Op 1 juni 2022 maakte staatssecretaris Hans Vijlbrief bekend dat de regering voornemens is vergunningen te verlenen voor nieuwe gasboringen in de Noordzee. Wetenschappers slaan nu alarm over dit plan omdat nieuwe gaswinning niet past binnen de doelstelling om de opwarming van de aarde binnen 1,5 C te houden. Dit doen zij in een open brief die deze week verschijnt en welke ondertekend is door meer dan 400 wetenschappers en hoogleraren.
Onder de ondertekenaars zijn veel universitair docenten en hoogleraren in de klimaatwetenschap te vinden, onder wie Han Dolman (directeur NIOZ), Henk Dijkstra (hoogleraar oceanografie), Michiel van den Broeke (directeur IMAU), Roderik van der Wal (hoogleraar zeespiegelstijging), Susan Steele-Dunne (hoogleraar hydrologie), Herman Russchenberg (directeur Geosciences, TU Delft), Ernst Worrell (hoogleraar Energy & Resources), Rik Leemans (hoogleraar milieusysteemanalyse), en Bart van den Hurk (hoogleraar Water & Climate Risk).
De brief is een gezamenlijk initiatief van Scientists for Future en Scientist Rebellion, twee groepen van betrokken wetenschappers. Woordvoerder Leo van Kampenhout: ‘We bevinden ons momenteel op een splitsing: kiezen we voor het oude denken of het nieuwe? De gevolgen van de klimaatcrisis worden steeds merkbaarder toch blijft de Nederlandse regering de hete aardappel vooruitschuiven, net als bij de stikstofcrisis gebeurde. De gasvergunningen zijn hier een voorbeeld van. Veel landen doen dit overigens: sinds de uitbraak van de oorlog in de Oekraïne is er een ware goudkoorts ontstaan rondom fossiele brandstoffen. Maar nieuwe gasboringen zijn geen korte termijn oplossing voor de huidige energiecrisis: het project waar nu vergunningen voor worden gegeven zouden pas eind 2024 operationeel worden. Bovendien hebben boorplatforms en pijpleidingen een verwachte levensduur van tenminste 25 jaar, wat betekent dat we ons nog voor zeer lange tijd afhankelijk maken van fossiele brandstoffen met het bouwen van nieuwe infrastructuur. Dit is funest voor de klimaatdoelstellingen.’
Het doel van de brief is om de regering te bewegen dergelijke vergunningen in te trekken of niet meer te verlenen. Een citaat uit de brief: ‘[wij] roepen de Nederlandse overheid op om de klimaatcrisis serieus te nemen en per direct te stoppen met het verlenen van vergunningen voor nieuwe infrastructuur voor de extractie van fossiele brandstoffen.’
Als reden voor het verlenen van de vergunningen stelt het kabinet dat investeren in nieuwe gasproductie een noodzakelijke stap is richting duurzame energievoorziening. De wetenschappers zijn het hier niet mee eens, en wijzen erop dat meerdere sterke waarschuwingen uit wetenschappelijke hoek hierbij genegeerd worden. Uit de brief: ‘Zo waarschuwt het meest recente IPCC rapport dat de verwachte emissies tijdens de levensduur van de bestaande en geplande infrastructuur voor fossiele brandstoffen ons al boven de 1,5°C-doelstelling zullen brengen. Het Internationaal Energie Agentschap (IEA) roept op om vanaf 2021 een einde te maken aan alle nieuwe olie- en gasprojecten. En het VN Production Gap Report waarschuwt dat voortdurende investeringen in nieuwe fossiele industrie in tegenspraak zijn met klimaatneutrale doelstellingen.
De initiatiefnemers hopen de brief en de lijst van ondertekenaars op woensdag 15 juni persoonlijk te overhandigen aan staatssecretaris Vijlbrief en minister Jetten (Klimaat), alsmede aan vertegenwoordigers uit de Tweede Kamer.
In de brief refereren de wetenschappers naar enkele gevolgen waaraan de klimaatcrisis zich nu al laat merken. ‘De wetenschap is er glashelder over dat we ons in een klimaatnoodtoestand bevinden. (…) De gemiddelde temperatuur op aarde ligt nu al 1,1°C boven het niveau van vóór de industriële revolutie wat zich laat merken in toenemend extreem weer, resulterend in o.a. de verwoestende overstromingen van vorig jaar in Duitsland, België en Nederland en de ongekende hittegolf in India en Pakistan vorige maand. Menselijk lijden neemt toe door deze en andere klimaatimpacts, een tragedie die verergert wordt met elke fractie extra opwarming.’
De wetenschappers eindigen de brief met de woorden van António Guterres, de secretaris-generaal van de VN: ‘het is morele en economische waanzin om heden ten dage nog te investeren in nieuwe offshore gas-infrastructuur.’
