Mens-nog-an-toe! Wat kun jij veel! Je bent terecht trots op jouw wereld! Elke dag weer iets meer maakbaar. Wat een vooruitgang! Mensen deugen ook (bijna) allemaal. Een ideale wereld! Iedereen gefeliciteerd!
Tja, vooruitgang en maakbaarheid zijn al een paar eeuwen kernwaarden van de moderne cultuur. De laatste paar eeuwen is de hele wereld bijgevolg grondig verbouwd. Eerst koloniseerde West-Europa de rest van de aardbol. Het huidige globale economische systeem is daaruit voortgekomen. Dat systeem is zelfs doorgedrongen tot onze privéwereld. Kijk maar naar de herkomst van wat we in de loop van een dag gebruiken – kleding, voedsel, vervoer, amusement.
Intussen wordt steeds duidelijker dat de verbouwde wereld flinke scheuren vertoont. De aarde beeft. Omdat er mondiaal verbouwd is, treft deze aardbeving iedereen.
- Ongelijkheid in welvaart en welbevinden verdeelt mensen, nationaal en internationaal.
- Na twee wereldoorlogen was de slogan ‘Nooit meer oorlog!’, maar intussen grossieren we in langlopende conflicten. Met Poetins inval komt een derde wereldoorlog verontrustend dichtbij.
- De klimaatcrisis, al vijftig jaar geleden aangekondigd, barst nu echt los.
- Ongelijkheid, oorlog en klimaat brengen grote stromen vluchtelingen op gang.
Ben ik nog iets vergeten? O ja, in eigen land denken we met democratie en meningsvrijheid het beste politieke systeem te hebben. Maar slimme agro-marketeers stelen de verkiezingen. En elke enquêtecommissie verstrekt de overheid een brevet van onbekwaamheid.
Ik zet mijn gevarendriehoek neer: zingeving – macht – spel.
- Menselijke zingeving is zo uitbundig dat ze alle kanten op kan gaan, van knap gedaan tot een hoop geknoei, van schitterend tot afschuwelijk.
- Macht, onvermijdelijk deel van elke samenleving, lijkt regie te garanderen. Maar machthebbers hebben de vervelende neiging zichzelf in stand te houden en daartoe alle beschikbare machtsmiddelen te benutten.
- Spel is de meest verwaarloosde menselijke kwaliteit, terwijl juist een spelhouding zingeving en macht nog enigszins kan intomen en corrigeren.
Vriendelijk verzoek: plaats de gevarendriehoek en blijf speels!
