• Door naar de hoofd inhoud
  • Skip to secondary menu
  • Spring naar de eerste sidebar
  • Spring naar de voettekst

Boeddhistisch Dagblad

Ontwart en ontwikkelt

Header Rechts

Vijftiende jaargang

Zoek op deze site

  • Home
  • Agenda
    • Geef je activiteit door
  • Columns
    • Andre Baets
    • Dharmapelgrim
    • Bertjan Oosterbeek
    • Dick Verstegen
    • Edel Maex
    • Emmaho
    • Goff Smeets
    • Hans van Dam
    • Jana Verboom
    • Joop Hoek
    • Jules Prast
    • Paul de Blot
    • Rob van Boven en Luuk Mur
    • Ronald Hermsen
    • Theo Niessen
    • Xavier Vandeputte
    • Zeshin van der Plas
  • Nieuws
  • Contact
    • Steun het BD
    • Mailinglijst
  • Series
    • Boeddha in de Linie
    • De werkplaats
    • Recepten
    • De Linji Lu
    • De Poortloze Poort
    • Denkers en doeners
    • De Oude Cheng
    • Meester Tja en de Tao van Niet-Weten – alle links
    • Fabels door Goff
    • Cartoons van Ardan
    • Tekeningen Sodis Vita
    • De derwisj en de dwaas
  • Over ons
    • Redactiestatuut van het Boeddhistisch Dagblad
    • Redactieformule van het Boeddhistisch Dagblad
  • Privacy

Home » Hans van Dam » 81 – Beelden breken om ruimte te maken

81 – Beelden breken om ruimte te maken

4 februari 2020 door Hans van Dam

Doen we er goed aan afbeeldingen te maken van de wijze waarop de Ongeziene Wereld werkt? Alleen de Ene die deze dingen weet, kan dat. Hoe kan een kaalkop haren verklaren?

Mozes dacht een staf te zien, maar er verborg zich een slang in. Als zo’n spirituele koning al niet in een stuk hout kon kijken, hoe zouden wij dan verleiding en lotsbestemming kunnen begrijpen, of de graankorrels die worden uitgestrooid en wat de Zaaier daarmee voorheeft?

Wij zijn als rondneuzende muizen die ons bemoeien met dingen die ons niet aangaan. De beelden die wij bedenken kunnen veranderen in wilde dieren die ons in stukken scheuren.

Rumi


Hans: Rumi vindt kennelijk dat we geen beelden van de Ongeziene Wereld moeten maken.

Ayah: Alleen de Ene kan dat.

Hans: Waarom doet hij het dan toch?

Ayah: Welke beelden maakt Rumi dan?

Hans: De Ongeziene Wereld bijvoorbeeld.

Ayah: Dat is inderdaad een beeld.

Hans: De Ene bijvoorbeeld.

Ayah: Nu je het zegt.

Hans: De Zaaier die iets voorheeft met de graankorrels die hij uitstrooit, dat wij niet kunnen begrijpen.

Ayah: En dat is drie.

Hans: Zonder beelden blijft er niets van Rumi’s verhaal over.

Ayah: Hoe moet hij er anders naar verwijzen?

Hans: Waarnaar verwijzen?

Ayah: Naar God.

Hans: Verwijzen is verbeelden.

Ayah: Maar wat moet hij dan?

Hans: Zijn eigen denkbeelden stukslaan?

Ayah: Want ieder beeld van God is onvolkomen?

Hans: Dat is vier en dat is vijf.

Ayah: Hoezo?

Hans: God is een beeld. De onvolkomenheid van ieder godsbeeld is een beeld.

Ayah: God is een naam.

Hans: Die onwillekeurig het beeld van een opperwezen met de gedaante van een mens oproept, zes.

Ayah: Schiep God de mens niet naar zijn evenbeeld?

Hans: Waren wij geen rondneuzende muizen?

Ayah: Zeven.

Hans: Misschien is het wel de mens die God schept naar zijn evenbeeld.

Ayah: Mensen denken nou eenmaal in beelden.

Hans: En denkbeelden veranderen nou eenmaal in wilde dieren.

Ayah: Die ons in stukken scheuren.

Hans: Waarmee we God hebben verbeeld als een denkbeeld dat ons in stukken scheurt.

Ayah: Acht.

