Op zondag 3 mei – de Dag van de Persvrijheid – wordt opnieuw stilgestaan bij het belang van vrije en onafhankelijke journalistiek. Juist nu, in een wereld waarin de persvrijheid zo onder druk staat, blijft dat essentieel.
Op deze dag verschijnt traditiegetrouw de Persvrijheidsmonitor, opgesteld door mr. Otto Volgenant en dr. Tarlach McGonagle. De monitor biedt een overzicht van de ontwikkelingen rond persvrijheid in Nederland.
In deze zestiende editie blijkt dat Nederland nog altijd tot de wereldtop behoort als het gaat om persvrijheid, maar dat de veiligheid van journalisten zorgwekkend achterblijft. Het aantal meldingen van bedreiging en geweld is opnieuw gestegen, en ook politieke druk, mediaconcentratie en de invloed van grote technologiebedrijven zetten de vrije nieuwsvoorziening onder druk. Tegelijkertijd zijn er stappen vooruit, zoals de invoering van de European Media Freedom Act (EMFA), die de onafhankelijkheid van media moet versterken.
De wereldwijde persvrijheid heeft in 2026 een nieuw dieptepunt bereikt. Volgens de nieuwste World Press Freedom Index van Reporters Without Borders is de gemiddelde score van 180 landen nog nooit zo laag geweest sinds 2001. Meer dan de helft van de landen valt inmiddels in de categorieën “moeilijk” of “zeer ernstig”. Journalistiek staat wereldwijd onder druk, niet alleen door geweld en censuur, maar ook door strengere wetgeving die het recht op informatie aantast. Nederland is het hoogst genoteerde EU-land, al blijft veiligheid een punt van zorg.
Op dinsdag 12 mei spreekt journalist en correspondent Thomas Erdbrink de Persvrijheidslezing 2026 uit.
In zijn lezing reflecteert Erdbrink op een vraag die voor veel journalisten steeds urgenter wordt: kunnen internationale journalisten nog onafhankelijk verslag doen vanuit landen waar de ruimte voor vrije journalistiek steeds verder krimpt?
Recordaantal gedode journalisten in 2025
In 2025 zijn wereldwijd 129 journalisten en mediaprofessionals gedood, het hoogste aantal ooit gemeten. Dat blijkt uit een nieuw rapport van het Committee to Protect Journalists (CPJ), dat sinds 1992 gegevens bijhoudt. Opvallend is dat Israël verantwoordelijk is voor ongeveer twee derde van alle dodelijke slachtoffers. Het merendeel van de gedode journalisten waren Palestijnen die werkten in Gaza.
