Wat is de rol van een leraar? In de eerste plaats is de leraar er om te inspireren, door het delen van zijn/haar duiding van de Dharma. Een leraar kan een belangrijke gids zijn op je pad. Een leraar is present, luistert, gaat in op vragen die bij je leven, vraagt door. Een leraar moedigt aan geduld te hebben, vertrouwen te hebben, door te gaan en vol te houden. Hoe moeilijk het soms is, hoe we soms in een moeras terecht zijn gekomen, vertrouwen en doorgaan. De leraar houdt je een spiegel voor, confronteert je met wat hij of zij ziet, en dat is niet altijd makkelijk. Dat kan ook soms heel gevoelig liggen voor de leerling, maar ook voor de leraar. Voorwaarde is een vertrouwensrelatie, die zich steeds meer kan ontwikkelen in opeenvolgende ontmoetingen. De middelen die een leraar gebruikt en toepast, zijn gericht op de ontwikkeling van inzicht in de werking van de geest, opdat verwarring oplost en ontwaken tot het ware zelf steeds meer ruimte krijgt.
Elsbeth Wolf
‘Maar het is niet genoeg’
Wat maakt dat we de zenweg gaan en hoe vind je die weg? Bij iedereen verloopt dat proces anders. Er zijn mensen die geluk hebben en de weg al vrij vroeg in hun leven vinden, anderen zijn jaren zoekende. Bij mij heeft het lang geduurd! En als je de weg gevonden hebt, hoe ga je dan om met de valkuilen en paradoxen die onherroepelijk opdoemen. Hoe blijf je zitten met een beginnersmind? Tussen de regels door vertel ik hoe het mij is vergaan.
KwanYin, ingaan tot het hart dat luistert…
Zitten op het kussen is een rituele handeling, buigen is een rituele handeling en reciteren van teksten en het zingen van de soetra’s zijn rituele handelingen waarin lichaam en geest één worden. “Rituelen maken het onzichtbare zichtbaar, omdat ze wijzen naar onze fundamentele aard en onze onderlinge verbondenheid met elkaar en alle dingen”, schrijft John Daido Loori in: Bringing the sacred to life. In het ritueel van alleen maar zitten, brengen we het sacrale tot leven: “communiceren we met een diepere werkelijkheid en worden we ons intiem bewust van onze relatie met iets dat veel groter is dan wij”.
Konijntjes…zijn vrij
Elsbeth Wolf: ‘De eerste keer dat ik als vrijwilliger de gevangenis van Krimpen aan de IJssel binnenkwam tien jaar geleden, zal ik nooit vergeten. Mijn werk bestond eruit om van de stilteruimte een zendo te maken. Ik legde de matten en kussens neer, zette het bronzen boeddhabeeld en de bloemen en takken klaar, maakte thee en heette de mannen welkom bij binnenkomst en na afloop van de meditatie was er ruimte voor een gesprek voor wie dat wilde. De stilteruimte grensde aan de luchtplaats, een grote binnenplaats binnen de muren van de gevangenis. Eén kant van die stilteruimte bestond uit ramen. Een meter of vijf verwijderd van het raam stond een eenzame boom. Welk jaargetijde het ook was, de boom stond er altijd even miezerig als ontredderd bij. Op het grasveld na, was de boom het enige levende wezen op het hele terrein. Hij had het zichtbaar moeilijk, miste soortgenoten!’
Niemand kan eruit vallen
Elsbeth Wolf: ‘De paasviering is de expressie van de redding uit de onderwereld: je kunt er niet uitvallen. Het was een persoonlijke ervaring, die Ton zijn leven lang uit bleef dragen. Hij deed dat ook toen hij een keer meeging naar de gevangenis, waar ik in die tijd als geestelijk verzorger werkzaam was. Ik had hem gevraagd een teisho te houden. Er was veel reclame gemaakt en de stilteruimte puilde uit. Iedereen wilde die man weleens met eigen ogen zien en horen. De mannen hielden niet op vragen te stellen, er werd geluisterd, ze voelden zich gezien, er was aandacht, balsem voor de ziel.’