Hans: Maar een god zonder beeld is als een beeld zonder god.

Ayah: En nóg een beeld.

Hans: Negen.

Ayah: Wat moet je anders?

Hans: Je denkbeelden in stukken scheuren voor ze jou in stukken scheuren?

Ayah: Om ruimte te maken voor God?

Hans: Tien.

Ayah: Hè?

Hans: Dat God net als gewone wezens en dingen ruimte inneemt is opnieuw een beeld.

Ayah: Waarom zou je je denkbeelden anders verscheuren dan om ruimte te maken voor God?

Hans: Om ruimte te maken?

Ayah: Maar waarvoor?

Hans: Waarvoor dan ook.

Ayah: Misschien is God wel die ruimte.

Hans: Misschien is die ruimte wel ruimte.

Ayah: Wat moet je met al die ruimte?

Hans: Alsof je wat moet met ruimte.

Ayah: Het beeld van God als beeldloze ruimte spreekt me anders erg aan.

Hans: Verbaast me niks.

Ayah: Hoezo?

Hans: Elf is het dwazengetal.

Ayah: Jou spreekt het beeld van God als beeldloze ruimte niet aan?

Hans: Natuurlijk niet.

Ayah: Waarom niet?

Hans: Het neemt veel te veel ruimte in.


1.

Heb jij een godsbeeld?

Doet jouw godsbeeld god recht?

Doet god jouw godsbeeld recht?

Kan jouw godsbeeld zonder god?

Kan god zonder jouw godsbeeld?

2.

Heb jij een boeddhabeeld?

Doet jouw boeddhabeeld de boeddha recht?

Doet de boeddha je boeddhabeeld recht?

Kan jouw boeddhabeeld zonder boeddha?

Kan boeddha zonder jouw boeddhabeeld?

3.

Heb jij een mensbeeld?

Doet jouw mensbeeld de mens recht?

Doet de mens jouw mensbeeld recht?

Kan jouw mensbeeld zonder mens?

Kan de mens zonder jouw mensbeeld?

4.

Heb jij een wereldbeeld?

Doet jouw wereldbeeld de wereld recht?

Doet de wereld jouw wereldbeeld recht?

Kan jouw wereldbeeld zonder de wereld?

Kan de wereld zonder jouw wereldbeeld?

5.

Heb jij een zelfbeeld?

Doet jouw zelf je zelfbeeld recht?

Doet jouw zelfbeeld je zelf recht?

Kan jouw zelfbeeld zonder jou?

Kan jij zonder jouw zelfbeeld?

Deze tekst maakt deel uit van Het Witboek Soefisme – de derwisj en de dwaas. Woord: Hans van Dam. Beeld: Lucienne van Dam. Alle teksten van deze serie. Het Witboek Soefisme op NietWeten.nl. Alle publicaties van Hans van Dam in het Boeddhistisch Dagblad.

Categorie: Hans van Dam Tags: dansen in het duister, de derwisj en de dwaas, mystiek, niet-weten, soefisme

Lees ook:

  1. 70 – Wie weet wat God wil?
  2. Draaien als een derwisj, 20
  3. 85 – De opgang van het verstand dat zichzelf doorziet
  4. 93 – In de lachspiegel zie je je ware gezicht

Elke dag het BD in je mailbox?

Elke dag sturen we je een overzicht van de nieuwste berichten op het Boeddhistisch Dagblad. Gratis.

Wanneer wil je het overzicht ontvangen?

Primaire Sidebar

Door:

Hans van Dam

Hans van Dam is de auteur van de Agnosereeks, een serie van 13 boeken over niet-weten. Lees ze gratis op NietWeten.nl of in het BD of als paperback tegen kostprijs. Contact. 
Alle artikelen »

Agenda

  • Agenda
  • Geef je activiteit door

Ochtend- of avondeditie

Ochtend- of avondeditie ontvangen

Abonneer je

Elke dag gratis een overzicht van de berichten op het Boeddhistisch Dagblad in je mailbox.
Inschrijven »

Agenda

  • 14 mei 2026
    Retraite begeleid door Zen-monnik Maarten Olthof
  • 14 mei 2026
    Elke Dag een Stap(je)
  • 15 mei 2026
    Meditatie, Dhamma en reflectie
  • 16 mei 2026
    Heilzaam en onheilzaam in het boeddhisme
  • 16 mei 2026
    Seminar Tenzin Wangyal Rinpoche
  • 21 mei 2026
    Meditatie, Dhamma en reflectie
  • 21 mei 2026
    Zen Spirit Leesgroep 2026 22 januari t/m 17 december 2026 online
  • 22 mei 2026
    Meditatie, Dhamma en reflectie
  • bekijk de agenda
  • De werkplaats

    De werkplaats.

