Voor mezelf heb ik een soort dhammasabbatical ingelast. Na jaren van studie, beoefening en schrijven viel het spontaan stil. Waarom studeren? Waarom schrijven?
En daar hebben we er weer eens eentje. “Vier wetenschappelijke studies over hoe meditatie je hart, je hersens en je creativiteit kan beïnvloeden.” Het bericht komt voorbij bij het Nederlandse Boeddhisten Netwerk, een Facebookgroep.
Waarom toch willen mensen langs wetenschappelijke weg bewezen zien welke werkzaamheid meditatie zou kunnen hebben? Sluit je alsjeblieft bij een groep aan waar je onder deskundige leiding de eerste stappen leert zetten op het gebied van meditatie, onderzoek je ervaring, laat je dragen door het onbekende en vertrouw op de weg die je hebt ingeslagen.
Ik bemerk bij mezelf een lichte prikkeling wanneer ik berichten onder ogen krijg over wetenschappelijke studies over meditatie. Deze prikkeling zelf is het de moeite waard onderwerp te worden van meditatief zelfonderzoek. Ondertussen grijp ik mijn digitale notitieblok en laat me door de prikkeling stuwen een stukje te schrijven. Waarom?
Voor mezelf heb ik eigenlijk een soort dhammasabbatical ingelast. Na jaren van studie, beoefening en schrijven viel het spontaan stil toen mij het een en ander begon te dagen over de aard van vrijheid, vrede en geluk. Ik exploreer de stilte en de gewone dagelijkse loop der dingen om de tijd zijn werk te laten doen en mijn ontdekking van vrijheid, vrede en geluk te laten indalen.
Waarom studeren? Waarom schrijven? De waarheid dat je na verworven inzicht het best meteen de vloer kunt gaan vegen, dringt zich groots en onontkoombaar aan mij op.
In de gewone dagelijkse loop der dingen zag ik dezer dagen een gezinslid op het televisiescherm naar een film zoeken in het digitale aanbod van vermaak en geweld. In het voorbijgaan schoot in een flits een beeld voorbij met de woorden ‘Saigon, 1951’. Ook toen bemerkte ik een prikkeling. Frans Indochina, Vietnam: “Mijn god, wat hebben de Amerikanen daar toch een verschrikkelijke puinhoop van gemaakt!”
Bijna had ik er woorden aan besteed, toen de volgende associatie zich alweer aandiende: “Maar Thich Nhat Hanh zou zich zo nooit uitlaten, ook niet in de beslotenheid van zijn huiskamer.” Op dit kleine voorval laat ik de stilte van mijn dhammasabbatical nu los zodat de reflectie op prikkeling en antwoord in het binnenste van mijn gemoed op het tempo van mijn aandacht haar werk kan doen.
Wat betekenen vrijheid, vrede en geluk in het perspectief van de dhamma voor de manier waarop je je prikkels laat transformeren in woord en gebaar? Ik heb nogal eens de remmen losgegooid en ben mensen verbaal te lijf gegaan, ook in geschrifte. Maar is dat wel een gepaste wijze om bij te dragen aan de bevrijding van levende wezens? Wat is, met andere woorden, de taal waarin de bodhisattva zich uitdrukt?
Deze en andere vragen spelen door mij heen, terwijl ik de stilte exploreer. Een stilte die overigens betrekkelijk is wanneer je in dichtbevolkt gebied woont. Maar er is nog een andere, laat ik zeggen: meditatieve, stilte die je kunt opzoeken.
Een klein beetje lezen doe ik nog, en ik moest glimlachen toen ik in een boekje van Ajahn Sumedho een hoofdstuk tegenkwam over de ‘Sound of Silence’, het geluid van stilte. Als je heel goed luistert, zegt hij, dan heeft ook meditatieve stilte een bepaalde klank, die je ervan bewust maakt dat zelfs in staat van concentratie je gehoorswaarneming blijft werken. Wat betekent dat? Onderzoek je ervaring, betrek het bij je beoefening!
Wetenschap kan een waardevolle bijdrage leveren aan de wereld, maar ik word wantrouwig wanneer het lijkt alsof wetenschap, ook onbewust, wordt gepresenteerd als de maat van de dingen. Misschien dat je meditatie wetenschappelijk kunt bestuderen, en misschien vrijheid, vrede en geluk ook. Maar belangrijker is het de weg van vrijheid, vrede en geluk te bewandelen en je ervaring de maat van de dingen te laten zijn. Meditatie zal zich dan onthullen als een middel, en niet een dat op zichzelf staat.
Tot zover deze korte schriftelijke onderbreking van mijn dhammasabbatical.
Namu Amida Butsu,
Taigu
