Zuster Maria Adriaens (1939 – 2024) overleden

Na een kort ziekbed is in de vroege ochtend van maandag 30 september Zuster Maria Adriaens op 84-jarige leeftijd overleden in het St Jozefklooster te Schijndel. Zij droeg haar archief met meer dan tienduizend tekeningen in 2016 met instemming van haar congregatie over aan het Nederlands Boeddhistisch Archief (NBA). Deze tekeningen waren het resultaat van een levenlang tekenen in de traditie van het Zen Zien Tekenen (ZZT), een vorm van tekenmeditatie die in de vorige eeuw is ontwikkeld door de Nederlands-Amerikaanse kunstenaar en zenbeoefenaar Frederick Franck.

Hij droeg deze tekenmeditatievorm destijds formeel over aan Zuster Maria. En zij heeft op haar beurt deze transmissie verleend aan Leo van Vegchel en Lenie Otten. Inmiddels is er ook een nieuwe generatie aangetreden die deze unieke zenmeditatiekunst uitdraagt. De tekeningen van Maria zijn inmiddels weer in handen van de Stichting Zen Zien Tekenen omdat het NBA niet in staat bleek de tekeningen ordentelijk onder te brengen. ZZT wordt beschouwd als een nieuwe loot aan de stam van de zenkunsten, waaronder ook ikebana, sumi-e, het boogschieten en de theeceremonie vallen. ZZT is een intense oefening in aandacht en oordeelvrij waarnemen en heeft zo sterke verwantschap met de zenmeditatie en mindfulness.

In 1957 trad Maria in bij de Congregatie van de Zusters van Liefde in Schijndel. Zij was aanvankelijk werkzaam als onderwijzeres. In de eerste helft van de jaren zeventig was zij intensief bezig met zenmeditatie onder leiding van Nora Houtman-De Graaf en in 1975 kreeg zij van haar overste toestemming om het tekenen als haar levensopdracht te vervullen. In 1980 kreeg ze de mogelijkheid om een cursus bij Frederick Franck te volgen. Hij noemde ZZT meditatie in actie. Nadat Franck haar tekeningen had gezien, vroeg hij haar of hij haar mocht opleiden, zoals een leerling onderricht ontvangt van een zenmeester. Zij maakte een aantal studiereizen naar hem in Amerika en samen met hem reisde ze al tekenend rond in Europa. Na menige expositie, ontving zij in 1998 de Rotaryprijs Eindhoven-Veldhoven voor haar werk. Vijf jaar later verscheen haar boek met ca 150 tekeningen Ruimte zien bij uitgeverij Asoka. Dit boek is kortgeleden herdrukt.

Maria Adriaens vergeleek de ZZT-weg vaak met een pelgrimstocht Het potlood is de wandelstok en het papier een onbetreden land…  In Nederland gaf zij het Zen Zien Tekenen door aan duizenden mensen via vele werkbezoeken aan scholen en instellingen en via open cursussen, workshops en weekends, onder meer op de Tiltenberg, destijds het zen-Mekka. Ook werden haar tekeningen regelmatig tentoongesteld op kleinere exposities, zoals in het Museum voor Religieuze Kunst in Uden.