Bevlogen eigenaar Vera Gotwalt van sociale voedseltuin Het Heerlijke Land in Malden: “Gezond voedsel moet voor iedereen beschikbaar zijn.”

Haar passie voor tuinieren ontstond toen ze bij een vriend twee zaadjes in haar hand kreeg gedrukt. Die zaadjes zouden uiteindelijk een plant worden, realiseerde eigenaar Vera Gotwalt zich. Geweldig vond ze dat groeiproces.

Ook het feit dat de smaak van groenten en fruit van de grond zo lekker is, gaf de doorslag om verder te gaan met tuinieren. “Het eten is zoveel beter dan uit de supermarkt.”

Daarnaast speelde mee dat ze van koken en lekker eten houdt. “En ik wilde graag zelfvoorzienend zijn.” In die tijd ging het niet zo goed met haar.  Moestuinieren bracht haar veel. “Met mijn handen in de aarde wroeten en voedsel verbouwen was goed voor me. En het is heerlijk om buiten te zijn.” Wat haar opviel, is dat ze normaal in de winter meestal binnen bleef, “maar mijn lijf wilde nu naar buiten.” De mooiste dagen vindt zij wanneer het regent. ‘Een hele groep vrijwilligers is dan samen buiten aan het werk. Dat is geweldig.”

Voedselboscursus

Enthousiast vertelt ze erover. Toch heeft zij geen tuindersachtergrond Ze studeerde aan de Kunstacademie in Arnhem en Maastricht.

Maar het zaadje was geplant. Gotwalt volgde een voedselboscursus  en besefte dat ze daarin wilde werken en er haar geld mee verdienen. Toevallig had haar cursusleider gehoord dat er in Nijmegen een moestuin ter overname werd aangeboden – “want de plukkers wilden daar niet mee stoppen” – en vroeg of zij interesse had. Bij een kennismakingsbijeenkomst daarover, leerde ze haar huidige zakenpartner Fernande Pool kennen. Pool, antropoloog, groeide wel op op een melkveehouderij. “Maar onze visies kwamen, toen we elkaar hadden leren kennen, helemaal overeen.” En de stap naar een samenwerking was snel gemaakt.

Vijf jaar zijn ze inmiddels eigenaar van de moestuin. Geïnteresseerden kunnen er plukken, zaaien en oogsten. Het principe is dat je voldoende oogst voor een hele week aan verse maaltijden.
Toen ze de tuin overnamen, was het een biologisch-dynamische tuin. Zij maakten er een biologische van. “We hebben allebei gewerkt bij een biologische tuinderij. Daar weten we het één en ander van. Van biodynamisch weten we te weinig af.”

Nieuwe insecten

Zo’n honderd soorten groenten worden er geoogst op één ha grond. Plus kruiden en klein fruit, zoals bessen en frambozen. “Omdat mensen zelf plukken, krijgen ze een andere relatie met voeding.” De tuinderij biedt voedsel aan 150 mensen.
Ze werken volgens de regeneratieve landbouw. Die zorgt voor een gezonde bodem en  verbetert de biodiversiteit. “In het begin kwamen er nieuwe insecten op het voedsel af. Daar waren we zo trots op.”

Voor Gotwalt is het belangrijk dat iedereen toegang krijgt tot gezond voedsel en dat dat niet alleen beschikbaar is voor de rijken. Maar de balans tussen gezonde voeding en armoede is lastig”, beseft ze. “De gezondheidskloof wordt steeds groter.”
Daarom kwamen zij en Pool een paar jaar geleden op het idee om minder vermogende mensen gratis groenten te laten afhalen. “We hadden het boekje ‘Eerlijk Loon!’ van Elske Hageraats gelezen en werden daardoor erg geïnspireerd. ‘Het is een supermooi systeem.” Het idee erachter is dat mensen betalen naar draagkracht.

Gratis afhalen

Gotwalt en Pool rekenden uit wat het kost om de tuinderij te laten draaien. Sommige deelnemers betalen een bedrag dat ver boven het gemiddelde ligt (ong. 485 euro); anderen dat er een stuk onder ligt (ong. 200 euro). “Gemiddeld komt dat goed uit. Daardoor kan een groep van een kleine 30 mensen (20% van onze oogstdeelnemers) gratis groenten afhalen.” Ze worden daarbij nog gesteund door de gemeente en subsidies. Wat over is van de groenten geven ze aan de Voedselbank of voedselhub.

Drie jaar geleden begonnen ze ermee. Mensen vonden ze via stichting Quiet Nijmegen. Zij hebben o.a. het tijdschrift Quiet (de tegenhanger van Quote).
Hun sociale model rechtvaardigt het predikaat ‘sociale moestuin’, dat ze onlangs kregen.
Ook wonnen ze dit jaar de Impact Award van Nijmegen, die uitgereikt wordt aan bevlogen ondernemers uit de regio die het verschil maken.

Rust

Wat Gotwalt ook aanspreekt op de tuinderij, is dat iedereen hetzelfde is, ongeacht achtergrond. Dat is ook het idee erachter. Mensen komen er in eerste instantie voor de rust – ze zijn even weg uit de stad – en daarna  voor de groenten. Ze krijgen inspiratie van elkaar. “Mensen maken een praatje met elkaar, terwijl ze elkaar niet kennen en weinig van elkaar weten. Dat is zo mooi om te zien.”