Vanmorgen is met een interlevensbeschouwelijke bezinningsbijeenkomst in de Grote Kerk in Den Haag Prinsjesdag bezield begonnen. Vertegenwoordigers van religies en levensbeschouwingen gaven een boodschap mee aan regering, parlement en samenleving. Die brengen ze elk jaar in een gezamenlijke bijeenkomst op de ochtend van Prinsjesdag voor het voetlicht.
De premier, ministers en Kamerleden woonden de bijeenkomst bij. Net als enkele honderden kinderen van basisscholen en middelbare scholen. En vele andere belangstellenden. Het thema was dit jaar ‘Vrede, vertrouwen, een betere wereld’. Sinds 2000 organiseren twintig landelijke en Haagse religieuze en levensbeschouwelijke organisaties gezamenlijk deze bijeenkomst. Een veelkleurig moment van bezinning bij de opening van het parlementaire jaar. Met elk jaar een ander thema. Met bijdragen van verschillende religies en levensbeschouwingen: teksten, liederen, verhalen en gebeden. Deelnemende religies en levensbeschouwing zijn: christenen, Moslims, Joden, humanisten, Hindoes, Baháí’s, Soefi’s Brahma Kumari’s en boeddhisten, het boeddhistisch centrum Haaglanden.
Ineke Bakker, voorzitter Stichting Prinsjesdagviering, opende de bijeenkomst. ‘Zachte krachten winnen. In 1918 verscheen een beroemd geworden gedicht van Henriëtte Roland Holst met de openingsregel “De zachte krachten zullen zeker winnen / in ’t eind”. We kozen dit thema om te gedenken dat precies een eeuw geleden in 1914 de Eerste Wereldoorlog begon, die Europa in een peilloze afgrond van geweld en bloedvergieten stortte. Maar ook om het 200-jarig bestaan van het Koninkrijk te vieren, dat dankzij de zachte krachten van vrede en gerechtigheid het bestaan van alle mensen in ons land wil veiligstellen. In een tijd van polarisatie en van verharding, waarin mensen steeds meer worden afgemeten aan hun economisch nut, en van nadruk op materieel gewin, is het goed om in herinnering te roepen dat het uiteindelijk de zachte krachten zijn, die zullen winnen, in ’t eind. Dit besef is diep geworteld in de verschillende religies en levensovertuigingen en wordt in deze Prinsjesdagviering vanuit die uiteenlopende bronnen vertolkt. Met het thema Zachte krachten winnen! willen we niet alleen onze overtuiging delen dat alleen dankzij de zachte krachten van verbinding, verzoening en samenwerking het geweld beteugeld kan worden. We willen ook oproepen om juist die zachte krachten te mobiliseren, op te delven, te winnen. Zachte krachten winnen! is niet alleen een overtuiging, maar ook een appel. Toen begin 2014 de keuze voor dit thema werd gemaakt, konden we niet voorzien hoe actueel het in de zomer van dit jaar zou worden. Met oorlogen in Oekraïne en grote delen van het Midden-Oosten en met spanningen tussen bevolkingsgroepen in stadswijken in ons eigen land. Deze interreligieuze en interlevensbeschouwelijke bijeenkomst biedt een moment van bezinning op deze voor ons land zo belangrijke dag.’
Michael Ritman, voorzitter van de Boeddhistische Unie Nederland, vertegenwoordigde de boeddhistische gemeenschap in Nederland. ‘We willen allemaal gelukkig zijn en lijden vermijden. Maar hoe doen we dat, gelukkig zijn? Op het eerste gezicht is dat niet zo moeilijk, door het goede te doen, en het kwade te vermijden. Maar in de praktijk is dat niet zo gemakkelijk, want vaak zijn we niet gelukkig. Vaak zijn we ongelukkig en gefrustreerd, want de wereld is hard. De wereld is hard, want de mensen zijn hard. Dat wordt ons ook geleerd, om hard te zijn, om hard te zijn voor jezelf, om voor jezelf op te komen. Om op te komen voor alles wat je lief is. Maar hardheid is uiteindelijk niet de oplossing. Hardheid botst met hardheid. Alleen zachtheid kan hardheid oplossen. Alleen door elkaar iets te gunnen kun je iets oplossen. En als we diep in onszelf kijken, weten we dat eigenlijk wel. Probeer maar eens terug te denken aan een moment dat je echt liefde gevoeld hebt, of dat je echt liefde ontvangen hebt. Bijvoorbeeld van je moeder of vader, of van je man of vrouw, of van een kind of kleinkind. Haal dat moment van zachtheid en liefde nu voor de geest en sta daar even bij stil.
