Onderzoek: Schoner en onafhankelijker energiesysteem binnen planetaire grenzen is haalbaar met strategisch beleid
Met strategische beleidskeuzes kan Nederland haar energie-onafhankelijkheid vergroten en tegelijkertijd het klimaat en cruciale ecosystemen beschermen. Dat blijkt uit onderzoek van Copper8, Quintel en Polaris Sustainability in opdracht van Greenpeace Nederland. Het onderzoek laat zien dat een explosieve groei van transitiemetalen, voor onder andere zonnepanelen, windturbines en batterijen, geen gegeven is, maar een keuze. Ten opzichte van de huidige projecties kan de vraag naar transitiemetalen in de periode tot en met 2050 met 42 – 49% worden verlaagd door energiebesparing en innovatie. Mijnbouw in kwetsbare ecosystemen, waaronder de diepzee, is dan niet nodig.
Voor het halen van de klimaatdoelen is het noodzakelijk om snel om te schakelen naar een nieuw, schoon en duurzaam energiesysteem. Die noodzaak wordt versterkt door de oorlogen in Oekraïne en Iran, die pijnlijk duidelijk maken hoe onwenselijk onze huidige fossiele afhankelijkheid is. Voor de energietransitie zijn echter metalen en mineralen nodig, zoals lithium, kobalt en nikkel, die niet in oneindige hoeveelheden beschikbaar zijn. Een deel van deze materialen bevindt zich in kwetsbare en essentiële ecosystemen die beschermd moeten worden tegen verwoestende mijnbouw.
‘De huidige geopolitieke situatie vraagt om een nieuwe en onvermijdelijk andere manier van denken: grondstoffen zijn beperkt en we moeten er zorgvuldig en zuinig mee omgaan’, zegt Sascha Landshoff, campagneleider van Greenpeace Nederland.
Het onderzoek laat zien dat de vraag naar transitiemetalen met circa 29% kan dalen door systeemkeuzes die energie besparen, waaronder het verminderen van energie-intensieve industrie, investeringen in OV en efficiënter energiegebruik door bijvoorbeeld woningisolatie. Gerichte investeringen en keuzes in technologie van bijvoorbeeld batterijen en windturbines versterken dit effect en brengen de totale reductie op 42% of meer. Bovendien komt er vanaf 2040 steeds meer materiaal beschikbaar voor hergebruik, doordat de eerste generatie zonnepanelen, batterijen en windturbines het einde van hun levensduur bereikt. Deze materialen kunnen dan gerecycled worden, waardoor de vraag naar nieuwe grondstoffen nog verder afneemt.
Mijnbouw in de diepzee is niet nodig
Op de bodem van de diepzee, een van de laatste onaangetaste ecosystemen ter wereld, bevinden zich transitiemetalen en mineralen, waaronder kobalt en nikkel. Maar juist de vraag naar metalen uit de diepzee kan enorm dalen: de vraag naar kobalt kan vrijwel geheel verdwijnen en de vraag naar nikkel kan met 84% dalen.
Het onderzoek Beyond Extraction dat in maart 2026 werd gepubliceerd door Greenpeace International schetst hetzelfde beeld: de energietransitie is mogelijk zonder nieuwe mijnbouw in kwetsbare natuurgebieden, waaronder de diepzee, maar vraagt wel om scherpe keuzes.
‘Met andere keuzes hebben we veel minder transitiemetalen nodig en kunnen we kwetsbare ecosystemen, zoals de diepzee, beschermen. Dat is keihard nodig want de natuur staat wereldwijd onder enorme druk. Zorgdragen voor gezonde ecosystemen moet een vanzelfsprekend onderdeel zijn van de energietransitie’, zegt Landshoff.
Geef een reactie