• Door naar de hoofd inhoud
  • Skip to secondary menu
  • Spring naar de eerste sidebar
  • Spring naar de voettekst

Boeddhistisch Dagblad

Ontwart en ontwikkelt

Header Rechts

Vijftiende jaargang

Zoek op deze site

  • Home
  • Agenda
    • Geef je activiteit door
  • Columns
    • Andre Baets
    • Dharmapelgrim
    • Bertjan Oosterbeek
    • Dick Verstegen
    • Edel Maex
    • Emmaho
    • Goff Smeets
    • Hans van Dam
    • Jana Verboom
    • Joop Hoek
    • Jules Prast
    • Paul de Blot
    • Rob van Boven en Luuk Mur
    • Ronald Hermsen
    • Theo Niessen
    • Xavier Vandeputte
    • Zeshin van der Plas
  • Nieuws
  • Contact
    • Steun het BD
    • Mailinglijst
  • Series
    • Boeddha in de Linie
    • De werkplaats
    • Recepten
    • De Linji Lu
    • De Poortloze Poort
    • Denkers en doeners
    • De Oude Cheng
    • Meester Tja en de Tao van Niet-Weten – alle links
    • Fabels door Goff
    • Cartoons van Ardan
    • Tekeningen Sodis Vita
    • De derwisj en de dwaas
  • Over ons
    • Redactiestatuut van het Boeddhistisch Dagblad
    • Redactieformule van het Boeddhistisch Dagblad
  • Privacy

Home » Columns » Arjan Schrier

Arjan Schrier

Elementen feuilleton deel 12 – De Reukzin

8 januari 2026 door Arjan Schrier 1 Reactie

De materie die specifiek gevoelig is voor geur wordt in de leer van de Boeddha het neus element of geurzintuig genoemd. Het is de specifieke gevoeligheid voor geuren. Dit mag een ingetrapte deur observatie lijken. Maar er is een systematisch getraind onderscheidingsvermogen nodig om de de causaliteit van de zes types van bewustzijn te doorzien. Elk zintuig, elk zintuig object, elk zintuigbewustzijn, is specifiek, waarbij de eerste twee stoffelijk (rupa) en het derde aspect geest (nama).

Lees meer over Elementen feuilleton deel 12 – De Reukzin

Elementen feuilleton deel 11 – De gevoelige materie van het oor, geluid en gehoorbewustzijn.

1 januari 2026 door Arjan Schrier

De Boeddha stelt herhaaldelijk dat inzicht in de interne en externe bases (āyatana) gunstig is voor het ontwikkelen van inzicht. De sensorische elementen en de sensorische objecten vormen de basis van alle ervaring. En het onderscheidend inzicht erin ruimt al aardig wat ego op.

Lees meer over Elementen feuilleton deel 11 – De gevoelige materie van het oor, geluid en gehoorbewustzijn.

Elementen feuilleton deel 10 – zintuiglijke indrukken

25 december 2025 door Arjan Schrier

De fysieke wereld wordt gekend door zintuigelijke indrukken. Elk zintuig (indriya, vermogen) doet dat op een specifiek zintuig gebied (gocara). In principe ziet het oog contrasten, die zo goed als onmiddellijk als een vorm, ‘Gestalt’ ervaren worden. Bij hoge alertheid is wel ervaarbaar dat de zintuigelijke indrukken zich tot een beeld van de werkelijkheid opbouwen. Bijvoorbeeld als je gewaar wordt dat je van een ongefocusde mijmerblik weer over gaat op actief rondkijken. In de loop van ons leven leren we allerlei vormen herkennen.

Lees meer over Elementen feuilleton deel 10 – zintuiglijke indrukken

Elementen feuilleton deel 9 – Empirie, met specifiek een blik op het oog

18 december 2025 door Arjan Schrier

In wezen is de leer van de Boeddha simpel. Een 6 jarige kan een Arahant, een waardige worden die alle hunkeringen te boven is gekomen. Het zal een kind duidelijk zijn dat de tastzin iemand in staat stelt om dat wat we de primaire elementen noemen te voelen. Wat gevoeld wordt en de tastzin zijn zelf evident, direct waarneembaar. Het begrip dat een knikker uit elementen bestaat is echter wel een diep inzicht. Dit vergt een beschouwing, een dieper inzicht, dat het alledaagse verstand overstijgt.

Lees meer over Elementen feuilleton deel 9 – Empirie, met specifiek een blik op het oog

Arjan – Mindfulness in het recht

13 december 2025 door Arjan Schrier

Een holistische, op begrip en vergeving gerichte stijl, in het strafrecht.

