Betekenis en samenhang van de begrippen bodhi, sattva, bodhisattva, bodhisattvagelofte, brahmavihara, metta, karuna, mudita, upeksha, shiguseigan, hinayana en mahayana.
Boeddhisten zweren bij geloften en ze zijn er niet zuinig mee. De grootste gelofte die de mahayanaboeddhist aflegt is de bodhisattvagelofte: alle voelende wezens bevrijden van lijden.
Wat is een bodhisattva?
In het Sanskriet betekent bodhi verlichting en sattva wezen.
Een bodhisattva is een wezen dat verlicht is of naar verlichting streeft voor zichzelf of voor iedereen.
Verlichting is het einde van begeerte en onwetendheid: onthechting en inzicht.
Inzicht is weten en begrijpen hoe je geest werkt, wat de drie bestaanskarakteristieken zijn, de vier edele waarheden enzovoort.
Onthechting is loskomen van wat het ook maar is waarin je vastzit: woorden, ideeën, gewoonten, overtuigingen, idealen, plannen, eigendommen. Je lichaam, je gezondheid, het leven, de dood, dierbaren, vijanden. Media, mensen, ouders, kinderen, dieren, dingen, seks, drugs, rock-‘n-roll. Rituelen, gewaden, titels, leerlingen, boeddhisme en niet te vergeten onthechting.
Het einde van begeerte en onwetendheid is het einde van het geestelijk lijden.
Het einde van het geestelijk lijden is het einde van samsara.
Het einde van samsara is nirwana, Sanskriet voor uitdoving.
De viervoudige bodhisattvagelofte
Er zijn veel variaties op de tekst en samenstelling van de bodhisattvagelofte. De viervoudige heet in het Japans shiguseigan:
1. Hoe talrijk de wezens ook zijn, ik beloof ze allemaal te bevrijden.
2. Hoe monsterlijk de begeerten ook zijn, ik beloof ze allemaal te weerstaan.
3. Hoe geleerd de dharma’s ook zijn, ik beloof ze allemaal te verwerven.
4. Hoe volmaakt de boeddha’s ook zijn, ik beloof ze allemaal te evenaren.
Het woord bodhisattvagelofte kan naar elke deelgelofte afzonderlijk verwijzen en naar alle vier tegelijk.
De vier verheven gemoedstoestanden
Om zijn bodhisattvagelofte na te kunnen komen, probeert de bodhisattva vier gemoedstoestanden in zichzelf op te wekken:
1. Metta: liefdevolle vriendelijkheid.
2. Karuna: mededogen.
3. Mudita: medevreugde.
4. Upeksha: gelijkmoedigheid.
Ze worden de vier verheven gemoedstoestanden genoemd, de brahmavihara’s.
Hinayanaboeddhisme versus mahayanaboeddhisme
Alle bodhisattva’s streven naar verlichting voor zichzelf.
Sommige bodhisattva’s leggen de bodhisattvagelofte af en streven naar verlichting voor alle mensen en dieren.
De boeddhistische stroming die uit is op verlichting voor alle mensen en dieren, noemt zichzelf mahayana. Maha betekent groot, yana voertuig. Mahayana: groot voertuig.
De boeddhistische stroming die uit is op individuele bevrijding en verder niets, wordt door mahayanaboeddhisten hinayana genoemd. Hina betekent klein, yana voertuig. Hinayana: klein voertuig.
Voor mahayanaboeddhisten is hinayana een verouderd eenmansboeddhisme. Voor hinyanaboeddhisten is mahayana een verwaterd allemansboeddhisme.
Welke van deze twee visies getuigt volgens jou het meest van onthechting van de boeddhistische leer? Welke getuigt het meest van inzicht in de werking van de menselijke geest?
