Eeuwenlang stond de kerk in het centrum. Als macht het vermogen is om het gedrag van mensen aan te sturen, dan had de kerk macht, grote macht zelfs. Protestanten protesteerden tegen katholieke overmacht en verzuilden vervolgens tot soortgelijke macht.
Maar toen verbouwde de modernisering de samenleving. De kerk werd naar de rand geduwd, en owee, ze dreigt er nu overheen te tuimelen. Van het centrum naar de marge, binnen nog geen eeuw.
De situatie is hopeloos, maar kansrijk. Einde verhaal? Nee hoor, begin van een nieuw verhaal.
Of eigenlijk een oud verhaal. In oorsprong is de kerk vertrouwd met de marge, want daar kwam ze vandaan. Lees de Jezus-verhalen. Wat voor beweging ben je als je stichter iemand was zonder woon- en verblijfplaats, een religieuze rebel die oog had voor mensen in de marge? Door de heersende macht weggewerkt, bleek hij een inspirator die al eeuwen het gedrag van mensen aanstuurt.
Een positie in de marge is dus geen eindpunt maar een startplek. Je moet wel snel zijn, voordat hiërarchie weer tot organisatieprincipe wordt verheven en machtsfiguren zich laten gelden. Maar als je dat voor bent, heb je originele levensbeschouwing in handen.
Kerk in de marge dus, zoals oorspronkelijk bedoeld. Niet onbelangrijk: zo’n kerk zit daar niet alleen. Onze gemoderniseerde wereldsamenleving produceert gemarginaliseerde mensen.
Zodra ergens meer welvaart opgehoopt wordt, komt een migrantenstroom op gang.
Zodra ergens een oorlog gevoerd wordt, komt een stroom vluchtelingen op gang.
Zodra de klimaatcrisis ergens rampzaliger uitvalt, komt een migrantenstroom op gang.
Zodra een elite het voor het zeggen heeft, worden mensen gemarginaliseerd.
Zodra arbeid en bezit dienen om vermogens absurd te vergroten, worden mensen gemarginaliseerd.
Zodra reclame iedereen reduceert tot consument, worden mensen gemarginaliseerd.
Kijk dus als gemarginaliseerde kerk om je heen. Wie zijn je buren in de marge? Welke machtspraktijk marginaliseert mensen?
Herken de uitdaging. En je boodschap.
haiku
kom je aan de rand
dan krijg je het vergezicht
en ook nog inzicht
dialoogje
A Het gaat slecht met de kerk.
B Vind je dat erg?
A Ja, je houdt zo weinig over.
B Het is toch met weinig begonnen?