Lees meer over Arjan – Mindfulness in het recht

Arjan – Geef deze keer voor Kerst een universum

12 december 2025 door Arjan Schrier

Het was moeilijk om een geschikte beenmergdonor te vinden, haar familie matchte niet. Uiteindelijk werd een donor gevonden in Duitsland.

Lees meer over Arjan – Geef deze keer voor Kerst een universum

Arjan – Geen liefde is ook niet alles

11 december 2025 door Arjan Schrier

Flower power, de seventies, liefde. In het boeddhisme is het woord liefde inwisselbaar met het woord respect. Liefde voor jezelf is zelfrespect. Liefde gunt iemand zelfvertrouwen.

Lees meer over Arjan – Geen liefde is ook niet alles

Kersverse Nederlandse bhikkhu Ariyadhamma (Arjan Schrier) reist door Thailand en Birma (6)

10 december 2025 door Arjan Schrier

Verder naar Fish cave en de vallei van Wat Pa Tam Wua.

Lees meer over Kersverse Nederlandse bhikkhu Ariyadhamma (Arjan Schrier) reist door Thailand en Birma (6)

Kersverse Nederlandse bhikkhu Ariyadhamma (Arjan Schrier) reist door Thailand en Myanmar (5)

9 december 2025 door Arjan Schrier

Van Mae Hong Son richting Wat Pa Tam Wua (tweede dag). Een rustdag en door naar de hotsprings.

Lees meer over Kersverse Nederlandse bhikkhu Ariyadhamma (Arjan Schrier) reist door Thailand en Myanmar (5)

Kersverse Nederlandse bhikkhu Arjan Schrier reist door Thailand (4)

8 december 2025 door Arjan Schrier

Al met al een erg goede tijd, niet goed te beschrijven in een stukje tekst. Weer verder leren omgaan met irritaties, ik begin nu de irritatie te zien als mijn leraar me wijst op iets dat ik nog niet doorheb.

Lees meer over Kersverse Nederlandse bhikkhu Arjan Schrier reist door Thailand (4)

Kersverse Nederlandse bhikkhu Arjan Schrier reist door Thailand (1)

5 december 2025 door Arjan Schrier

Een nieuw jaar 2560 in Wat Mahatat.

Lees meer over Kersverse Nederlandse bhikkhu Arjan Schrier reist door Thailand (1)

Elementen feuilleton – Deel 7 – De vier grote stoffelijke elementen in hun gezamenlijke voorkomen

4 december 2025 door Arjan Schrier

De indeling in de vier grote elementen verwoordt elk uniek, specifiek aspect van stoffelijkheid. Elk element is een dhamma, het draagt zijn eigen specifieke kenmerken. Hitte en beweging komen wel gezamenlijk voor maar zijn niet hetzelfde. Stoffelijkheid presenteert zich op vele manieren aan de zintuigen. Ieder element in haar eigen domein. Het zo kunnen beschouwen van zoiets alledaags als een stoel is een staaltje analyse van de bovenste plank

Lees meer over Elementen feuilleton – Deel 7 – De vier grote stoffelijke elementen in hun gezamenlijke voorkomen

Elementen feuilleton -Deel 6 – Het wind element

27 november 2025 door Arjan Schrier

Het vierde en laatste van de vier grote elementen is het wind element. Het wind element heet in het Pāli vāyodhātu, het element van bewegen en drukken. Het woord vāya is etymologisch verwant aan het Nederlands wind en waaien. Hoe de wind waait zal iedere zeiler benieuwen. Als de wind in de zeilen drukt stuwt dit het schip voort tot een snelheid die waarop de tegendruk van het water gelijk is aan de propulsie.

Lees meer over Elementen feuilleton -Deel 6 – Het wind element

Elementen feuilleton – Deel 5 – Het vuur element

20 november 2025 door Arjan Schrier

Het derde grote stoffelijke element is het element van vuur. De term vuur tejo-dhātu in het Pāli. Ik heb geen etymologisch verband kunnen vinden met tejo. Het vuur element staat alle vormen van koud, handwarm of heet of brandend heet. Wij mensen kunnen maar binnen zeer beperkte bandbreedte van temperaturen leven en ons senang voelen. Daarnaast heeft het vuur element heeft de functie van rijping en ook transformeren van de elementen.

Lees meer over Elementen feuilleton – Deel 5 – Het vuur element

Elementen feuilleton – Deel 4 – Het water element

13 november 2025 door Arjan Schrier

In de serie over de elementen benoemen we eerst de stoffelijke elementen. Dus gaan we verder met het tweede grote element in deze opsomming van de vier elementen. Namelijk het water element āpo-dhātu. De term water element staat voor alle vormen van liquiditeit, fluïditeit, die mogelijk zijn. de term ap is etymologisch verwant aan het woord punjab (5 voedende rivieren) Een stoffelijk ding kan allerlei mates van waterigheid vertonen. Van stroperig tot watervlug of juist nauwelijks indrukbaar. Zelfs ‘vaste stoffen’ stromen een beetje, wat bekend is in de geologie. Vloeistoffen kunnen zo kwiek als kwik zijn. Ook lucht is zeer ‘vloeibaar’.

