Deze jaarlijkse herdenking bepaalt ons feitelijk bij de kernwaarden die we als democratisch land hoog houden en die we niet kwijt willen. Dát is onze schuld aan de slachtoffers die we herdenken. Vandaag beloven we opnieuw saamhorigheid en medemenselijkheid. Die waarden gelden binnen onze landsgrenzen, maar ook wereldwijd. Daarom verwelkomen we wie vlucht voor wat autocraten elders aanrichten. We spreken autocratische regimes aan op hun wandaden. En steunen in ons buitenlands beleid alles wat gedaan wordt om nieuwe slachtoffers te voorkomen.
Andre Droogers
Vrijdag Zindag – Bevrijdingsdag
Er wordt aangebeld. Tegelijk gaat mijn mobiel. Terwijl ik naar de voordeur loop, houd ik het ding aan mijn oor en zeg mijn naam. Geen antwoord, alleen ruis. Voor de deur staat een man in een zwart leren jack. Ook hij houdt een mobieltje aan zijn oor. In zijn andere hand heeft hij een diplomatenkoffertje. Rare combi. Om zijn nek hangt een lint in de nationale driekleur met daaraan een badge. Achter hem, bij de straat, staan twee agenten naast hun politieauto. Het geel van hun blouses spat mij tegemoet. Ik schrik en vraag: ‘Is er iets gebeurd?’.
Vrijdag Zindag – Consequent inconsequent
Menselijke betekenisgeving zorgt op zich dus al voor een spanning tussen consequent een inconsequent gedrag. Dat sommige mensen de macht hebben om het gedrag van anderen te bepalen, zorgt voor versterking van die spanning. Betekenisgeving inspireert kiezers om politici aan een machtspositie te helpen. Machthebbers, al dan niet verkozen, kunnen zich permitteren er een eigen omgang met consequent en inconsequent gedrag op na te houden. En er ook nog eens voor te zorgen dat anderen daarin meegaan, vrijwillig dan wel tegen hun zin. Wie macht heeft, bepaalt wat normaal is. Eén stelsel wordt consequent toegepast. Daarmee is gegeven welk gedrag van hogerhand als inconsequent wordt benoemd en bestreden.
Vrijdag Zindag – Gestileerd lijdensverhaal
Het verhaal over de marteldood van de hoofdpersoon in de Mattheüs Passion staat in vier versies in het heilige boek van het christendom, met vier stileringen. Het hoort bij de oorsprong van de christelijke religieuze beweging. In de kerkgeschiedenis wordt verteld over nogal wat heiligen die een marteldood stierven. Moderne martelaren zijn Dietrich Bonhoeffer en Martin Luther King. Hetzelfde verhaalmotief, met overeenkomstige levensvragen, komt in andere religies voor. In de Islam herdenken sjiïeten in tranen de marteldood van de derde imam na Mohammed, Hoessein. Marteldood is een centraal religieus verhaalmotief.
Vrijdag Zindag – Levensbedreigend geloof
Respect voor leven is geen joods-christelijk-moslims monopolie. Als een boeddhistische monnik op zijn wandeling een vegertje hanteert om insecten te redden van de vertrappingsdood, hoeveel te meer moet het menselijk leven dan niet beschermd worden? In boeddhisme en hindoeïsme bevordert het vooruitzicht van een gereïncarneerd beter leven de zorgvuldige omgang met vormen van leven in het hier en nu. Bij een seculiere levensbeschouwing, zoals het humanisme, kan respect voor het leven vanzelf spreken, zonder religieuze onderbouwing.
Vrijdag Zindag – Definitie-impasse
Wanneer is er sprake van racisme, fascisme, genocide?
Vrijdag Zindag – Teveel religie?
Het gebeurde tijdens een etentje met vrienden. We deelden onze zorgen over de toestand in de wereld en de vaak kwalijke rol van religie. Een van ons, zelf religieus, liet zich ontvallen: ‘Is er niet teveel religie in de wereld?’. Genoeg aanleiding De vraag is zeker relevant als je ziet wat nu allemaal gebeurt. Religie […]
Vrijdag Zindag – Dichterlijke vrijheid
Levensbeschouwingen, of ze nu religieus zijn of juist helemaal niet, onderscheiden zich doordat ze spelen met de mogelijkheid van een alternatieve werkelijkheid. Die laat zich denken, wensen, verbeelden. Alles wat ons overstijgt en beperkt, kan omgedacht worden tot iets dat zinvol is. Poëzie – meerstemmig, uitdagend onduidelijk, en voorlopig – is voor levensbeschouwelijke taal de uitgelezen werkvorm. Zo kun je mysteries, visioenen en dromen verkennen. De drieslag levert een divers veld op met visies op een andere werkelijkheid, of die nu als heilig wordt gezien of volstrekt seculier.
Vrijdag Zindag – kiespijn
Voor de simpele burger kan de wereldwijde beperking van de keuzeruimte aanleiding zijn de krant maar niet meer te lezen. De trend in de richting van meer autocratische regimes, ook in ons land, helpt niet om een eigen standpunt te bepalen. Maar de aanslag op het democratische speelveld kan juist aanleiding zijn om bewuster te kiezen, tegen de autocratische bierkaai in.
Vrijdag Zindag – It’s the culture, stupid!
Had er een goede antropoloog in Trumps staf gezeten, dan was de botsing met Zelensky niet gebeurd. Antropologen zijn zich bewust van cultuurverschillen. Als ze met iemand praten, verplaatsen ze zich in de ander. Ze observeren door participatie. Bovendien laten ze zien dat in elke cultuur verschillende sectoren op een eigen manier samenhangen, inclusief kernwaarden. Zo ontstaat identiteit. Er is meer dan economie, transactie en macht, al helemaal als mensen uit verschillende culturen elkaar ontmoeten.
Vrijdag Zindag ‘It’s the language, stupid!’
Trump sprak een menigte toe alsof hij op zijn golfbaan met een vriendje stond te kletsen. Hij hanteerde spreektaal die voor iedereen duidelijk was, ook voor laaggeschoolden. Dat er geen lijn zat in zijn speeches was geen punt. Hij sprak niet vanuit een duidelijke ideologie, behalve dan het kwartet transactie / kapitaal / nationalisme / macht. Vorm leek belangrijker dan inhoud. Zijn taal omvatte wel steeds dezelfde duidelijke boodschappen, die per one-liner werden afgegeven, MAGA voorop. Wrok en haat werden genormaliseerd
Vrijdag Zindag – Wat heet religie?
Religie is bezig met een comeback, lijkt het. Auteurs zoals Lieke Marsman, Victor Kal en Jan Warndorff, die te boek stonden als atheïst, schrijven nu welwillend over religie, al varieert de invulling van het begrip.
