Ronald van Raak (1969), bekend geworden als kamerlid voor de SP en thans hoogleraar filosofie aan de Erasmus Universiteit, heeft in een boeiend boek de “Nederlandse denktraditie” in kaart proberen te brengen. Het is een lovenswaardige poging geworden, waaraan waarschijnlijk in deze tijden van eng nationalisme een grote behoefte bestaat. Het was ooit heel gewoon om je als Nederlander intensief met Sartre of Nietzsche bezig te houden, maar sinds het optreden van enkele politici, dat enthousiast werd gesteund door de vaderlandse media, wordt dit nu bijna gezien als landverraad. De massa schreeuwt om normen en waarden van eigen bodem, hoe miezerig en pover ze ook mogen zijn.
Spinoza
Elementen feuilleton deel 8 – Materie bestaat als een waarneming
Zowel mensen als dieren en zelfs engelen hebben te doen met de materie. Het kan de materie van hun lichaam zijn. Of de materie waar ze dankbaar gebruik van maken zoals nesten en huizen. Het woord materie heeft een interessante etymologie.
Bespreking – Nieuwe lichamelijkheid
De manier waarop we in ons vel zitten wordt niet alleen bepaald door hoe we dit voelen, maar ook hoe we erover denken. Niemand wordt echt vrolijk van kiespijn, maar voor de een is het een vervelende bijkomstigheid en voor de ander een enorme ramp. De afgelopen jaren hebben we ook gezien dat een inenting, of een prikje zoals sommigen het luchthartig noemen, voor een aantal mensen een regelrechte aanslag betekent op hun lichamelijke integriteit.
Jasper Schaaf – Onverdraaglijke vooruitgang
De bekendste vorm hiervan is de vraag naar de waarheid of onwaarheid van religieuze uitspraken. Bestaat god of meer goden tegelijk of is het een antwoord van niets, hooguit van het ongerijmde? Sinds de opkomst van de kritische filosofie in verschillende gedaanten, van Spinoza, Kant Hegel, Marx en anderen, overheerst het idee dat de mens niet in staat is een betrouwbaar antwoord op dat soort grote vragen te geven. Sommige filosofen, denk aan Marx of Feuerbach, gaan een stap verder en vinden dat je onbeantwoorde theoretische vragen het beste maar kunt ‘bestrijden’, omdat deze ook een correct antwoord op praktische vragen bemoeilijken.
‘Onze Boeddha die in de hemel zijt, uw naam worde geheiligd’
Binnen het christendom bestaat meer dan de orthodoxie van ‘Rome’ tot gereformeerd. Er zijn gedeelde spirituele waarden die boeddhisme en christendom verbinden.
Boekbespreking – Filosofie van de materie
Rick Dolphijn is filosoof en universitair Docent bij de faculteit Media en Cultuurwetenschappen aan de Universiteit van Utrecht en heeft een ere-professoraat literatuurwetenschappen aan de Universiteit van Hongkong. Hij pleit voor een tegendraadse, immanente, naturalistische filosofie die het geloof in de aarde en in het leven heeft bewaard.
Boekbespreking – Vrije staatkundige stellingen
De “Vrije staatkundige stellingen” ademt de sfeer van de moderniteit, de sfeer die het meest treffend werd verwoord door René Descartes, die 15 jaar daarvoor was overleden. Alles wat werkelijk is, is redelijk en alles wat redelijk is, is werkelijk.
Boekbespreking – Bernard Mandeville, een ondeugende denker?
Bernard Mandeville (1670 – 1733) werd geboren in een gegoede remonstrantse familie te Rotterdam. Hij studeerde in Leiden en vertrok tegen het einde van de 17e eeuw naar Londen om er een medische praktijk op te zetten. Daar schreef hij eerst luchtige stukjes proza in tijdschriften, maar later publiceerde hij ook over geneeskunde en economie. Zijn bekendste boek is “De fabel van de bijen”.
Jasper Schaaf – Bestaat er een ‘meer of mindere mate’ van toeval?
Een intrigerende vraag: Bestaat er een ‘meer of mindere mate’ van toeval? Kun je dit überhaupt zeggen, of brengt ‘de taal’ ons hier al op een onmogelijk spoor?
Jasper Schaaf – Voor de zoveelste keer, is Marx nog actueel? (1)
Marx zette zich dus praktisch in voor de noodzakelijke verandering, de sociale verbetering van de wereld. Daarom steeds weer: ‘Proletariërs aller landen, verenig je!’ Tegenwoordig moeten we dat misschien veranderen in ‘Sociaal denkende mensen van alle landen, verenig je!’
Zen in the polder – film over meditatie en bewustzijn
In het mediteren, het inkeren in jezelf, oefen je diepere lagen van je bewustzijn te bereiken. Daarvoor moet je vrij zijn; leeg, in een situatie die niets anders van je verlangt. Dat kan binnenshuis in een ruimte waarin de invloeden van het dagelijks leven buitengesloten zijn, maar ook buiten in de Nederlandse polder.
God, Spinoza en boeddhanatuur
Taigu is in het middelgebergte van de Duitse Harz met de oudste van zijn courante vrienden. Hier zijn wouden vol everzwijnen temidden waarvan Ryokan zo uit het niets naar voren zou kunnen treden.