Lees meer over Elementen feuilleton – Deel 4 – Het water element

Elementen feuilleton deel 3 – De vier grote elementen – Het Aarde element

6 november 2025 door Arjan Schrier

We noemen iets elementair als datgene zich direct aan de beleving voordoet. Het is een spontane zintuig- (of denk- of voel-) indruk die zich zonder verdere bemoeienis van de fantasierijke geest. De term aarde element staat hierin voor alles wat je als hard of zacht, scherp of stomp ervaart. Het staat ook voor alles wat je als ruw of glad ervaart. Deze directe ervaring wordt het aarde element genoemd. Een stof als water kan vele expressies van dit aarde element vertonen.

Lees meer over Elementen feuilleton deel 3 – De vier grote elementen – Het Aarde element

Elementen feuilleton – deel 2 – enkele hoofdindelingen van de elementen

30 oktober 2025 door Arjan Schrier

Het grootste onderscheid in de elementen ziet de Boeddha echter in het verschil tussen al deze geconditioneerd elementen / de wereld en het ongeconditioneerd element / nibbāna. In het kort, met het door doorzien wegvallen van de oorsprong, de bron, van het verlangen naar het beperkte, geconditioneerde, wat onbestendig en onbevredigend zal blijven ontdoet de bevrijde geest zich van de neiging tot wedergeboorte. Na het uitleven van het laatste leven is er geen conceptie meer, geen wording meer van de zintuigbasis. En als de vlam van verlangen naar bestaan, naar geneugtes of het verlangen naar het ophouden van het pijnlijke daar is… dan dooft dat verlangen zonder rest. En is ook niet te zeggen waar die vlam heen gegaan is.

Lees meer over Elementen feuilleton – deel 2 – enkele hoofdindelingen van de elementen

Elementen feuilleton – deel 1 – elementen

23 oktober 2025 door Arjan Schrier

De Boeddha kwam door zijn verlichting tot inzicht wat empirie is. Het is gebaseerd op zintuigindrukken. En zintuigindrukken komen tot stand door een samenvallen van zintuig zintuigobject en er moet aandacht zijn. Tijdens slaap ervaar je de zachte aanraking van het laken tenslotte niet.

Lees meer over Elementen feuilleton – deel 1 – elementen

Ontketend

26 december 2024 door Arjan Schrier

Meditatiearbeiders verbreekt uwen keetenen! In de beeldspraak van de Boeddha komen we termen als net (van twijfel), moeras (van meningen) en ketens (aan samsāra) tegen. Het net doorklieft hij, het moeras vermijdt hij en de ketens verbreekt hij.

Lees meer over Ontketend

De oorsprong van Kathina

5 september 2022 door Arjan Schrier

In de tijd van de Boeddha trokken monniken te voet door India. In de regenperiode, wanneer monniken door de modder moesten lopen, beschadigden ze ongewild de gewassen van de plaatselijke landbouwers. Nadat dezen hierover klaagden, besloot de Boeddha dat de monniken in de regenperiode op één plaats zouden blijven.

Lees meer over De oorsprong van Kathina

Dier-zijn-dagen in de levensloop van een Boeddha

28 september 2021 door Arjan Schrier

Op een dag viel het lot op een drachtige hinde. De hinde ging naar de Bodhisatta en zei: het lot is op mij gevallen maar ik ben drachtig en zo zouden er twee sterven. De Bodhisatta werd bewogen door mededogen en nam haar lot over.

Lees meer over Dier-zijn-dagen in de levensloop van een Boeddha

Bodhisattva & Bodhisatta

3 augustus 2021 door Arjan Schrier

Een lettertje, maar al eeuwen een meningsverschil?

Lees meer over Bodhisattva & Bodhisatta

Geen liefde is ook niet alles

8 juli 2021 door Arjan Schrier

Flower power, de seventies, liefde. In het boeddhisme is het woord liefde inwisselbaar met het woord respect. Liefde voor jezelf is zelfrespect. Liefde gunt iemand zelfvertrouwen.

Lees meer over Geen liefde is ook niet alles

Geen liefde is ook niet alles

15 juni 2021 door Arjan Schrier

Flower power, de seventies, liefde. In het boeddhisme is het woord liefde inwisselbaar met het woord respect. Liefde voor jezelf is zelfrespect. Liefde gunt iemand zelfvertrouwen.