Geweld doet iets met ons en de ander
Elsbeth Wolf: ‘We denken dat de oorzaak van woede buiten ons ligt; uiterlijke omstandigheden zijn slechts aanleiding. Die zaadjes van woede zijn ooit in onze vroege jeugd in ons geplant toen we afhankelijk waren, weerloos en onvoldoende werden beschermd. De oorzaak van woede ligt in ons. Gevoelens van verdriet, pijn en angst zijn ontstaan door eerdere ervaringen van psychisch geweld, zoals: het afgewezen zijn, niet gewenst zijn geweest, niet gezien of gehoord zijn als kind, door seksueel misbruik, discriminatie, seksisme en vernedering, buitengesloten worden, er niet bij mogen horen, niet mee mogen doen. Het slaat diepe, diepe wonden in ons. Zowel psychisch als fysiek geweld leiden tot opeenhopingen van woede in ons opslagbewustzijn. Zodra die woede wordt getriggerd door iets van buitenaf, komt het tot een explosie. Als we geen zelfbeheersing hebben of de discipline om dit tijdig te stoppen, komt er een keten van geweld op gang.’
Gewoon doorgaan, onversaagd doorgaan!
Rond de jaarwisseling zijn er veel mensen die plannen maken om dingen anders of beter te doen. Juist in deze tijd worden er veel goede voornemens gemaakt. Roos Vonk, hoogleraar sociale psychologie aan de Radboud Universiteit en auteur van het boek Je bent wat je doet heeft er onderzoek naar gedaan. Het nieuwe jaar zegt ze: “voelt als een nieuwe start. Je hebt een schoon, fris gevoel en denkt dat alles weer mogelijk is”. Maar in de meeste gevallen zijn die goede voornemens al na een paar weken verdampt. We schijnen slechts 30% van onze goede voornemens echt uit te voeren. Tekst Elsbeth Wolf.
‘Zij heeft mijn merg’; vrouwen in het oude China
Vandaag staat het leven van vrouwen, nonnen en zenmeesters, uit het oude China centraal en in het verlengde daarvan gaat het over gender. In alle tijden en alle culturen wereldwijd zijn vrouwen buiten de annalen van de geschiedschrijving gehouden. Dat geldt voor alle disciplines, niet alleen voor religie, maar ook voor de kunsten, componisten, schilders, en wetenschappen. Tekst Elsbeth Wolf.
‘Eenzaamheid is als een stille storm die al onze dode takken afbreekt’
Sinds 2009 organiseert het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport ieder jaar de Week tegen de Eenzaamheid. Dit jaar viel de week in de laatste week van september. Het thema was ‘Verbinding’. De week is vooral gericht op sociale eenzaamheid met de boodschap dat daar iets aan moet worden gedaan. Dat is volkomen terecht, als […]
‘Iets in mij wilde de stilte in’
Zondag 7 september was het tien jaar geleden dat Bieke Vandekerckhove is overleden of overgegaan. Ze was 46 jaar. Bieke was 19 toen ze hoorde dat ze ALS had. Ze kreeg te horen dat ze hooguit nog vijf jaar zou leven, maar tegen alle verwachtingen in leefde ze nog 25 jaar in toenemende afhankelijkheid van de zorg van anderen. Na de diagnose belandde ze in een ernstige depressie; periodes van wanhoop en woede wisselden elkaar af met periodes van diep verdriet. Alles had zijn glans verloren, niets was meer wat het was. Bieke ging lezen, las alles wat los en vast zat, waaronder ‘Het verstoorde leven’ van Etty Hillesum. Een vriend vroeg haar mee naar de abdij van Westvleteren. Ze ontdekte de psalmen en de stilte van de zenmeditatie. “Eigenlijk was ik dood nog voor ik zou sterven. Toen gebeurde er iets dat ik nog altijd niet kan vatten. Iets in mij, wat kan ik niet benoemen, wilde de stilte in, ik begreep niet waarom.”
In een dorre woestijn
“We denken wakker te zijn als we niet slapen” maar wat ons bewustzijn aangaat, leven we in een slaaptoestand waarin we niet ontvankelijk zijn voor de totale werkelijkheid. Toch koesteren we de illusie de gehele werkelijkheid te zien. […] Het wortelgestel van bomen kunnen we niet zien en we zien al helemaal niet welke processen zich onder de grond afspelen. “Mediteren maakt ons wakker voor de gehele werkelijkheid, de voorkant, achterkant, de zichtbare maar ook onzichtbare kanten”
‘Licht dat open en vrij maakt’ Elisabeth Dinnissen
Een belangrijk thema van Elisabeth is aandacht. Zijn we wel wakker vraagt ze zich af. “We denken dat we wakker zijn als we niet slapen, maar wat ons bewustzijn betreft, leven we meestal in een slaaptoestand[1] waarin we helemaal niet ontvankelijk zijn voor de totale werkelijkheid. Toch koesteren we de illusie dat wat wij zien, de gehele werkelijkheid is”.
