Dit is al gedurende vele jaren de Vraag der Vragen; althans voor mij.
Mijn naam is Henk, maar dat is niet wie ik ben.
En die egocentrische zeurzak dan, die op vele slakken zout legt en van alles over van alles vindt? Hm, dat is meer hoe ik me gedraag, maar dat is niet wie ik ben. Misschien dan die vent, die middels vele zware inspanningen zijn buik in toom en zijn kracht op peil wil houden?
Dzogchen
Henk – Ietsniets
Geen idee waarom, of waardoor, maar wel wanneer. Laatst, s’ ochtends in alle vroegte vond ik mijzelf terug in bed en lag ik ‘lagen af te pellen.’
Henk – Woede
Hoewel ik in intieme kring bekend sta als een driftkop, heb ik me in mijn leven vrijwel niet bezondigd aan geweld. Niet tegen wie dan ook, een korte periode in de bokssport niet meegerekend. Mijn vader – naar ik hoop zaliger dan tijdens zijn leven- deed dat wel. En met harde hand en overtuiging. En ik heb daarvan geleerd dat ik me niet in navolging van hem wilde laten gaan in de destructieve kracht van geweld tegenover wie dan ook. De hippietijd, love and peace, gevolgd door pacifisme – dat hielp allemaal mee om aan deze levenshouding vorm te geven.
Henk – Begeerte, verlangens en ander leed
In de Pali-canon neemt begeerte en het opgeven en beëindigen daarvan een centrale plaats in. Maar wat is begeerte? Begeerte die lekker duidelijk is kun je gemakkelijk identificeren als een aan de oppervlakte liggend verlangen wat je meestal zonder al te veel problemen kunt onderdrukken.
Een zintuiglijke prikkel activeert de dirigent van ons hormoonorkest en een immens innerlijk koor zingt fortissimo: “Ik wil dit hebben!”
Een ander deel van ons brein begint redelijke tegenwerpingen te componeren (beter van niet, jôh, onverstandig, je hebt al te weinig tijd, je bent te dik, te dun, niet sterk genoeg, te sterk, niet mooi genoeg, te mooi, enzovoorts).
Henk – Spiegeltje – over gedachten en gehechtheid
Gedachten. Soms klinken ze als het onafgebroken gemurmel van een niet al te snel stromende beek. Soms als een woeste waterval. Soms voelen ze als elektrische impulsen (wat het trouwens ook zijn) die luid en knetterend in mijn hoofd voortrazen. Of een gedachten-explosie. Beelden, geluiden, herinneringen, associatiereeksen, gevolgd door analyses en oordelen.
Henk – Een leraar, nodig of niet?
‘Ja, maar die leraren verdienen alleen maar geld aan jullie en je hebt ze helemaal niet nodig. Zalig worden kun je helemaal op eigen kracht bereiken en daar is niemand voor nodig behalve jijzelf!’
Henk – Spiritueel materialisme
In een piepklein winkeltje, met een eigenaar die naar schatting 1.50 meter was, gebogen, verschrompeld, en met een gerimpelde, tandeloze gelaatsuitdrukking alsof hij al het menselijk lijden op zijn schouders had genomen, vond ik mijn beeldje. ‘Special offer!’ vermeldde het kaartje in kinderlijk aandoend handschrift, dat erbij hoorde. Ik raadpleegde de lama die ons begeleidde en hij vond het een prachtig beeldje, maar ik weet achteraf nog dat hij zacht zei: “Enlightenment can be found only within yourself. Not in a statue.’
Henk – Mijmeringen over vertrouwen
Niet-vertrouwen is ook vertrouwen, op dezelfde manier waarop geloven hetzelfde is als niet-geloven. En zijn hetzelfde is als niet-zijn.
Henk – Goed en Kwaad
In mijn achtertuin had ik geheel eigenhandig een kuilgrot uitgegraven. Nadat ik me in een bordeauxrood gewaad had gewikkeld, en een kussen van gedroogd gras tegen pijnlijke gluteus maximussen had neergelegd ging ik zitten. Vooraf sprak ik de gelofte uit dat ik niet meer zou opstaan vóórdat ik ‘Het’ bereikt had.
Henk – De Staat
De essentie van De Staat, zoals ik hem voor het gemak maar even noem, is niet dat er iets aantoonbaars, grijpbaars, meetbaars, onderscheidbaars, leesbaars of zelfs maar aanwijsbaars is, hoe hard er ook geschud wordt.
Henk – katerlijden
‘Als een braaf dzogchenbeoefenaar probeerde ik mijn ernstig verstoorde staat van zijn zichzelf te laten bevrijden en niet al mijn gedachten te volgen die stormenderhand opkwamen. Te vergeefs. Ik had er gewoon zwaar de pest in.’
Henk – Boeddha
Een goede vriendin van mij, ex-boeddhistische non, heeft twee zoontjes, op het moment dat dit speelde respectievelijk 5 en 7 jaar. De oudste, Durk, reed op een goede dag met mij mee naar mijn huis, een woonboerderij in het noorden van Friesland. Ik logeerde met mijn vriendin in een tijdelijke functie als oppas in het huis van die boeddhistische vriendin; we hadden haar zoontjes omdat ze zo lief waren geweest pannenkoeken beloofd.
Henk – willebeest
‘Wij zijn ons brein,’ filosofeert Dick Swaab, terwijl daar geen enkele wetenschappelijke bewijsvoering voor bestaat, volgens criticasters. ‘We are our thoughts, but we are not our brain,’ zei een Tibetaanse lama tijdens een bijeenkomst die ik in het voorjaar bezocht, en daar houd ik mij aan, zoals Olivier B. Bommel placht te zeggen.
