Dingeman Boot heeft na een opleiding tot yogaleraar enige jaren gewerkt als yogaleraar, waarbij hij zich ook verdiepte in de Vedanta-filosofie.Vanaf 1980 is hij zich steeds meer gaan toeleggen op de beoefening van meditatie. Eerst Zen-meditatie en vanaf 1983, toen hij in contact kwam met z’n eerste leraar de eerw. Mettavihari, Vipassana-meditatie. Hij heeft langere tijd gemediteerd o.l.v. oosterse (o.a. in Birma en Thailand) en westerse leraren (o.a. in de Verenigde Staten). In Birma was hij gedurende veertien maanden boeddhistisch monnik. In dit artikel legt hij de betekenis van dana uit.
Dana is een Paliwoord en wordt meestal vertaald met vrijgevigheid. Het heeft ook wel de betekenis van donatie. Het beoefenen van dana speelt in het boeddhisme een belangrijke rol. Vaak begon de Boeddha zijn onderricht met het grote belang aan te geven van het beoefenen van dana. Veelal wordt het belang van het beoefenen van dana en sila gezamenlijk genoemd, waarbij met sila de moraal wordt bedoeld. Vrijgevigheid heeft niet alleen betrekking op materiële dingen, maar bijvoorbeeld ook het geven van je tijd en aandacht. Beoefening van dana is in feite een uitdrukking van liefde. Hoe meer liefde er aanwezig is hoe vanzelfsprekender beoefening van dana wordt.
Niet alleen in de tijd van de Boeddha maar ook nu nog worden de monniken en nonnen in het oosten onderhouden door de vrijgevigheid van de mensen aldaar. De bouw en het onderhoud van tempels, meditatiecentra en onderkomens van de monniken en nonnen kan plaatsvinden dankzij de beoefening van dana. Anderzijds bieden monniken en nonnen hun onderricht en hulp aan als dana aan een ieder die dat nodig heeft.
Als je vandaag voor enige tijd naar een willekeurig meditatiecentrum in het oosten gaat wordt je geen geld gevraagd. Een donatie (dana) wordt op prijs gesteld.
Helaas is het hier in het Westen (nog) niet mogelijk om retraites kosteloos aan te bieden en alle kosten via dana binnen te krijgen. De Vipassana-meditatieretraites hier worden meestal aangeboden voor een prijs die uitsluitend de directe kosten omvat; deze wordt voor het belangrijkste gedeelte gevormd door de kosten van het centrum (verblijf en voeding). Om onder meer zoveel mogelijk aan te sluiten bij de oosterse traditie is in de prijs geen bijdrage voor de leraar opgenomen.
Er mag van uit worden gegaan dat een meditatieleraar in het dhamma-onderricht vooral wordt gedreven door het verlangen zijn verkregen inzichten en ervaringen te delen met anderen vanuit een gevoel van liefde en mededogen en niet uit geldgewin. Maar ook een leraar moet in zijn levensonderhoud voorzien en is daarbij geheel of gedeeltelijk afhankelijk van de ontvangen dana. Over de ontvangen dana moet in Nederland als inkomen belasting en door sommigen ook btw worden betaald.
Bij een meditatie-retraite (of dhammacursus) op basis van dana en het daarbij geven van dana aan de meditatieleraar spelen verschillende aspecten een rol; in het volgende overzicht worden de belangrijkste daarvan samengevat.
- Het is een manier om zoveel mogelijk aan te sluiten bij de oosterse traditie om voor het dhamma-onderricht geen geld te vragen maar als dana aan te bieden, zoals dit in het verleden was en zoals het daar ook nu nog springlevend is.
- Dhamma-onderricht is niet te vergelijken met iets wat je in de winkel koopt. De waarde ervan is onschatbaar en niet in geld uit te drukken.
- Het is tevens een manier om de prijs van een retraite zo laag mogelijk te houden, waardoor ook mensen die het niet breed hebben zoveel mogelijk de gelegenheid hebben om mee te doen.
- Het mooie van dana is dat naar draagkracht vrijgevigheid beoefend kan worden. Mensen die het niet breed hebben geven minder, maar hun vrijgevigheid is niet minder dan die van mensen die ruimer bij kas zitten en meer kunnen geven.
- Met het geven van dana heb je de mogelijkheid een stuk waardering en dankbaarheid tot uitdrukking te brengen voor het ontvangen dhamma-onderricht van de leraar.
- Het beoefenen van dana schept vreugde bij degene die geeft en bij degene die ontvangt. Het verruimt je hart.
- Het beoefenen van meditatie is het ondergaan van een proces van loslaten. Beoefening van dana is in feite een hele praktische oefening in loslaten. In staat zijn om los te laten en beoefening van vrijgevigheid ontspringen vanuit dezelfde bron.
De Boeddha heeft vele malen gesproken over de waarde en betekenis van dana. Daarbij heeft hij ook gesteld dat vrijgevigheid gunstige voorwaarden schept voor dit en volgende levens.
Bron: www.simsara.nl
