomt)

Zo kun je alle wetten, voorschriften, richtlijnen en adviezen interpreteren. Als je slim bent, zeg je dat natuurlijk niet. Nooit! Maar neem simpelweg de verkeersregels: 1. je mag in de bebouwde kom niet harder dan … (behalve als mij dat goed uitkomt). 2. verboden te parkeren (behalve als mij dat niet goed uitkomt) 3. Voor een oranje stoplicht moet je snelheid minderen en stoppen als dat kan (behalve als mij dat niet goed uitkomt) Enzovoorts. Alles wordt direct een heel stuk duidelijker.

Dat ene zinnetje: “behalve als mij dat (niet) goed uitkomt”, sluipt bij veel mensen (ik durf niet ‘alle’ te schrijven, want dan kan niemand meer denken dat ie de uitzondering op de regel is, en dát wil ik niet op mijn geweten hebben) … dát zinnetje dus … dát sluipt ongemerkt, bijna geniepig, in het denkraam. Wanneer weet ik niet precies, maar ik vermoed al héél vroeg in de jeugd. Het is zo’n deel geworden van het denkproces, dat het niet eens meer opvalt. Vergelijk het maar met het tikken van een klok in de kamer, die hoor je pas als ie stilvalt, want dan mis je het. Zo mis je ook het ‘behalve als het mij (niet) uitkomt’ pas wanneer het er ineens om wat voor reden niet meer is. Of jouw aandacht moet er plots op vallen… alsof het een vreemd iets is, een corpus alienum – vreemd lichaam – in wat verder zo vertrouwd is. Dat kan gebeuren als je mediteert. Er komen dan allerlei gedachten voorbij, waaronder misschien ook ‘behalve als …’gedachten. En wat moet je daar dan mee? 

Ik zou zeggen: niets! Je moet er niets mee. Laat gaan. Het is maar een gedachte. Kijk ernaar. Het is er net zo een als al die andere, alleen deze zat een beetje verstopt. Hij komt ook steevast achteraan, als een soort aanhangsel. Wat je ook denkt… Nee, nee, nee… ik moet het anders zeggen: welke gedachte er ook opkomt, je hebt kans dat ‘behalve als …’ er achter hangt, als een soort vaantje. De gedachte dáárvoor was natuurlijk zomaar een losse gedachte, ééntje die je kunt loslaten maar dan komt nog ‘behalve als …’  Heel geniepig!

Dat vaantje, dat geniepige aanhangseltje, blijkt ineens overal op te kunnen duiken. Het hangt niet alleen aan geboden of regels, het hangt met evenveel gemak aan voorkeuren, weerstanden, meningen, gevoelens en wat al niet meer. Let maar eens op.