Wat heeft de Boeddha werkelijk onderwezen? En hoe verhoudt wat wij vandaag ‘boeddhisme’ noemen zich tot wat in de vroegste leerredes als Dhamma naar voren komt?
Het zijn vragen die gemakkelijk kunnen uitlopen op een zoektocht naar een vermeend zuiver boeddhisme, ontdaan van alles wat er in de loop van vijfentwintig eeuwen aan zou zijn toegevoegd. Voorbij Boeddhisme — Naar het hart van Dhamma kiest een voorzichtigere en interessantere weg. Het boek erkent dat de leer van de Boeddha ons uitsluitend via historische overlevering heeft bereikt. Een onaangetaste Dhamma, los van die geschiedenis, is voor ons niet toegankelijk. De vraag is daarom niet eenvoudig wat ‘oorspronkelijk’ en wat ‘later’ is, maar welke functie de verschillende elementen van het onderricht vervullen. Guy Dubois begint bij de vroegste leerredes en probeert daarin het proces bloot te leggen die volgens hem aan de Dhamma ten grondslag ligt.
Pali-Canon
Guy – Meditatie op het ‘ik’
De Boeddha leert dus dat al deze componenten zonder ‘zelf’ zijn. Anders gezegd: ze zijn veranderlijk, onbevredigend en zelfloos. Alles wat veranderlijk, onbevredigend en zelfloos is moet beschouwd worden als ‘dit is niet van mij, dit ben ik niet, dit is niet mijn zelf’.
Guy – dhammazaadjes-Meditatie op het afschuwelijke
In de Mahasatipatthana-Sutta wijst de Boeddha ons op het vestigen van aandacht op ons lichaam. Op alle aspecten ervan. En dat schildert niet altijd een mooi beeld.
Guy – dhammazaadjes – Aandacht op de dood
Toen de Boeddha zijn spirituele zoektocht begon, was de trigger het zien van een zieke man, een oude man en een lijk. Het bracht hem tot het inzicht dat ook hij hieraan niet kon ontsnappen.
Guy – dhammazaadjes – Ontwaken
‘Alles wat onderhevig is aan ontstaan, is onderhevig aan vergaan.’
Guy – dhammazaadjes – Illusie
Alle verschijnselen ontstaan, bestaan en vergaan. Wanneer de ervoor vereiste oorzaken (P. hetus) en voorwaarden (P. paccayas) zich manifesteren.
Guy – dhammazaadjes – Stop de opiniëring. Het is slechts waan.
Door aandachtig te mediteren ervaren we wat er gebeurt met ons lichaam; met onze gewaarwordingen/gevoelens; met onze geest en met de objecten van onze geest. Uiteindelijk zien we dat ‘wij’ dat niet zijn. Dat het slechts uitsluitend fysieke en mentale processen zijn.
Guy – dhammazaadjes – Spontaan ontwaken
‘Ontwaken’ kan samengevat worden in vier Pali-woorden: nibbida → viraga → upasama → nibbana. Zo worden deze vier begrippen vier planken voor het vlot waarmee de yogi oversteekt naar de Andere Oever:
Guy – dhammazaadjes – Breng je geest tot rust
De Boeddha: ‘Wanneer je de geest tot rust brengt, kun je het geheel zien. Dit is de visualisering van de Grond.’
Dít is het inzicht dat de Boeddha met ons wilde delen om sereen, vredig en onbevreesd te worden. Dít is het inzicht dat ons van onze (doods)-angst en ons verdriet bevrijdt. Dit is wat hij bevrijding noemde.
Guy – dhammazaadjes Perspectief
…
Guy – dhammazaadjes Satsang
Ieder van ons is begiftigd met het vermogen om Waarheid te onderscheiden van illusie. We moeten het énkel ontdekken, opdelven. Zelf. De ware leraar bevindt zich in ons. Wij zijn de Satguru.
Ksaf – De kaars en de vlam
Er zijn in het boeddhisme zeer veel modellen over de vorming van ons ego, maar de essentie is: wat wij als onze persoonlijkheid beschouwen is geen open gewaarzijn, geen vrije geest. Ons unieke ‘ik’ zit vast aan een ketting die voortdurend lijkt te veranderen, maar in wezen telkens opnieuw gesmeed wordt met dezelfde schakels, dezelfde bestanddelen.
