Deze week werd de documentaire ‘Echo – theater in de tbs van regisseur Ingrid Kamerling op tv uitgezonden. We zien hoe tbs’ers samen met hun begeleiders en buurtbewoners een toneelstuk maken en opvoeren. Een project van de Utrechtse Van der Hoevekliniek.
Boeddhistische geestelijke verzorgers zeggen dat een gedetineerde meer is dan zijn daad. Kamerling wil met haar documentaire een ander licht werpen op tbs’ers. Zij wil verder kijken dan hun delict. Kamerling is behalve filmmaker ook psycholoog en manager in de ggz. Zij werkte vroeger als sociotherapeut in een tbs-kliniek. Met haar film wil ze een brug slaan naar de kijker, zonder dat het aapjeskijken wordt naar allemaal-criminelen-die-heel-ziek zijn.
Kamerling vertelt in een interview met de redactie van de VPRO-gids dat de scheidslijn tussen tbs’ers en behandelaar dun is. ‘Dat is ook wat de behandelaars zelf zeggen: wij zijn niet wezenlijk anders dan die patiënten. In feite zijn we hetzelfde, alleen hebben zij veel negativiteit meegemaakt’ zegt Kamerling in het interview. Zij ziet dat overigens niet als een excuus om misdaden te begaan.
In het stuk stappen patiënten en behandelaars in elkaars situatie, de tbs’er wordt coach, de behandelaar een tbs’er. In de docu leert de kijker de tbs’er beter kennen, zonder ze te herkennen. Therapeuten die in een tbs-kliniek werken hebben daar vaak een bepaalde reden voor, legt Kamerling uit, de hulpverleners zoeken een bepaalde waarachtigheid, vaak hebben ze in hun leven zelf weleens aan de rand van de afgrond gestaan. Elementen vind je volgens haar ook terug in de tbs-kliniek: eerlijkheid, heftige emoties, alle maskers vallen weg.
Kamerling: ‘Als je dat hebt meegemaakt kan je daar naar terugverlangen. Dan kan je haast niet meer functioneren in een oppervlakkiger baan, een oppervlakkiger leven. Deze mensen (behandelaars) willen dus niet alleen maar die tbs’ers helpen, ze zoeken ook iets anders op die plek. (…) Ze vertellen dat ze niet alleen uit altruïsme daar werken.’
Alles komt voort uit de geest.
