Maarten van den Driest: ‘Toch blijft het een raar geloof. Wat me opvalt naast de vele lijstjes is het enerzijds-anderzijds karakter van de geschreven Leer. Enerzijds voortdurend oefenen, anderzijds niet hechten.’
Pali-Canon
Guy dhammazaadjes – Het begrijpen van de ware aard van de dingen
‘Inzicht is het begrijpen van de ware aard van de dingen waardoor een volledige transfiguratie van het mentale leven plaatsvindt in de ziener en waardoor hij uitstijgt boven geboorte en dood.’
De Geest Zonder Houvast – Het einde van worden
Wat De Geest Zonder Houvast bijzonder maakt, is de consequente focus op bevrijding als het loslaten van alles waaraan de geest zich probeert vast te klampen. Niet het verwerven van een spirituele identiteit staat centraal, maar het geleidelijk tot rust komen van de beweging van ‘ik’, ‘mij’ en ‘mijn’.
Guy dhammazaadjes – Graaf de wortel van verlangen op
De Boeddha weet als geen ander wat voor een geraffineerd gif ‘verlangen’ is. Sluipend. Verraderlijk. Geniepig.
De uitgebreide Dhammapada van STI
De Dhammapada, Het Pad van Waarheid, bestaat uit 423 verzen (gāthā’s) verdeeld over 26 hoofdstukken (vagga’s) die op onderwerp gerangschikt zijn. Deze verzen zijn woorden van levende spiritualiteit, waarmee elk vers op zijn eigen manier de Leer van de Meester weergeeft. De Dhammapada kan gezien worden als het spirituele testament van de Boeddha.
Guy dhammazaadjes – Moraliteit. Concentratie. Wijsheid.
Om een einde te maken aan dukkha schreef de Boeddha een samenwerking (een combinatie, een congruentie) van drie essentiële zaken voor: moraliteit, concentratie en wijsheid.
Guy – dhammazaadjes – Wanneer zelfs het Pad verdwijnt
Wanneer het pad zich verdiept, kan er een subtiele verschuiving plaatsvinden die nauwelijks opvalt. Wat eerst als grof verlangen (taṇhā; tṛṣṇā) herkenbaar was—gericht op bezit, ervaring of erkenning—neemt een verfijndere vorm aan: het verlangen naar inzicht, naar zuivering, naar bevrijding.
Guy – dhammazaadjes – Bevrijding kent geen dualiteit
…
Guy – dhammazaadjes – Voorbij het meest verhevene
Er zijn momenten in de beoefening waarop de geest stil wordt, het lichaam verzacht en de adem lijkt zichzelf te ademen. Wat eerst onrustig en gefragmenteerd was, verzamelt zich in helderheid en rust. In die verstilling kan vreugde opkomen—licht, levendig, soms intens. Dit wordt herkend als pīti (id.), een eerste teken dat de geest zich losmaakt van grofheid. Wanneer deze vreugde verzacht, verdiept zich een stillere kwaliteit van welbevinden, sukha (id.), die de geest moeiteloos draagt.
Guy – dhammazaadjes – Pāli leren
Pāli leer je niet om een taal te beheersen, maar om iets minder verkeerd te begrijpen. Niet om woorden te verzamelen, maar om te zien waar woorden naar verwijzen.
Guy – dhammazaadjes – Verfijning van denken is geen bevrijding
De geest kan zich eindeloos verfijnen. Hij kan spreken over bewustzijn, over gewaarzijn, over het ongeconditioneerde, over wat blijft en wat niet verdwijnt. Maar hoe subtiel ook, zolang er gedacht wordt, is er geen zien.
Guy – dhammazaadjes – Wanneer Het Hart Ontwaakt—Saṃvega
Saṃvega verwijst in de vroeg-boeddhistische sutta’s naar de ontreddering die ontstaat wanneer werkelijk wordt gezien hoe fundamenteel vergankelijk (anicca; anitya), onbevredigend (dukkha; duḥkha) en ongrijpbaar (anattā; anātman) het bestaan is. Het is geen depressieve reactie, maar een helder inzicht dat de vanzelfsprekendheid van het bestaan ondergraaft.