Ik citeer de tweelingverzen – Dhammapada 1-5. ‘We zijn wat we denken, alles wat we zijn begint met onze gedachten. Met onze gedachten maken we de wereld. Spreek of handel met een onzuivere geest, en lijden zal je volgen, als het wagenwiel dat het trekdier volgt. We zijn wat we denken, alles wat we zijn begint met onze gedachten. Met onze gedachten maken we de wereld. Spreek of handel met een zuivere geest, en geluk zal je volgen, als je schaduw die nooit wijkt. ‘Kijk, hij schold me uit en viel me aan, hij sloeg me neer en beroofde me.’ Leef met zulke gedachten en leef in haat. ‘Kijk, hij schold me uit en viel me aan, hij sloeg me neer en beroofde me.’ Geef zulke gedachten op, en leef in liefde. In deze wereld, is haat nog nooit door haat verdreven. Alleen liefde verdrijft haat. Dit is de wet, oeroud en eeuwigdurend.’
Het Verbond van Liberaal Religieuze Joden in Nederland en Liberaal Joodse Gemeente Den Haag, Awraham Soetendorp en Michal Oppenheim (zang), en het Islamitische Platform INS Nederland en Dialoog Haaglanden Den Haag (Islam) droegen in gezamenlijkheid hun teksten en gebeden op.
Soetendorp: ‘Wanneer gedurende Pesach de tien plagen die de Egyptenaren troffen worden gelezen, is het gebruik om telkenmale met een vinger wijn uit de volle beker weg te nemen. Wij kunnen immers niet blij zijn wanneer het vijanden slecht gaat. In dezelfde geest maant de Eeuwige de engelen om niet het lied van de zee mee te zingen: “Want hoe kunnen jullie zingen terwijl de Egyptenaren, Mijn schepselen verdrinken in de zee”. Om dezelfde reden worden in de tussendagen van Pesach gedeelten weggelaten uit Hallel, het dankgebed.’ Pitchoe lie sjaare tsedek. Opent voor Mij de poorten der gerechtigheid Laat mij binnen om de Eeuwige te danken.
Recitatie uit de Koran. Onze harten die als spiegels zijn. Vanaf dat we onze ogen hebben geopend hebben we niets anders dan deze wereld gekend. We zijn geboren in een omgeving van licht, waar er van tijd tot tijd niets anders gekend werd dan duister. Duister is niet met duister te verdrijven. Alleen licht kan dat. Allah, de Verhevene zegt in de Koran: “Hij is het die jullie zegent, en Zijn engelen ook, om jullie uit de duisternis naar het licht te voeren; Hij is barmhartig voor de gelovigen.” (H33:v43)
Haat kan niet haat verdrijven. Alleen liefde kan dat. In de islam zeggen wij: ‘God schiep de hele schepping uit liefde.’ ‘Liefde is de raison d’être voor het bestaan van schepping.’ Minstens zo belangrijk als dat iets tot stand komt, is het van belang dat iets in stand blijft. Om deze reden is het belangrijk dat de fragiele zachte kracht van liefde gekoesterd wordt en continu in onze harten moet branden. Onze harten die namelijk als spiegels zijn, kunnen het duister om ons heen doen verdwijnen als wij het licht op deze spiegels bij elkaar laten weerspiegelen. Want hoe klein de lichtpuntjes dan ook individueel mogen zijn, samen vormen zij een illuminerende lichtbron die duister wegdrijft en warmte uitstraalt.
Opdat onze levens hiermee ingekleurd moge worden bidden wij tot God middels de smeekbede: “Onze Heer, laat ons hart niet afdwalen nadat Gij ons hebt geleid en schenk ons Uw barmhartigheid; waarlijk, Gij zijt de Milddadige.” (H3:V9) Afsluiting met het gebed om vrede dat elke sjabbat afsluit: Lo jisa goi el goi charev velo jilmedoe od milchama Geen volk zal tegen een ander volk de wapens opnemen en niemand zal meer voor oorlog worden opgeleid (Jesaja 2,4)
