Boeken – hervorming of revolutie

Uitgeverij Grondwerk kondigt de heruitgave aan van Hervorming of revolutie? van Rosa Luxemburg, vertaald en ingeleid door Pepijn Brandon. Het werk dat direct bij verschijning in 1899 de politieke debatten op links op scherp zette en dat anno 2026 nog verrassend actueel is in zijn thematiek en misschien zelfs wel urgenter dan het ooit geweest is.

De 27-jarige Luxemburg schreef dit werk als een direct antwoord op het reformisme van haar tijd. Haar centrale vraag: kunnen we het kapitalisme van binnenuit hervormen, of is een fundamentele breuk noodzakelijk? Meer dan honderd jaar later klinkt die vraag harder dan ooit – in tijden van klimaatcrisis, groeiende ongelijkheid, en een links dat worstelt met zijn eigen richting.

Hervorming of revolutie? is een van de krachtigste pleidooien voor fundamentele sociale transformatie die ooit geschreven zijn. Luxemburgs analyse van de grenzen van hervormingspolitiek biedt concrete en nog steeds actuele aanknopingspunten voor zowel kritiek op het hedendaagse globale kapitalisme, als een linkse strategie voorwaarts.

De strijd voor sociale hervormingen is het middel, de sociale revolutie is het doel.

—  Rosa Luxemburg

Kan het kapitalisme geleidelijk worden omgevormd tot iets rechtvaardigs, of is dat een illusie en is een revolutie de enig mogelijke weg daarheen? Die vraag staat centraal in dit strijdbare en heldere werk van Rosa Luxemburg, geschreven als polemiek tegen het revisionisme van Eduard Bernstein.

Luxemburg betoogt met grote scherpte dat hervormingen weliswaar noodzakelijk zijn als middel, maar nooit als doel op zich. Wie het kapitalisme wil overwinnen door het te temmen, begrijpt volgens haar de aard ervan niet. Het systeem reproduceert zichzelf juist via de instituties die het zouden moeten begrenzen.

Haar analyse is even helder als onverbiddelijk – en precies daarin schuilt haar blijvende kracht. Dit boek is een historisch ijkpunt voor iedereen die serieus nadenkt over de mogelijkheden en grenzen van politieke verandering.

Rosa Luxemburg (1871–1919) was een Pools-Duitse revolutionaire socialist, politiek theoreticus en activist. Ze was een van de meest briljante en gevreesde stemmen van de linker vleugel van de internationale arbeidersbeweging. Ze werd in januari 1919 vermoord door een extreem rechtse militie, na de neergeslagen Novemberrevolutie in Duitsland. Haar werk over socialisme, imperialisme, revolutie en democratie heeft niets aan relevantie ingeboet.

Pepijn Brandon (1980) is hoogleraar mondiale economische en sociale ¬ geschiedenis aan de Vrije Universiteit. Daarnaast is hij senior onderzoeker bij het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis.

Brandon verzorgde de vertaling en schreef een uitgebreide inleiding waarin hij de historische positie van het werk en de bredere socialistische discussie waarvan het deel uitmaakt duidt voor de moderne lezer.

Uitgeverij Grondwerk is een kleine en onafhankelijke uitgeverij die zich richt op activistische boeken op het gebied van klimaatactivisme en linkse politiek. Wij laten ons inspireren door Antonio Gramsci en strijden tegen de onverschilligheid.