De blauwe regen
laat alleen haar hoofd hangen
als ‘t afscheid nadert.
Ochi Etsujin (1656-1739?)
Etsujin was een belangrijke leerling van Bashō. Hij werd geboren Noord-Echigo in de provincie Etsu. Etsujin betekent ‘de man uit Etsu’. Hij leefde en stierf in Nagoya.
Ik denk dat deze haiku, vertaald door Germain Droogenbroodt, gaat over afscheid.
De blauwe regen, wisteria, symboliseert in Japan een lang leven en onsterfelijkheid. De plant kan heel oud worden. In andere Aziatische culturen staat de wisteria onder andere symbool voor toewijding die de dood overstijgt.
Lang leven, onsterfelijkheid, toewijding die de dood overstijgt. Waarom dan afscheid?
Een leven kan nog zo lang zijn, er komt een keer een eind aan. Er komt een moment van afscheid. Zelfs voor de blauwe regen.
Tijdens haar leven, in navolging van de dichter zeg ik trouwens ook ‘haar’. De wisteria is zowel manlijk als vrouwelijk. Ze heeft eigenschappen die wij associëren met het vrouwelijke: elegant en kleurrijk. En Wisteria is een meisjesnaam, net als Rose en Daisy.
De peulen van de blauwe regen zijn giftig, maar dat heeft natuurlijk niets met het vrouwelijke te maken.
Dus tijdens haar leven laat ze ons volop genieten van haar schoonheid en haar zoete en bedwelmende geur. Maar ook de wisteria sterft. Na een lang en uitbundig bloeiend leven waarmee ze ons een groot plezier heeft gedaan, gaat ze ons verlaten. En alsof ze dat niet kan accepteren laat ze in deze haiku haar hoofd hangen als tenslotte het afscheid nadert.
Maar misschien is het toch geen afscheid. Ze staat tenslotte symbool voor toewijding die de dood overstijgt. Wisteria is een vruchtbare plant. Omdat ze tweeslachtig is bestuiven de bloemen zichzelf. Dankzij haar nakomelingen kunnen wij blijven genieten van de uitbundige pracht en zoete geur van de blauwe regen. Daar heeft ze voor gezorgd.
Misschien is dat wel de toewijding die de dood overstijgt.
