Het jaar 2019 – dag 78 – hoekofhaak

Vaak neem ik ink0mende telefoontjes aan met: ‘afdeling psychiatrie van de gevangenis in Marmelstein’. Waarmee ik verkopers van stroom en zo op een dwaalspoor hoop te brengen. Als die lieden blijven aandringen zeg ik ze met de psychiater door te zullen verbinden. Vaak hangen ze op, al is dat met een modern draagbaar telefoontoestel onmogelijk.

Maar ik heet dus gewoon Hoek, tot ze zich massaal gingen vermeerderen een vrij zeldzame (qua naam) bevolkingsgroep in Nederland. Vanaf 1967 tot zo’n 10 jaar geleden -‘er komt geen eind aan’- onderzocht ik in de archieven de herkomst van mijn familienamen. Zo ook de naam Hoek. Zo kwam ik erachter dat mijn vader de familienaam van zijn moeder droeg: Hoek. Hoewel zijn ouders een gelukkig koppel vormden zijn ze nooit getrouwd -‘dan weer wilden ze wel, dan weer niet’, het kwam er gewoon niet van. Tegenwoordig is het wettelijk gezien heel normaal dat een kind de achternaam van de moeder heeft, of van beide ouders, toen niet zo. Het was indertijd een familiegeheim, tot ik dat ontwarde in het gemeentearchief.

Mijn achternaam kan- als je ver teruggaat in de tijd, op verschillende manieren geschreven worden. Hoek, hook, of haak, zo lees ik in mijn genealogische aantekeningen. Ik lees ook dat de naam Hoek een tijdlang verboden is geweest, in een ver verleden. Toen burgers en edelen elkaar afslachtten tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten.

Het conflict tussen de Hoeken en Kabeljauwen was een strijd tussen verschillende facties binnen de elite van het graafschap Holland. Adel en steden waren erbij betrokken. De strijd woedde bij tussenpozen vanaf de tweede helft van de 14e eeuw tot het eind van de 15e eeuw.

De oorsprong van het conflict lag in het kinderloos overlijden op 26 september 1345 van de 28-jarige graaf Willem IV van Holland tijdens de slag bij Stavoren. Willem had er een dure politiek op na gehouden, vooral door zijn vele veldtochten. Om die te financieren verstrekte hij tegen betaling privileges. Hij nam vertegenwoordigers van de steden op in het Hof van Holland. De steden groeiden in deze periode uit tot een belangrijke machtsfactor. In de steden heerste onrust vanwege de zware financiële verplichtingen die men was aangegaan voor Willem IV.

De aanhang van de Hoeken was veelal te vinden onder de adel. De Kabeljauwen, de aanhang van graaf Willem V bestond vooral uit burgers. Na verloop van tijd werden de Kabeljauwen – de groep die aanvankelijk in opstand kwam tegen de leidende families – gezien als de gevestigde orde. Er zijn meerdere suggesties voor het ontstaan van de namen. De Kabeljauwen werden zo genoemd, omdat het wapen van het geslacht Beieren aan de schubben van een vis doet denken. Een andere verklaring was dat kabeljauwen naarmate ze groter worden steeds meer gaan eten, waardoor ze nog weer groter en sterker worden en weer meer gaan eten. De tegenstanders van graaf Willem V kregen de naam Hoeken, omdat met een Hoek (=Haak) kabeljauwen gevangen konden worden.

U bent weer op de hoogte.

Moedig voorwaarts!

BIJSLUITER: het lezen van deze columns kan leiden tot groot geestelijk ongemak, heimwee naar Chef, de Kloosterbunker, Bunkerstad, woedeaanvallen, depressies, onbeheerst gedrag, angstaanvallen, maagzuur, zweten, ongeloof, twijfel aan eenieder, straatvrees, lange tenen en het geloof in het eigen gelijk. Bij de lezers. Scheldpartijen en een onbedwingbare drang om te reageren zijn waargenomen. Sommigen willen mij corrigeren. Of bedanken. Of prijzen. De drang om in verzet te komen, het abonnement op te zeggen- wat niet kan. Sommigen besluiten de krant niet meer te lezen, of te boycotten. Er kwaad over te spreken. Te janken of te vloeken. De straat op te gaan om te demonstreren. De politiek de rug toe te keren. Of aan de drugs te gaan. Kwaad spreken over Feyenoord. Breken met de familie. Het haten van planten en groenten. Aantijgen of beschuldigen. Het stopzetten van gedachten. Sprookjes verwerpen. Houden van Donald Trump. Sommigen voederen geen vogels meer. Of gaan de redactie stalken en bedreigen. Of geloven niet meer in Sinterklaas. Of wantrouwen de banken. Of er kruipt een poes op je hoofd.