In Aziatische landen gaan ze anders om met het boeddhisme dan in het Westen. Waar in veel streken en stromingen de verschillende boeddha’s en bodhisattva’s worden beschouwd als écht bestaande en ze dus op een zekere manier geëerd en verafgood worden als zijnde reële entiteiten, worden in het Westen deze antropomorfe figuren meer bekeken als de verzinnebeelding van de kwaliteiten die eenieder van ons heeft en behorende tot de praktijk van de dharma.
Zo zijn er enkele bekende voorbeelden als Kwan Yin (Avalokiteshvara) die staat voor het ontwikkelen van compassie en mededogen; Amida Buddha die staat voor vertrouwen in jezelf en wat je doet; Akhshobya voor onverstoorbaarheid en het temperen van je woede en emoties. Maar boeddha’s en bodhisattva’s zijn en blijven uitsluitend bestaan in de gedachte, de actie en de aandacht of belangrijkheid die je er zelf aan geeft en ze helpen je focussen op één aspect waar je mee worstelt.
Net daar zit de belangrijkheid van ceremonieel in, wierook branden, mantra’s, ze geven je een vertrouwd en stabiel gevoel, maar helpen je ook bij de les te blijven als het gaat om omgaan of leven en toepassen met de dharma. Ze helpen en troosten je; leggen de vinger op de wonde met dat waar je op dat moment mee zit, en dat is goed en nuttig. Echter, zoals zenmeesters ons nogal eens voorhouden: verwar de vinger die naar de maan wijst niet met de maan zelf; grijp niet naar de maan in de waterplas, dat blijft een nutteloze daad maar kijk gewoon omhoog.
In één van mijn vroegere artikelen schreef ik: Laatst las ik een artikel in het Boeddhistisch Dagblad dat ging over de vraag of Kwan Yin echt bestond. Het antwoord is dat ze wel degelijk bestaat, dat we Kwan Yin elke dag zien: telkens als een moeder haar gevallen kind troost, een verpleegster een patiënt verzorgt, mensen oprecht bekommerd zijn om mensen. Want net zoals lijden maken ook wijsheid en mededogen deel uit van dat wat het leven nu eenmaal is. De vraag is dus niet of Kwan Yin of Amida Boeddha daadwerkelijk bestaan, maar of we ze willen zien, en vooral ervaren in ons leven. Al de rest is perceptie, niet relevant .
Verwacht dus geen oplossingen van boeddha’s en bodhisattva’s als je maar genoeg offers brengt en wierook brandt. Wat je wel kan verwachten van ze is troost en de aanzet om zelf te werken aan dat wat je uit balans brengt, er aandacht aan te schenken en zelf ermee aan de slag te gaan. Ze zijn een mythe maar wel met een levende boodschap voor onszelf, om ons te helpen bij het ontwikkelen van het juiste inzicht, de juiste intentie, juist spreken, de juiste handelingen, het juiste levensonderhoud, de juiste inspanning, de juiste aandacht en de juiste focus; of nog: de achtvoudige stappen van het boeddhistische pad die lijden tot inzicht en het beëindigen van lijden.