Guy – dhammazaadjes – Dogma versus inzicht
Wanneer de leer van de Boeddha evolueert naar een institutionele religie wordt alles wollig en warrig.
Guy – dhammazaadjes – De smaak van bevrijding
Dhamma laat zich niet opdelen in verscheidenheid. Er is slechts één natuurwet. Eén Dhamma. Er valt geen essentieel verschil te onderkennen tussen de veelheid aan denkbeelden, aan interpretaties, aan stromingen.
Guy – dhammazaadjes – De Boeddha was geen dromer
De Boeddha was geen dromer. Hij baseerde zich op de realiteit zoals ze wérkelijk was. Op de natuurwet. Op Dhamma. Niet op tradities; niet op geruchten; niet op vermoedens; niet op gissingen; niet op axioma’s; niet op het aanvaarden van zienswijzen na overpeinzing; niet op waarschijnlijkheid; niet op wat anderen gezegd hadden…
Guy – dhammazaadjes – Méér hoeft er niet gezegd te worden…
Geef alle aandacht aan de realiteit van dit moment: observeer hoe je op dít moment sterft—hoe je in élk moment sterft. Hoe je op élk moment geboren wordt. Registreer dat, voel dat, begrijp dat.
Ik keur alles af…
Een wijs man overweegt: “Als ik aan deze visie koppig zou vasthouden, de uitspraak zou doen: “Dit alleen is de waarheid, iets anders is onzin”, dan zou er onenigheid ontstaan met degene die zegt dat hij alles goedkeurt en met degene die zegt dat hij het ene goedkeurt en het andere afkeurt. Deze onenigheid leidt dan tot twistgesprekken; twistgesprekken tot ruzie en ruzie tot geweld. Dit voor zichzelf voorziend geeft en wijs man deze visie op.”
Guy – dhammazaadjes – De vijf overdenkingen
De Boeddha reikt ons vijf overdenkingen aan om angst voor lijden (P. dukkha) te leren herkennen, erkennen en gelijkmoedig te omarmen.
Guy – dhammazaadjes – Samadhi
Samadhi is die ‘speciale’ geestestoestand die voorbij onze verlangens en afkeer gaat, voorbij dualiteit, voorbij identificatie.
Guy – dhammazaadjes – De rol van de leraar
De vroeg-boeddhistische teksten zijn erg duidelijk over de rol van de leraar. Het is de rol van de leraar om de leerling te ‘veredelen’, d.i. om een ‘edel persoon’ (P. ariya-puggala) van hem of haar te maken. Om van een ‘wereldling’ (P. puthujjana) een ‘edel mens’ te maken. Een stroombetreder. Een sotapanna.
Het negende deel van de Dhamma-Zaadjes is uit.
Dit boek van Guy Eugène Dubois is een bloemlezing van korte teksten over Dhamma—de Leer van de Boeddha—die dagelijks naar de leden van Boeddha in de Stad, de onafhankelijke boeddhistische vereniging van Antwerpen worden toegestuurd.
Guy – dhammazaadjes – Je pense, donc je suis…
Anicca. Alles verandert. Alles vergaat. Je lichaam. Je perceptie. Je gewaarwordingen. Je reacties. Je bewustzijn.
Guy – dhammazaadjes – Wakker worden
De beoefenaar vóór en ná het wakker worden blijft niet dezelfde mens. Het verschil zit hem in de realisatie van het inzicht: het ‘zien’ van de illusie, de begoocheling. Maya.
Stroombetreding is géén inwijding. Géén esoterie. Het is het ogenblik dat plóts, spontaan, onverwachts, maar zeer manifest (als alle voorwaarden ertoe vervuld zijn) alles duidelijk wordt over de ware aard van de dingen.
Guy – dhammazaadjes – Upekkha
Upekkha is datgene wat de dhammanuvatti ervaart wanneer hij/zij niet reageert op gewaarwordingen of gevoelens (P. vedana): geen sankhara’s van verlangen bij aangename gevoelens en gewaarwordingen; geen sankhara’s van aversie bij onaangename gewaarwordingen of gevoelens.
