Elk halfjaar draagt de ene Europese lidstaat het voorzitterschap van de Raad van de EU over aan een andere. En sinds 2019 kijken wij als foodwatch elk halfjaar waakzaam mee: laat een voorzittersland zich weer betalen door Coca-Cola, PepsiCo, grote autofabrikanten of techreuzen? Cyprus heeft dat begin dit jaar zonder schaamte gedaan. Kiest Ierland, dat op 1 juli het stokje heeft overgenomen, een andere koers?
Het voorzitterschap van de Raad van de EU is een belangrijke rol: de voorzitter beslist welke wetsontwerpen de Raad met voorrang zal behandelen en mag daarover voorstellen doen, maar vertegenwoordigt ook alle andere lidstaten bij onderhandelingen met andere EU-instellingen. Helaas is bijna elk recent voorzitterschap gesponsord door nationale of multinationale ondernemingen.
Dat is niet slechts een onschuldig flesje frisdrank op de vergadertafel. Wie als sponsor zijn imago verbindt aan het voorzitterschap, koopt toegang, zichtbaarheid en goodwill in bij precies de mensen die over hun producten beslissen.
Waarom dit niet kan
Ons standpunt is al jaren hetzelfde: heeft een land drankjes, auto’s of internetdiensten nodig voor vergaderingen, dan koopt het die gewoon in en betaalt het ervoor. Geen dubieuze deals! Het beeld van de EU die zij aan zij staat met Coca-Cola, PepsiCo, en multinationals uit andere sectoren terwijl er wordt vergaderd over belangrijke wetgeving, is onacceptabel. Juist voedingsbedrijven lobbyen hard tegen maatregelen als een suikertaks, beperkingen op kindermarketing of een verplicht voedselkeuzelogo. Alleen al de schijn van dergelijke belangenconflicten moeten worden voorkomen.
Cyprus: goud voor Coca-Cola
Cyprus was het eerste halfjaar van 2026 voorzitter en maakte gretig gebruik van de sponsordeals. Zo kreeg Coca-Cola zelfs de status van “gouden sponsor”, goed voor een donatie van naar schatting 100.000 tot 150.000 euro aan producten, in ruil voor zichtbaarheid. Die donatie is uiteraard fiscaal aftrekbaar…
Begin juli kregen de hoofdsponsors Cyta (telecom) en Ayia Napa Marina (luxe vastgoed) en de gouden sponsors EKO Cyprus en Coca-Cola HBC Cyprus zelfs eervolle plaquettes en oorkondes uitgereikt. Coca-Cola leverde flessen water en frisdrank tijdens bijeenkomsten op hoog politiek niveau, en brandstofbedrijf EKO zorgde voor brandstof en het wassen van de voertuigen van het voorzitterschap.
Ierland: tot nu toe goed nieuws
Ierland pakt het anders aan: het huidige Ierse voorzitterschap heeft duidelijke richtlijnen over sponsoring gepubliceerd. Het belooft volledige openheid als een bedrijf toch goederen of diensten aanbiedt, en bevestigt aan foodwatch dat er op dit moment géén sponsors zijn. Dat is precies hoe het hoort. Maar dit is nog geen vanzelfsprekendheid.
Foodwatch heeft in 2019 een klacht ingediend bij de Europese Ombudsman. Die adviseerde de Raad om lidstaten richtlijnen te geven over sponsoring, om reputatieschade voor de EU te beperken. Maar de richtlijnen die er momenteel zijn, zijn vrijblijvend: volgens de niet-bindende tekst mag het voorzitterschap zelf bepalen hoe het de kosten financiert. Cyprus heeft ons laten zien wat dat in de praktijk betekent…
Daarom gaan we voorzitter Ierland een duidelijke brief sturen, met een kopie naar de Europese Ombudsman, waarin we eisen dat elk land zich moet binden aan een sponsorvrij voorzitterschap. Ierland bewijst zelf dat het kan. Nu is het moment om er verplichte regels van te maken.
Frank Lindner, campagneleider Foodwatch
Geef een reactie