Af en toe zeg ik in een gesprek iets over over het spelen met betekenissen. Wat voor mij vanzelf spreekt, blijkt voor de ander vaak nieuw en verrassend. ‘Hee, nooit zo bekeken!’. Dus bestijg ik hier mijn stokpaard maar weer eens.
Betekenisgeving lijkt op een hoger, levensbeschouwelijk niveau te slaan, maar mensen geven op alle mogelijke terreinen betekenis aan hun werkelijkheid. Simpel voorbeeld: wijn en bier. Eerste associatie: Frankrijk wijn, Duitsland bier. Maar ook: diner = wijn, rijsttafel = bier. Aan twee populaire dranken worden uiteenlopende betekenissen gekoppeld.
Kleding is ook zo’n terrein vol betekenistoekenning. Wat je draagt, toont je identiteit, zowel in werk als in vrije tijd. Een bontjas veroorzaakt debat vanuit tegenovergestelde betekenisgeving.
Dranken en kleding zijn sectoren met een veelvoudige betekenistoekenning, maar in andere contexten van de menselijke werkelijkheid is het even druk. Zo benoemen we in ons netwerk relevante personen om ze te onderscheiden: oma, moeder, dochter; leidinggevende, ondergeschikte.
Wetenschap is professionele, zo correct mogelijke betekenisgeving. Filosofen en theologen doen dat op eigen wijze. Als je ziet hoe zij al eeuwen lang betekenis aandragen, bibliotheken vol, dan is het verbazingwekkend dat er nog steeds iets nieuws te berde kan worden gebracht. Bijgevolg kennen religies verschuivingen in de betekenisgeving, ook al koestert men tradities.
Nog zoiets: de katholieke clerus vertaalt hiërarchie in wit, rood, paars en zwart, steeds met een andere betekenis. Het kerkelijk jaar kent eigen rituele kleuren.
De term ‘religieus’ alleen al wordt steeds opnieuw ingevuld. Als zelfs voetbal ‘religie’ genoemd wordt, vindt er een geheel eigen selectie van betekenissen plaats: levensbepalend? godenzonen? fanatisme? ritueel? symboliek? zondag? spel?
Nu niet nerveus worden van zoveel betekenisgeving. Gewoon het spel met varianten van betekenissen voortzetten, en er soms bij glimlachen. En af en toe vragen: wat is van blijvende betekenis?
Bijvoorbeeld a.s. woensdag in het stemhokje.
