…Nooit komen uitingen van haat in deze wereld tot rust door haat,
maar door niet te haten komen ze tot rust,
dat is een eeuwige wet

Vanmorgen vond in het Amsterdamse Wertheimpark de jaarlijkse Nationale Holocaust Herdenking plaats. Miloenen Joden, Roma en Sinti, homo’s en anderen werden tijdens de Tweede Wereldoorlog door de nazi’s in honderden kampen en vernietigingscentra vermoord. De herdenking is jaarlijks op de laatste zondag in januari bij het Spiegelmonument van Jan Wolkers dat de naam ‘Nooit Meer Auschwitz’ draagt.

Auschwitz was een verzameling van concentratie- en vernietigingskampen die tijdens de Tweede Wereldoorlog door nazi-Duitsland nabij de Poolse stad Auschwitz (Pools: Oświęcim) werden opgezet. Het was het grootste van alle Duitse concentratiekampen en bestond uit Auschwitz I (Stammlager of basiskamp), Auschwitz II-Birkenau (Vernichtungslager of vernietigingskamp), Auschwitz III-Monowitz (een werkkamp) en een aantal subkampen.

Naar Auschwitz werden ongeveer 1,3 miljoen mensen gedeporteerd. Hiervan zijn er ongeveer 1,1 miljoen om het leven gekomen, waarvan het grootste deel werd vergast.

De naam Auschwitz is symbolisch geworden voor de vernietigings- en concentratiekampen van de nazi’s die op vele plaatsen in Europa verschenen voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog. Miljoenen mensen, merendeels Joden maar ook personen die tot andere etnische minderheden behoorden, evenals politieke gevangenen, zijn in dergelijke kampen om het leven gekomen.

“Voorgoed kan op deze plaats de hemel niet meer ongeschonden weerspiegeld worden.”

Jan Wolkers

Urn met as

In januari 1952 organiseerde de Poolse regering een Internationale herdenking, zeven jaar na de bevrijding van Auschwitz-Birkenau. Uit een aantal landen werd een delegatie van Auschwitz-overlevenden uitgenodigd om deze internationale herdenking bij te wonen. Als onderdeel van de plechtigheid vulde alle delegaties, waaronder ook de Nederlandse, een urn met as. Deze as vormt de enige stoffelijke herinnering aan de miljoenen die tijdens de Holocaust zijn vermoord. De Nederlandse urn kreeg een plek onder een kleine grafsteen met de woorden ‘Nooit meer Auschwitz’ op de Oosterbegraafplaats in Amsterdam.

In 1977 werd de eenvoudige steen op de Oosterbegraafplaats in Amsterdam vervangen door het Spiegelmonument. Het bestaat uit gebroken spiegels waarin de lucht wordt gereflecteerd. Volgens de ontwerper, de schrijver en beeldend kunstenaar Jan Wolkers, symboliseren de gebroken spiegels dat ‘de hemel na Auschwitz nooit meer ongeschonden is’. In 1993 werd het monument vergroot en samen met de urn verplaatst naar het Amsterdamse Wertheimpark, waar sindsdien ook de jaarlijkse Nationale Holocaust Herdenking plaatsvindt.

Jan Wolkers, de ontwerper van het Spiegelmonument ‘Nooit Meer Auschwitz’. “Een gedenkteken maken op de plaats waar de urn met as van de slachtoffers uit het concentratiekamp Auschwitz in de Nederlandse aarde rust, lijkt een onmogelijke taak. Hoe kan je een vorm vinden om een misdaad te gedenken waarvan je het gevoel hebt dat die nog niet uitgewist zal zijn als onze planeet over twee of tweeduizend eeuwen in het heelal zal zijn opgelost. Tot barstens toe kan je je hersens afpijnigen of er een beeld wil opdoemen dat die schande en dat leed bij benadering zou kunnen weergeven. Je kijkt naar de hemel en je begrijpt niet dat dat blauwe uitspansel boven die ontzetting heeft gestaan, even onaangedaan en vredig als boven een wei met bloemen. En in een visioen van rechtvaardigheid zie je de blauwe lucht boven je vol barsten trekken, alsof de verschrikking die daar op aarde onder haar heeft plaatsgehad voorgoed de eeuwigheid geschonden heeft. Zo ben ik op het idee gekomen om gebroken spiegels op dat kleine stukje aarde boven die urn met as neer te leggen. Voorgoed kan op deze plaats de hemel niet meer ongeschonden weerspiegeld worden.”

Jan Wolkers (1925-2007), 1977

Categorieën: Nieuws, Mensenrechten, Politiek
Tags: , , , , , , ,

Lees ook:

Ochtend- of avondeditie

We hebben een gratis mailinglijst.
Abonneer je op onze ochtend- of avondeditie

1 reactie op Holocaustherdenking in Amsterdam

  1. Piet Nusteleijn schreef:

    “Voorgoed kan op deze plaats de hemel niet meer ongeschonden weerspiegeld worden”.

    Jan Wolkers.
    Het spijt me, Vergeef me, ik hou van je, dank je wel.