Hoe beperkt is zen?

Een BDE (bijna-doodervaring) kan leiden tot een ervaring van ‘het Licht.’ Maar het geneuzel van veel zen-beoefenaars gaat enkel over het leven, hier en nu. Op die manier wordt er iets ontkend. Maar er zijn ook ‘Licht-aanbidders’ die graag oneindig neuzelen over licht en liefde, zonder ook maar een moment geheel naakt hier en nu te zijn. Bij zen staan niet de vele woorden over het leven centraal maar het leven, het moment, zelf.

Maar zoiets kan ook leiden tot navelstaren, wat in mijn ogen levensgevaarlijk kan zijn. Want geluk heeft ook helemaal niets met het leven te maken. Niets met het bedwingen van de geest. Niet met hier en nu zijn. Want ‘bestaan’, ‘leven’, ‘hier en nu’ zijn omschrijvingen, begrippen en daarom heel, echt heel gemakkelijk bepaalde concepten. Zen is op die manier volledig tegenstrijdig aan wat het probeert te zijn: Niets.

Goed, iemand heeft een BDE. En dat zijn er door de geschiedenis heen heel wat geweest. Gelovige en volstrekt ongelovige mensen overkwam het. En het was niet altijd licht wat zij zagen. Ook vertellingen, verslagen over de meest verschrikkelijke en diepste duisternis.

Kan de lezer bewijzen dat een BDE (on)waar is? Daarom is het goed om echt te luisteren naar hen die zulke ervaringen hebben gehad. Het zijn vaak zeer wijze lessen, vooral over de waarde van liefde in ons leven. Ook zenmeesters hebben hun verhalen over zazen en hun ervaringen, inzichten daarbij. Hoe belangrijk meditatie in ons leven is.

Er was eens een drukbezette huisvrouw en moeder. Ze hield van haar man en kinderen. Ze bestond er geheel voor. Toen ging ze (bijna) dood en kwam in het Licht. En daar wilde ze nimmer meer vandaan. Ze ervoer zulk oneindige hemelse liefde. Ze vergat direct haar leven op aarde. Zij moest echt herinnerd worden door een hemels wezen dat ze terug moest, nog een taak te volbrengen had. Natuurlijk begreep ze dat maar ze was wel even volslagen los geweest van het leven, het bestaan op aarde.

Denk maar eens aan hoe serieus je misschien een keer was, misschien een lange periode en plotseling verliefd raakte. Je vergat plotseling helemaal het aardse, simpele, nuchtere, eenvoudige bestaan. ‘Wat, hier en nu zijn?’ … ‘Ik ben verliefd’.

Goddank, ben ik nergens tegen. Niet tegen het gewaarzijn van de natuur, niet tegen mindful de afwas doen. Maar ook niet tegen het lekker wegdromen. Het verhaal gaat dat Jiddu Krishnamurti er behoorlijk van langs kreeg, als kind, als hij zat te dromen in de klas. Ook de geweldige woordkunstenaar Godfried Bomans droomde nog wel eens tijdens de lessen.

De prachtigste dingen kunnen ontstaan tijdens of na een droom. Denk maar eens aan het advies: ’Slaap er eens nachtje over.’

Altijd maar weer je aandacht sturen kan leiden tot een bepaalde vorm van krankzinnigheid of moet ik het gespletenheid noemen? Als je echt ziet dat de denker en het denken niet verschillend zijn maar een en hetzelfde, wie beheerst dan wat?

Bij een BDE ga je helemaal los, zul je je zo vrij als een vogeltje in de lucht voelen. Niet langer gebonden aan een of ander zwaar anker. Maar blijkbaar kun je er ook voor kiezen voor anker te gaan. Om hier en nu te zijn. Je denken te overstijgen.

Zijn dromers beter af dan mediterende mensen of net andersom? Of omvat nu eenmaal ons leven meer dan welke keuze we ook zullen maken? Het medicijn is daarom dan ook keuzeloos gewaarzijn. Daarin bestaat geen (innerlijk) conflict. Ontvang de kracht van een helende droom, een hemelse ervaring. Ontvang de kracht van het hier en nu zijn. Licht en liefde zijn wonderbaarlijke verschijnselen in niemandsland.

Ik ben niets en daarom alles.