    Boeddhistische kunstenaars

    Artikelen en beschrijvingen van en over het werk van boeddhistische kunstenaars. Lezers/kunstenaars kunnen zich ook aanmelden met hun eigen werk.
    lees meer »

    Pakhuis van Verlangen

    In het Boeddhistisch pakhuis van verlangen blijven sommige teksten nog een tijdje op de leestafel liggen.

    Boeddhistische doeners en denkers – de serie (27)

    gastauteur - 15 mei 2026

    Loekie: 'Ik ben ook heel dankbaar dat dit op mijn pad is gekomen. Dat het voor mij als leek mogelijk is om met een groep van 60 mensen tien dagen op de Drentse hei samen te mediteren en te leren over het boeddhisme, dat is echt heel bijzonder.’

    De Poortloze Poort voor nitwits, koan 5 – Aan je tanden in een boom hangen

    Hans van Dam - 10 mei 2026

    ‘Waar mensen zich al niet druk om maken’, zei de meester, en klapperde met zijn kaken.

    Taigu – Het lijden in de wereld

    Jules Prast - 24 april 2026

    Het komt Taigu voor dat boeddhisme te vaak gaat over ‘verlichting’ en te weinig over het lijden in de wereld, dat eerst moet worden opgelost voordat iemand zich in spirituele zin bevrijd kan wanen. Het existentiële kerndilemma van boeddhisme is dat wij ieder delen in de rotheid van de wereld, terwijl wij over het vermogen beschikken onze bevrijding dichterbij te brengen door het lijden van de ander te verminderen. In sommige teksten wordt dit vermogen ‘boeddhanatuur’ genoemd.

    BUN-voorzitter Michael Ritman: ‘de waarheid van de dharma kan niet aangetast worden door wangedrag van een leraar’

    Nicole Mulders - 14 november 2025

    Eind november 2025 neemt Michael Ritman afscheid als voorzitter van de Boeddhistische Unie Nederland (BUN). In maart 2020 interviewde Nicole Mulders hem voor het Boeddhistisch Dagblad. De boeddhistische wereld verkeerde geruime tijd voor dat interview in zwaar weer door seksueel- en machtsmisbruik door boeddhistische leraren. Het aantal leden van de BUN is van 37 naar ruim 50 gegroeid, onder meer door de aansluiting van Aziatische boeddhistische tempels waar Ritman het contact mee aanging.

    Ardan, van zenleraar tot brugwachter – ‘Je opent de brug en je sluit ‘m weer. Bijna zen.’

    Ardan - 9 augustus 2025

    'Ik wil mezelf niet opzadelen met titels. En bovendien zei me de titel 'zenleraar' niet zoveel. Was ik nu anders geworden? Kon ik nu beter mensen begeleiden dan daarvoor? Het klopte voor mij niet. Datgene wat mij het meest gebracht had, namelijk die vrije vrouw/man zonder titel liep nu met een titel rond. En dat beviel me niks.'

    Meer onder 'pakhuis van verlangen'

    Footer

    Boeddhistisch Dagblad

    over ons

    Recente berichten

    • Documentaire Hungry Spirits laat zien hoe eco-pelgrims omgaan met klimaatzorgen
    • Boeddhistische doeners en denkers – de serie (27)
    • De vogel die liever het vliegtuig nam
    • Dick – Stilte, de oerbron
    • WorldPride 2026 opent met primeurs: Nieuwe Kerk-tentoonstelling Queer Amsterdam, Walk of Pride

    Reageren

    We vinden het geweldig om reacties op berichten te krijgen en op die manier in contact te komen met lezers, maar wat staan we wel en niet toe op de site?

    Over het BD

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten.
    Lees ons colofon.

    Zie ook

    • Contact
    • Over ons
    • Columns
    • Reageren op de krantensite

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten. Lees ons colofon.