Waar we het niet meer weten wordt het leuk

De meeste mensen spelen het liefst op zeker. Het is prettig te weten waar je aan toe bent. Wetten en regels moeten houvast bieden in een onzekere wereld. Verzekeringen, hypotheken en pensioenregelingen worden aangeboden met het oog op een onbezorgde en waardevaste toekomst. Gewapende patrouilles bewaken onze grenzen.

Ook in het persoonlijk leven zijn er velen die graag zekerheid hebben. En hoewel het natuurlijk prettig is wanneer mensen zich aan afspraken en beloften houden, wordt het web van verwachtingen en stilzwijgende verplichtingen maar al te gemakkelijk geweven.

Maar als alles gaat zoals het altijd gaat, ligt de sleur op de loer. En als je in een relatie alleen maar dat kunt – of mag – wat nu eenmaal is overeengekomen dan houd je elkaar vast in een soort van wurggreep.

Wanneer je alles zeker wilt weten, alles wilt vastleggen en meten, ga je voorbij aan het feit dat dat nu juist niet kan. En je mist ook nog eens heel veel want precies daar waar we het niet meer weten, wordt het leuk. Precies daar waar we het niet meer  meten, wordt het interessant.

Zo is het leuke van een partijtje voetbal nu juist dat je niet weet wat er het volgende ogenblik zal gebeuren. En wanneer je de uitslag al weet voordat je naar de samenvatting kijkt, is de aangename spanning bij voorbaat al om zeep geholpen.

Wanneer in het park onverwacht een eekhoorn je pad kruist, is dat een verrassing. Ik ervaar het tenminste als een belevenis wanneer ik in het vrije veld een koppeltje reeën met sierlijke sprongen voorbij zie komen. Maar een hertenkamp heeft voor mij iets uitgesproken treurigs.

Bij muziek en andere kunstvormen wordt dit nog duidelijker. Om klanken via geluidsdragers in onze oren te kunnen ontvangen is een batterij aan wetenschap en techniek nodig. En laten we ons gelukkig prijzen met al die techneuten die hebben willen meten en weten, die hebben gedacht en gepiekerd, geredeneerd en geconstrueerd, geploeterd en ontworpen, zodat we zelfs in de bergen kunnen wandelen met onze mooiste muziek in de oren.

Maar wat de componist heeft bezield toen hij zijn dromen verklankte, zullen we nooit precies weten. En wat het is wat ons raakt wanneer we zijn muziek horen, zullen we nooit kunnen meten. Het is een gebied waarin alle controle en zekerheid wegvallen. Onbereikbaar voor onze meetinstrumenten en niet vatbaar voor contracten. En toch zo gemakkelijk toegankelijk voor wie zich met lege handen kan verwonderen.

Het leven is als een rivier maar steeds weer willen we de boel laten stollen door het water in een emmertje te scheppen. We stellen ons tevreden met het kijken naar het notenschrift dat zwart op wit staat maar vergeten ons in vervoering te laten brengen door de muziek.

Over de Grote Dingen van het leven kun je weliswaar schrijven, maar de woorden zelf zijn niet God, zijn geen Liefde. God en Liefde kun je alleen maar ervaren en als je dat doet weet je dat woorden slechts woorden zijn en je mist ze dan ook niet.

Mensen die niet zonder zekerheid kunnen, klampen zich vast aan de woorden. Ze maken er contracten van, keiharde afspraken en dogma’s die ze desnoods met brandstapels of kalasjnikovs verdedigen. Ze zetten hun emmertje met waarheid tegenover dat van een ander en maken ruzie. Ze verliezen zich in eenzaamheid en frustratie omdat ze zichzelf als zo’n individueel emmertje willen zien terwijl het water stromen wil.

Zekerheid is zichtbaar, aantoonbaar. Het zit aan de buitenkant en je kunt het aanwijzen. De meeste mensen kijken dan ook wel in de spiegel naar hun gezicht en hun lijf maar maken zich liever geen voorstelling van wat daaronder allemaal stroomt, pruttelt en vibreert – véél te eng! Mooie kleren daarentegen zijn plezierig en duidelijk zichtbaar; ze geven een soort van zekerheid.

En zo menen we iedere keer weer dat we ons leven ergens buiten onszelf veilig moeten stellen en dat zekerheid te koop en te organiseren is. We zoeken afleiding Buiten omdat we onzekerheid Binnen niet aandurven. Want wat zul je daar aantreffen?

Waag het er maar op.  De reis naar Wie en Wat je Bent zal je stoutste verwachtingen overtreffen.