Henk – Dzogchen, een staat van zijn
Dzogchen is de werkelijke, natuurlijke staat van zijn, die iedereen al bezit en die alleen nog maar ontdekt hoeft te worden, een staat voorbij alle concepten.
Golden letters III – samsara en nirvana
Binnen dzogchen betekent bevrijding zowel bevrijding van samsara als van nirvana. Het doel van dzogchen is om bevrijd te worden in dit huidige leven dan wel onmiddellijk na de dood. Er valt niets te verkrijgen in een soort van toekomstige hemelwereld.
Golden Letters – Herken de aard van gedachten en ervaringen (I)
Wanneer we geen vertrouwen hebben in dit pad naar bevrijding [dzogchen] , vertrouwen in de zelfbevrijding van onsamenhangende en discursieve gedachten op het moment dat ze in de geest oprijzen en dit niet tot het meest belangrijke onderdeel van de beoefening maken, dan worden we steeds weer bepaald door de uiteenlopende potentialiteit van de geest. Dan leven we opnieuw binnen de reflecties en de altijd veranderende fantasmagorieën [geestverschijningen/waanvoorstellingen] van de droom van samsara.
Kalm gemoed – een dzogchen-perspectief
Wanneer we beseffen dat geen enkele beweging van gedachten, hoe heftig ook, deze serene ruimtelijke staat zo stralend als de hemel, aantast, dan hoeven we niet langer overweldigd te worden door ongunstige of vijandige omstandigheden – en met name door onze interpretatie (= denken en voelen) ervan.
De leegte die leeft – Nishida en McGilchrist in dialoog
De Japanse filosoof Kitarō Nishida (1870–1945) en de Britse neuropsychiater Iain McGilchrist (geb. 1953) hebben elkaar nooit ontmoet. Toch lijken hun denkbeelden elkaar te spiegelen, alsof ze vanaf tegenoverliggende oevers van dezelfde rivier spreken. Beiden wijzen op een fundamentele verschuiving in bewustzijn: van een gefragmenteerde, controlerende manier van waarnemen naar een ervarende, relationele manier van zijn.
Thukdam: Wat is leven? Wat is dood?
‘Not the End’ is het project waaraan radiomaker en beeldend kunstenaar Menno Bijleveld (1966) in de zomer van 2016 twee maanden heeft gewerkt om beter zicht te krijgen op vragen als: Wat is leven? Wat is dood? Kan ons sterven overstegen worden? Is er bewustzijn dat doorgaat na onze dood? Not the end was de hele maand augustus binnen en buiten het Gastatelier Louwrien Wijers in het Friese Ferwerd te zien en te horen.
We Are Just What We Are, The Natural State Which is Like a Mirror
Het maakt niet uit in welke omstandigheden of werelden we ons bevinden, we zijn zonder verwachtingen of veranderingen. We zijn gewoon wat we zijn, de Natuurlijke Staat die is als een spiegel. Hij is helder en leeg, en toch weerspiegelt hij alles, alle mogelijke bestaansvormen en alle mogelijke levens. Maar het verandert nooit en is niet afhankelijk van iets anders. Het is gewoon zichzelf, en niets bijzonders.
Meelezers gezocht
Anderhalf jaar geleden begon schrijver en publicist Rolf Wennekes (Nijmegen, 1951) aan de verklarende woordenlijst ‘Oosterse spiritualiteit’ voor de heruitgave van een van zijn boeken. Al snel bleek het project uit te dijen en werd uit de aanvankelijke woordenlijst een zelfstandig handboek onder de voorlopige werktitel ‘Aziatische filosofie en spiritualiteit’- met de toevoeging ‘Hedendaags handboek over boeddhisme en hindoeïsme’. Voor het bovengenoemde project is de auteur inmiddels op zoek naar (welwillend-kritische) meelezers.
Opgenomen in de stroom van wording (2)
Steeds meer mensen beseffen dat we verdwaald zijn geraakt in een geconstrueerde, bedachte wereld — een wereld die ons heeft losgemaakt van directe, oorspronkelijke ervaring. Zonder innerlijk kompas voelen we ons onzeker. Op zoek naar houvast grijpen we naar nieuwe, bedachte zekerheden, waarmee we ons juist verder verwijderen van wat wezenlijk is. Zo verliezen we onszelf steeds meer.
Leonie Wielstra – is karma wel zo’n bitch?
‘Nog natrillend van frustratie, en met het beeld van mezelf als liefdevol en zo goed op weg naar verlichting al net zo aan flarden geschoten als het hoofd van de man, wandelde ik ook weer verder. Een paar honderd meter verder voelde ik ineens een scherpe pijn door mijn hoofd gaan, alsof er daarbinnen iets ontplofte.’
Boeddhisme in Tibet
Vanaf het begin van zijn onderricht heeft de Boeddha grote nadruk gelegd op het feit dat je hem niet moest geloven, dat zijn leer geen dogma of religie was, en dat je het leven in al zijn facetten zelf moest onderzoeken. Alleen als je je eigen psyche onderzoekt, wordt dat wat je ontdekt je eigen inzicht. Daarom was een van zijn uitspraken ‘Wees je eigen eiland’, dat wil zeggen, vertrouw op jezelf en niet op de leer of op de leraar. Bovendien vertelde hij aan het eind van zijn leven, dat hij alle inzichten die hij zelf verworven had in zijn compleetheid had doorgegeven: ‘Er is niets verborgen gebleven in de gesloten vuist van de leraar’. En al die kennis over de werking van de psyche en de mogelijke bevrijding van frustraties en lijden is in de loop van vijfentwintighonderd jaar verder uitgewerkt en vervolmaakt.