Lees meer over Geen liefde is ook niet alles

  • Pagina 1
  • Pagina 2
  • Ga naar Volgende pagina »

Primaire Sidebar

Agenda

  • Agenda
  • Geef je activiteit door

Ochtend- of avondeditie

Ochtend- of avondeditie ontvangen

Abonneer je

Elke dag gratis een overzicht van de berichten op het Boeddhistisch Dagblad in je mailbox.
Inschrijven »

Agenda

  • 6 januari 2026
    Basiscursus Zenmeditatie 7 januari t/m 11 februari 2026 in Arnhem
  • 7 januari 2026
    Zen Spirit Basiscursus Zenmeditatie 7 januari-11 februari 2026 in Arnhem
  • 8 januari 2026
    Cursus 'Leven met Sterven' met Irène Bakker, 8 januari-3 februari 2026 Online bij 30Now
  • 10 januari 2026
    Applied Abhidhamma, The Buddhist Psychology, Level 1A
  • 11 januari 2026
    Zen-ochtend met Doin Sensei
  • 11 januari 2026
    Boeddha op de zondagmorgen
  • 11 januari 2026
    Overgave, samen mediteren met Insight Dialogue
  • 14 januari 2026
    Introductiecursus (Engelstalig)
  • bekijk de agenda
  • De werkplaats

    De werkplaats.

    Boeddhistische kunstenaars

    Artikelen en beschrijvingen van en over het werk van boeddhistische kunstenaars. Lezers/kunstenaars kunnen zich ook aanmelden met hun eigen werk.
    lees meer »

    Pakhuis van Verlangen

    In het Boeddhistisch pakhuis van verlangen blijven sommige teksten nog een tijdje op de leestafel liggen.

    Zie mij als een open raam

    Hans van Dam - 14 december 2025

    liefste is mijn naam vergeten ’k weet nog steeds niet of ik heet

    BUN-voorzitter Michael Ritman: ‘de waarheid van de dharma kan niet aangetast worden door wangedrag van een leraar’

    Nicole Mulders - 14 november 2025

    Eind november 2025 neemt Michael Ritman afscheid als voorzitter van de Boeddhistische Unie Nederland (BUN). In maart 2020 interviewde Nicole Mulders hem voor het Boeddhistisch Dagblad. De boeddhistische wereld verkeerde geruime tijd voor dat interview in zwaar weer door seksueel- en machtsmisbruik door boeddhistische leraren. Het aantal leden van de BUN is van 37 naar ruim 50 gegroeid, onder meer door de aansluiting van Aziatische boeddhistische tempels waar Ritman het contact mee aanging.

    Van wie is jouw lijf? De mythe van het eigen lichaam

    Hans van Dam - 24 september 2025

    Hoe je van je lichaam afkomt zonder het te doden; incarnatie in het licht van afhankelijk bestaan (pratitya samutpada).

    Ardan, van zenleraar tot brugwachter – ‘Je opent de brug en je sluit ‘m weer. Bijna zen.’

    Ardan - 9 augustus 2025

    'Ik wil mezelf niet opzadelen met titels. En bovendien zei me de titel 'zenleraar' niet zoveel. Was ik nu anders geworden? Kon ik nu beter mensen begeleiden dan daarvoor? Het klopte voor mij niet. Datgene wat mij het meest gebracht had, namelijk die vrije vrouw/man zonder titel liep nu met een titel rond. En dat beviel me niks.'

    ‘Het leven zelf is zazen’

    Wim Schrever - 28 april 2025

    De grote tragedie hier in het Westen is dat we onze eigen spirituele traditie zo snel hebben opgegeven en met het badwater -de religie- ook het kind -de spiritualiteit- hebben weggegooid. Terwijl een mens fundamenteel nood heeft aan spiritualiteit, aan zingeving.

    Meer onder 'pakhuis van verlangen'

    Footer

    Boeddhistisch Dagblad

    over ons

    Recente berichten

    • Moniek Nooren – sculpturen van steen en hout en levensverhalen
    • Denken aan zelfmoord: bel 113 stichting zelfmoordpreventie
    • Mijn vriend verhing zich op zijn zeventiende
    • Dagopening
    • Sodis – de virtuele denkster 562

    Reageren

    We vinden het geweldig om reacties op berichten te krijgen en op die manier in contact te komen met lezers, maar wat staan we wel en niet toe op de site?

    Over het BD

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten.
    Lees ons colofon.

    Zie ook

    • Contact
    • Over ons
    • Columns
    • Reageren op de krantensite

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten. Lees ons colofon.