Leer voelen wat je wilt voelen

Het Boeddhistisch Dagblad was op 24 mei bij de officiële presentatie van Rients Ritskes’ nieuwste boek getiteld ‘Leer voelen wat je wilt voelen’.

De plaats van handeling is een klein eilandje met wat banken, stoelen en een bar, midden in de boekhandel van Dekker Van der Vegt in Nijmegen. Enkele genodigden, wat familie, en een paar belangstellenden zitten in een grote kring. De dame van de boekhandel kondigt het begin van de boekpresentatie aan, en krijgt hartelijke bijval van Rients Ritskes als zij hem voorzichtig vraagt of ze hem met goeroe moet aanspreken.

Als eerste neemt de uitgever Gerolf T’Hooft het woord. Volgens zijn zeggen associëren veel mensen zen met koele ratio, en lijken zen-beoefenaren thuis te horen in dezelfde categorie waarin zich ook kosmologen en neurowetenschappers bevinden. Maar dat is volkomen ten onrechte, aldus Gerolf. De basis van alles ligt in onze gevoelens en impulsen, en rationalisering komt altijd achteraf. Hij gebruikt hiervoor de metafoor van een machinekamer, waar zelden licht brandt. Zen is de schakelaar en zorgt voor licht, laat zien hoe de motor werkt, wat de brandstof is, en waar de afvalstoffen blijven. Zen houdt dus in: kijken hoe het werkt.

Vervolgens steekt Rients van wal met een heel duidelijk statement. ‘Ik schrijf pas over iets als ik het helemaal meester ben’. Hij vertelt, dat veel van zijn boeken autobiografisch zijn. Hij wil dingen snappen. Zo ook voelen. Zes jaar geleden vroeg een student aan hem ‘Rients, wat versta jij onder voelen?’ Rients wist het niet en is op zoek gegaan, met als resultaat een boek van ruim driehonderd pagina’s. Volgens hem weet eigenlijk niemand wat voelen is, ook de professionals en psychologen zijn hierover in verwarring. Hij vraagt of zijn toehoorders het weten en als slechts 2 handen voorzichtig de lucht ingaan, is zijn reactie ‘Dat geeft m’n gelijk aan. Dus koop mijn boeken!’ Dan volgt een nogal associatieve verhandeling over bewustwording (dat is ingewikkeld, want er zijn 2 bronnen: verandering in de omgeving, en verandering in denken), over vrijheid (je goed voelen is niets voelen) en over denken (niet denken is gelukkig zijn). Vervolgens vertelt de auteur, dat hij ontdekt heeft, dat gevoelens altijd gemengd zijn, namelijk een combinatie van emoties en fysieke reactie. ‘Als je dat niet uit elkaar houdt, dan maak je er een potje van!’ Waarvan acte. Rients besluit zijn voordracht met wat volgens hem de moraal van zijn nieuwste boek is. ‘Door goed te voelen ga je je beter voelen.’
En dan zijn er sapjes en wijn.

Wat mij gedurende de hele avond opvalt, is de stelligheid waarmee persoonlijke ontdekkingen worden gepresenteerd, en het idee van maakbaarheid en verandering dat uit zowel de titel van het boek als de voordracht lijkt te spreken. Ik ervoer weinig ruimte voor eigen ervaring en acceptatie.
Later die avond las ik een e-mail met een ‘heart advice’ van de Tibetaanse non Pema Chödrön, getiteld Allowing Space. ‘It is never too late for any of us to look at our minds. We can always sit down and allow the space for anything to arise.’ Pema sluit dan af met ‘Without judging, without buying into likes and dislikes, we can always encourage ourselves to just be here again and again and again.’ En zo is het maar net.