Elke zentempel heeft een dagelijkse routine, die uit meer bestaat dan alleen de aanvangstijden van de meditatie- en tempeldiensten. In de dagelijkse routine zijn ook zaken opgenomen die niet van belang of onbeduidend lijken. Bijvoorbeeld hoe je je sandalen of schoenen achterlaat, hoe je houding moet zijn tijdens het lopen of hoe je je theekopje vasthoudt. Deze regels, zogenaamde tempel-etiquette, zijn opzettelijk erg strikt om het dagelijks leven in de tempel als een geoliede machine te laten lopen, maar des te meer om afleiding van je zen-training te minimaliseren.
Uit het Frans vertaald betekent ‘etiquette’: weten hoe te leven. Op die manier kan een zenbeoefenaar al zijn of haar aandacht richten op concentratie en bewustzijn. De tempeletiquette is gevat in de kiku. De kiku is een brede verzameling van gedragsregels, die zich uitstrekt van de zendo tot aan het eten. De laatste regel van de kiku luidt: iedereen die niet tracht deze regels in acht te nemen en eigen te maken, belemmert de ontwikkeling van andere zen-beoefenaars.
De kiku staat niet op zichzelf, maar vloeit voort uit het samen zazen (meditatie) beoefenen.
Er zijn drie gesteldheden die je in je zentraining tegenkomt. Om met die gesteldheden om te kunnen gaan is gehoorzaamheid een vereiste.
Het begrip ‘gehoorzaamheid’ heeft in het westen een nare bijsmaak. Gehoorzaamheid betekent ‘gehoor geven aan’. Dit kan alleen op basis van vertrouwen, en dit is al te vaak misbruikt. Toch is ‘gehoor geven aan’ essentieel om tot begrip en inzicht te komen. Probeer ‘het willen weten, en het waarom’ te laten voor wat het is, om door te volgen tot inzicht te komen.
De eerste gesteldheid is: geloof en vertrouwen. Je gelooft en vertrouwt, bent overtuigd dat je zentraining goed voor je is.
De tweede gesteldheid is de ontdekking dat je niet in staat bent om tot groot geloof en werkelijk vertrouwen te komen. Al wat je tegen komt is ‘Ik kan het niet’.
De derde en laatste fase is een ontmoeting met je ego. Dit is de gelegenheid om je werkelijke zelf te ontmoeten. Hier is grote moed voor nodig.
De kracht van zazen verschaft je groei en moed om de grootste obstakels te overwinnen. Zoals een bloem die zijn weg omhoog vindt door het beton, zo geeft zazen de kracht om door het ego heen te breken. Zen bestaat niet alleen uit zitten op een kussentje, zen werkt door in je dagelijkse leven, en gaat over in balans komen. Al deze regels en voorschriften helpen je daar bij. Kiku zijn de verkeersregels van de zen.
Deze regels voor training zijn niet iets specifiek Japans. In China zijn er in kloosters en tempels soortgelijke regels. Ook de bouw van kloosters en tempels zijn aan regels gebonden. Er worden maten gebruikt die de tempels een harmonisch geheel geven. Een soort gelijke-maat verhouding kennen we in Europa onder de naam ‘Gulden snede’. In Europa worden de regels en gewoonten in een klooster ‘orde’ genoemd, waar het woord ‘kloosterorde’ vandaan komt.
