Naar aanleiding van het zeventigjarig bestaan van de Deutsche Buddhistische Union heeft het tijdschrift Buddhismus Aktuell aan een groot aantal Duitse boeddhistische leraren de vraag voorgelegd hoe de traditie behouden kan blijven op een manier die ook relevant is voor de huidige tijd. Een van hen was Frank Hoshin Richter, die in 2022 door Jiun roshi tot leraar is benoemd. Dit is wat hij als antwoord op die vraag heeft geschreven.
Hoe we het Boeddhisme levend houden
Voorzichtig traditioneel in het ZID – door Frank Hoshin Richter
Onze wekelijkse meditatiegroep in Hamburg-Altona noemen we open meditatieavond. De meeste deelnemers komen bij ons terecht via onze website. We maken verder geen reclame voor de groep – maar wie zoekt, kan ons vinden. Meestal weten nieuwe deelnemers nauwelijks iets af van zen, en het boeddhisme is velen nog vreemd. Ze zijn meestal niet op zoek naar iets religieus, maar vooral naar rust, ontspanning en vertroosting. Sommigen hebben al eens gemediteerd – met een app, tijdens een cursus mindfulness of als onderdeel van yogalessen. Wij bieden hen aan om ons te vergezellen op onze zenweg, maar iedereen mag zelf beslissen hoever die met ons meegaat.
Voor ons is het belangrijkste om open te staan voor alle deelnemers. We willen de overgeleverde leer en de vorm van Rinzai-zen niet laten verwateren, maar niet alles wat geschikt was voor het China of Japan van eeuwen geleden, bewijst voor ons in de huidige tijd nog hetzelfde nut. Dus zijn we lang niet zo streng als de Japanse zen-traditie – dat past niet bij ons en bij de mensen die naar onze groep komen. We besteden wel aandacht aan de vorm: aan de juiste zithouding, aan hoe je je in de zendo gedraagt, maar we doen dat met zorg. We wijzen nooit iemand streng terecht. Daarom is de manier waarop wij de leer doorgeven, waarschijnlijk vriendelijker en toegankelijker dan dat in vroeger tijden was.
In korte voordrachten maken we duidelijk dat we zen beoefenen voor ons dagelijks leven. En als we de ervaringen die we op het kussen opdoen, meenemen naar dat dagelijks leven, dan blijft zen zo levendig als dat leven zelf. Aan het eind van de avond spreken we bij de thee over zen en de wereld. Wie vragen heeft over de oefening of over de Dharma, kan die stellen, en wie iets wil delen, kan dat doen. Maar je kunt ook in stilte weggaan en zo die stilte meenemen naar buiten.
Sinds 2018 biedt de Noorder Poort in Nederland het ZenLeven Thuistraject aan. In 2024 is dit ook gestart in Duitsland, onder de naam Zuhause-im-Zen-Programm. Dit intensieve tweejarige programma wordt begeleid door Jiun roshi en andere leraren van onze school. Het omvat dagelijkse meditaties, bestudering van aspecten van de Dharma, oefeningen voor in het dagelijks leven, tweewekelijkse begeleidingsgesprekken, elke drie maanden een online-voordracht van Jiun roshi, en een aantal retraites in de Noorder Poort.
