In dat verband zijn de ideeën van de Schotse psychiater Iain McGilchrist interessant. Hij vulde er een paar vuistdikke boeken mee, maar in essentie komt het erop neer dat de wetenschappelijke revolutie ervoor heeft gezorgd dat in onze cultuur de linker hersenhelft dominant is geworden, terwijl die eigenlijk het knechtje is van de rechter hersenhelft.
Vrijdag Zindag – Oorzaak en gevolg
Ook de politiek hanteert O&G. Machthebbers maken wetten die tot een door hen gewenst gedrag moeten leiden. Lukt niet altijd, vandaar boete en gevangenisstraf. Dat voorkomt chaos, maar maakt van de staat een machine. Oorlog is een extreme toepassing van het politieke O&G-denken.
Vrijdag Zindag – Quantum en het onverklaarbare
Er zijn van die ogenschijnlijk toevallige gebeurtenissen. Je denkt aan iemand en een minuut later gaat de telefoon: die iemand. Je doet een spelletje met dobbelstenen, je bestelt in gedachten drie zessen, en ja hoor, daar liggen ze. Een verklaring ontbreekt.
Vrijdag Zindag – Integratiecrisis? Isolatiecrisis!
De Amsterdamse rellen maakten niet een integratiecrisis zichtbaar, maar een isolatiecrisis. Het dorpse wantrouwen dat lang gold ten aanzien van joodse nieuwkomers, voordat ze als geïntegreerd werden getolereerd, geldt nu moslim nieuwkomers. Na een halve eeuw beoordeelt de dorpsmentaliteit hen nog steeds als niet geïntegreerd, als gast-arbeiders, zelfs al zat er een moslima, geboren in Marokko, als staatssecretaris in het kabinet. Zat.
Vrijdag Zindag – Religieuze fact-check
Overweegt nu het wetenschappelijke wereldbeeld? Niet echt. West-Europa is nog steeds de uitzondering wat betreft geloofsafval. In de rest van de wereld blijft religie op allerlei gebieden toonaangevend. Uiteindelijk betekende secularisatie ook bij ons niet dat religie verdween. Het ging vooral om ontkerkelijking. Maar veel kerkverlaters namen geloofsvormen mee en maakten er hun eigen versies van.
VrijdagZindag – Democratische handicaps
Om democratie optimaal te laten functioneren moet iedereen met kiesrecht over de vereiste kennis beschikken. Geen leugens die als waarheid verkocht worden, geen meningen die losjes in feiten veranderen. Maar helaas, de werkelijkheid is anders. Dat is handicap één.
VrijdagZindag – Speels gedenken
Vrijdag Zindag gaat vaak over het spel met betekenissen, ook in religieuze zin. Religie is voor mij een spel met mogelijkheden. De ernst die per definitie bij het spel hoort, past prima bij de ernst van de levensvragen waar religie op focust. Alleen hebben machthebbers in religies het spel verdrongen en de ernst laten overheersen. Maar het spel blijft de basis.
VrijdagZindag – lichte jeuk
Curieus: de laatste tijd is mijn werelddeel opgeschoven van het centrum van de wereld naar de marge, van de hoofdrol naar een bijrol. Europa is de tovenaarsleerling die wereldwijd een kunstje uithaalde, en nu niet goed raad weet met wat hij heeft aangericht.
VrijdagZindag – Morele check
Wat is waar, en wat heeft waarde? Fact-check is normaal aan het worden. Complottheorieën geven daar aanleiding toe. Achter vermeende waarheden zit meestal ook een morele voorkeur. Waarden, als basisprincipes voor gewenst gedrag, bepalen mede wat als waar wordt voorgeschoteld. Bij de feiten-check hoort dus een morele check.
VrijdagZindag – Politieke spraakverwarring
Een ander voorbeeld van waarden onder statements, ook uit de PVV, is de uitspraak van minister Faber ‘Ik ben beleid’. De democratische waarde dat uiteindelijk het parlement bepaalt wat het beleid wordt, staat haaks op haar autocratische claim dat zij dat als minister doet, via een buiten-parlementaire noodwet.
VrijdagZindag – Medemenselijkheidstax – MMT
Soms moet je vooruit betalen voor iets dat pas later actueel is. De belastingdienst stuurt een voorheffing over wat je later schuldig bent. Koop je een apparaat, dan betaal je alvast een verwijderingsbijdrage. Stel dat we ook voorheffingen invoeren ter dekking van voorspelbare immense schade aan levens en infrastructuur. We noemen die betaling ‘medemenselijkheidstax’, MMT.
VrijdagZindag – Thuiswedstrijd
Sommige Haagse politici doen alsof de wereld niet één plek is geworden. Nationalisme, met bewaking van landsgrenzen en controle van instroom, moet het thuisgevoel van het ‘eigen volk’ herstellen. ‘Ook al verdienen we ons inkomen in de grote wereld, onder elkaar zijn we pas weer gelukkig, voor-modern thuis in ons eigen landje. Nu nog uit de EU.’
