Een ander voorbeeld van waarden onder statements, ook uit de PVV, is de uitspraak van minister Faber ‘Ik ben beleid’. De democratische waarde dat uiteindelijk het parlement bepaalt wat het beleid wordt, staat haaks op haar autocratische claim dat zij dat als minister doet, via een buiten-parlementaire noodwet.
VrijdagZindag – Medemenselijkheidstax – MMT
Soms moet je vooruit betalen voor iets dat pas later actueel is. De belastingdienst stuurt een voorheffing over wat je later schuldig bent. Koop je een apparaat, dan betaal je alvast een verwijderingsbijdrage. Stel dat we ook voorheffingen invoeren ter dekking van voorspelbare immense schade aan levens en infrastructuur. We noemen die betaling ‘medemenselijkheidstax’, MMT.
VrijdagZindag – Thuiswedstrijd
Sommige Haagse politici doen alsof de wereld niet één plek is geworden. Nationalisme, met bewaking van landsgrenzen en controle van instroom, moet het thuisgevoel van het ‘eigen volk’ herstellen. ‘Ook al verdienen we ons inkomen in de grote wereld, onder elkaar zijn we pas weer gelukkig, voor-modern thuis in ons eigen landje. Nu nog uit de EU.’
VrijdagZindag – De andere troonrede
Onze welvaart kwam tot stand door onze gang door de wereld, politiek en economisch. Na een periode van halen, zullen we nu gaan brengen. Wat wij binnenlands ondernemen zal in dienst staan van wat we in het buitenland doen. De vijf grote problemen waar de wereld mee te maken heeft, zullen leidend zijn bij ons beleid. Armoede, oorlog, klimaat, migratie en diversiteit schreeuwen om een constructieve benadering op wereldniveau. De mensheid leeft nu immers permanent in de gevarenzone.
VrijdagZindag – De gekooide God
Feitelijk zet de georganiseerde religie God gevangen. Dat gebeurt niet alleen in de orthodoxie. In een beveiligde comfort zone vereert elke religieuze groep een gekooide God. Omdat andere visies de groepsconsensus bedreigen, controleren religieuze leiders de verbeelding – terwijl dichters daar juist mee spelen. Hoe sterker de eigen identiteit, des te strakker de groepsgrenzen. Voor de variatie aan godsbeelden is daardoor doorgaans weinig ruimte.
VrijdagZindag – Briljante broddelaar
Van alle dieren is de mens wereldkampioen in het toekennen van betekenis aan de eigen werkelijkheid. En tegelijk levert die briljante kampioen broddelwerk. Concreet: waarom gedragen mensen zich zo vaak inconsequent? Voorbeelden?
VrijdagZindag – sinten-rijmerij
…
VrijdagZindag – Speels vrij zinnig
Wat heet vrijzinnig, na anderhalve eeuw? Heeft het nog steeds zin om het christelijk gedachtegoed aan te passen aan het dominante wetenschappelijke wereldbeeld?
VrijdagZindag – Taalvelden
Ook de politiek kent taalvelden. Elke partij onderscheidt zich zo. Ooit was er een zogeheten parlementair taalgebruik: correct, beleefd, gedeeld, diplomatiek. Nu populisme zich breed maakt, is de onparlementaire omgangsvorm op weg naar normalisering. In de kennismakingsgesprekken goochelden beoogde PVV-ministers met complottermen uit hun werkelijkheid, zoals omvolking. Ze wilden van racisme naar demografie. Andere rol, ander taalveld, beweerden ze eigenlijk.
Vrijdag Zindag – De betekenis van betekenis
Elders in de wereld verloopt dat eerste uurtje van de dag heel anders. De mens, waar ook ter wereld, onderscheidt zich door een uitbundig vermogen om de wereld op geheel eigen wijze te benoemen. Zo ontstaan de vele culturen, talen en religies. Iedereen speelt met repertoires vol betekenissen, klaar voor gebruik – en aanpassing.
VrijdagZindag – lastdier mens
De mens is de andere diersoorten mijlenver vooruit. Dat komt door het menselijke vermogen om aan de eigen werkelijkheid allerlei betekenissen toe te kennen. Elke diersoort heeft één leefwijze, maar de mensensoort kent door die bijzondere gave vele talen, culturen en religies. De wetenschappelijke en technische revoluties van de laatste eeuwen zetten een donderend uitroepteken achter de unieke status van de mens. De mens heeft zich ontwikkeld tot ver voorbij het label ‘diersoort’, zou je zeggen.
VrijdagZindag – Eindexamen
Terugkijkend op wat ik toen als eindexamenleerling allemaal wist, voel ik me uiterst dom. Vooral van de exacte vakken resteert weinig. Of bleef een manier van denken over? Eenmaal op de universiteit werd de kennis versmald en verdiept. Veel informatie die ik in de studie vergaarde, is eveneens weggezakt. Maar een manier van denken vestigde zich.
